Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành động lực phát triển mới của thế giới, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng trong khu vực ASEAN với tốc độ phát triển kinh tế số thuộc nhóm nhanh nhất toàn cầu.
Nhân Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ 6 (ADGMIN 6) tổ chức tại Hà Nội, phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với ông Amandeep Singh Gill, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc, Đặc phái viên của Liên hợp quốc về Công nghệ để có góc nhìn về vai trò, vị thế của Việt Nam trong công tác chuyển đổi số, định hướng phát triển AI và cam kết hợp tác của Liên hợp quốc với Việt Nam.
Pv: Trong xu hướng toàn cầu về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, ông đánh giá như thế nào về sự phát triển kinh tế số tại Việt Nam hiện nay?
Tôi nhận thấy kinh tế số của Việt Nam đang phát triển vô cùng mạnh mẽ, vươn ra không chỉ trong tầm khu vực mà còn trên toàn cầu. Tốc độ tăng trưởng của kinh tế số tại Việt Nam hiện đang nhanh gấp ba lần so với phần còn lại của nền kinh tế. Điều này đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu về kinh tế số.
Hiện nay, khu vực ASEAN vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức như sự phát triển không đồng đều giữa các quốc gia hay hạ tầng số chưa thực sự tương thích với nhau. Do đó, việc các Bộ trưởng Số ASEAN đặt ưu tiên cao cho những vấn đề này thông qua Kế hoạch Tổng thể Số ASEAN 2026 - 2030 là một tín hiệu rất đáng mừng.
Pv:Trí tuệ nhân tạo là một trong 11 công nghệ chiến lược được Đảng và Nhà nước Việt Nam thống nhất đặt mục tiêu phát triển trọng tâm. Ông đánh giá định hướng này như thế nào trong kỷ nguyên số hiện nay?
Tôi cho rằng đây là một định hướng rất chính xác, bởi trong kỷ nguyên số, không một chiến lược quốc gia nào về chuyển đổi kinh tế và xã hội có thể thiếu vắng vai trò của trí tuệ nhân tạo.
Tôi rất ấn tượng khi nghe Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng so sánh Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia" với Khoán 10 của Việt Nam trước đây - một chính sách đã tạo bước ngoặt lịch sử khi giải phóng sức lao động, thúc đẩy năng suất nông nghiệp và bảo đảm an ninh lương thực cho Việt Nam trong thời kỳ khó khăn. Ngày nay, Nghị quyết 57 được kỳ vọng tiếp tục tạo ra một bước ngoặt mới, giải phóng tiềm năng sáng tạo to lớn của người dân Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Tại Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần này, tôi cũng đã phát biểu nhấn mạnh nội dung, ở đâu có sự quan tâm sát sao của các nhà lãnh đạo, ở đó tiến trình chuyển đổi số sẽ diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn rất nhiều. Điều này có thể được nhìn nhận rất rõ ở Việt Nam.
Pv:Chúng ta cần phát triển trí tuệ nhân tạo theo hướng nào để con người luôn là trung tâm, có trách nhiệm và bảo đảm được công nghệ số phải đóng góp thiết thực cho phát triển bền vững, thưa ông?
Đây là một câu hỏi rất quan trọng. AI là một công nghệ quyền năng với tiềm năng to lớn cho những điều tốt đẹp, nhưng nó cũng có thể bị lạm dụng. Do đó, cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm là vô cùng cần thiết. Chúng ta phải đảm bảo quyền lợi và sự an toàn của người dân được đặt lên hàng đầu. Quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu phải được tôn trọng. Phát triển AI không được dẫn đến sự tập trung quá mức về tài sản và quyền lực, hay khiến một số cộng đồng bị bỏ lại phía sau.
Tại Liên hợp quốc, quan điểm của chúng tôi là AI phải phục vụ cho toàn nhân loại, giúp tăng cường khả năng sáng tạo và năng suất của con người thay vì gạt họ ra ngoài lề nền kinh tế tương lai.
Pv:Việt Nam đang huy động toàn bộ hệ thống chính trị để xây dựng nền tảng hạ tầng và thể chế cho việc phát triển một hệ sinh thái số nhân văn, lấy con người làm trung tâm. Vậy ông đánh giá thế nào về cách tiếp cận này?
Đây là một cách tiếp cận đúng đắn, bởi việc hướng tới phát triển thân thiện, lấy con người làm trung tâm và bắt đầu từ hạ tầng là yêu cầu tất yếu. Nếu các nhà nghiên cứu và những người phát triển AI không có máy tính chuyên nghiệp để huấn luyện mô hình, cũng như không có đủ hạ tầng dữ liệu để triển khai các suy luận và vận hành kết quả từ những mô hình đó, thì trí tuệ nhân tạo sẽ không thể phát huy hiệu quả trên thực tế. Vì vậy, việc ưu tiên hạ tầng, ưu tiên phát triển tài năng và ưu tiên cơ sở dữ liệu dùng để huấn luyện AI là hướng đi rất chính xác.
Bên cạnh hạ tầng số, hạ tầng năng lượng cũng quan trọng không kém. Năng lượng hiện nay là một rào cản lớn đối với hạ tầng AI. Tôi nhận thấy Việt Nam đang ưu tiên mọi loại hình năng lượng để thúc đẩy sự mở rộng của AI.
Pv:Liên hợp quốc có những cam kết cụ thể nào với Việt Nam trong việc hỗ trợ phát triển AI có đạo đức và vì con người?
Đó là việc thiết lập các cơ chế toàn cầu về quản trị AI và tất cả quốc gia thành viên, bao gồm Việt Nam đã cam kết tham gia vào tiến trình này. Một điểm nữa, tôi cho rằng cũng rất quan trọng, đó là việc chia sẻ kinh nghiệm với nhau. Kinh nghiệm của Việt Nam trong quản trị AI và các văn bản pháp luật gần đây sẽ là bài học quý giá để chia sẻ với các quốc gia khác tại các cuộc đối thoại toàn cầu về quản trị AI. Hiện, các nhà khoa học Việt Nam đang phát triển những công nghệ AI tiên tiến và chúng tôi cam kết hỗ trợ họ tham gia vào các hội đồng khoa học quốc tế độc lập về AI.
Trân trọng cảm ơn ông!
