Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa, văn hóa không chỉ là di sản để gìn giữ mà còn là tài nguyên chiến lược để hội nhập, khẳng định bản sắc và vị thế dân tộc trên trường quốc tế.
Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị không dừng lại ở việc định hướng phát triển văn hóa trong nước mà còn xác định chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa, phát huy giá trị văn hóa Việt Nam, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, góp phần gia tăng sức mạnh mềm quốc gia.
Văn hóa - "chìa khóa" để bước ra thế giới
Lịch sử mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước cho thấy, văn hóa luôn là mạch nguồn âm thầm, bền bỉ nuôi dưỡng ý chí, bản lĩnh, khí phách và sức sống mãnh liệt của dân tộc Việt Nam. Bởi vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định "văn hóa soi đường quốc dân đi" như một cách khẳng định tầm quan trọng của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, cũng như thúc đẩy bản sắc dân tộc và giá trị con người Việt Nam.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, văn hóa trở thành "vũ khí" sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần hiệu triệu, đoàn kết toàn dân đứng lên giành độc lập với cuộc Cách mạng Tháng Tám thành công, mở ra kỷ nguyên mới cho dân tộc. Khí thế cách mạng của những năm tháng hào hùng ấy còn lưu dấu mãi trong âm hưởng các ca khúc: "Tiến quân ca" (Văn Cao), "Diệt phát xít" (Nguyễn Đình Thi), "Mười chín tháng Tám" (Xuân Oanh).
Ý thức được trách nhiệm "văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy", rất nhiều văn nghệ sĩ vừa cầm bút, cầm đàn, vừa cầm súng, cùng nhân dân và toàn dân tộc chiến đấu, anh dũng hy sinh, xung kích trên mặt trận tư tưởng-văn hóa. Họ lặn lội khắp mọi vùng miền, "mưa dầm, cơm vắt" giữa chiến hào với bộ đội, với dân công hỏa tuyến, với những chiến dịch quân sự, thắp đèn dầu trong hầm dã chiến, gảy đàn bên bếp lửa, viết những vần thơ, bài hát, vẽ những ký họa từ tiền tuyến, nơi mũi tên hòn đạn; họ làm công tác địch vận bằng văn hóa, đánh địch bằng nhạc cụ, ngòi bút...
Bước vào thời kỳ Đổi mới từ năm 1986, văn hóa tiếp tục tiên phong, "mở đường" cho những cải cách kinh tế-xã hội, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền và xã hội dân chủ, công bằng, văn minh; xây dựng một nền văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc, đồng thời không ngừng tiếp thu tinh hoa nhân loại, để tự làm mới mình trong dòng chảy thời đại. Đóng vai trò như một "sức mạnh mềm", văn hóa cũng góp phần củng cố hình ảnh, vị thế và tiếng nói của quốc gia trên bản đồ thế giới. Vì vậy, Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác phát triển văn hóa cùng với những chính sách để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hội nhập quốc tế về văn hóa.
Các Nghị quyết quan trọng như Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII), Nghị quyết 23-NQ/TW ngày 16/6/2008 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 33-NQ/TW, ngày 9/6/2014 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, đã xác định: Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển. Đặc biệt, Nghị quyết số 33-NQ/TW, ngày 9/6/2014, của Hội nghị Trung ương 9 khóa XI "Về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước" xác định nhiệm vụ quan trọng cần thực hiện là chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành ngày 7/1/2026 tiếp tục khẳng định: "Phát triển văn hoá, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước". Nghị quyết cũng đặc biệt coi trọng nhiệm vụ chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa, đưa văn hóa trở thành thành tố quan trọng trong toàn bộ hoạt động đối ngoại của đất nước. Qua đó, vừa quảng bá giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới, vừa tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại, góp phần nâng cao vị thế và sức mạnh mềm của quốc gia.
Hội nhập văn hóa, gia tăng sức mạnh mềm quốc gia
Trong những năm qua, các giá trị văn hóa Việt Nam đã lan tỏa ra thế giới, đóng góp quan trọng vào nền văn minh nhân loại, là cầu nối ngoại giao đưa Việt Nam đến gần bè bạn quốc tế.
Hệ thống các di sản văn hóa đó được bảo tồn, tôn vinh và quảng bá rộng rãi. Cả nước hiện có hơn 40.000 di tích và gần 70.000 di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê; 37 di sản văn hóa được UNESCO ghi danh (gồm 9 di sản văn hóa, thiên nhiên thế giới, 17 di sản văn hóa phi vật thể và 11 di sản tư liệu). Các di sản, như: Quần thể di tích Cố đô Huế, Vịnh Hạ Long, Phong Nha-Kẻ Bàng, Quần thể danh thắng Tràng An, Nhã nhạc cung đình Huế, Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên, Quan họ Bắc Ninh, Ca trù, Tín ngưỡng thờ Mẫu; cùng các di sản tư liệu như Mộc bản triều Nguyễn, Châu bản triều Nguyễn và Bia đá các khoa thi Tiến sĩ tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám... đã vượt ra khỏi biên giới quốc gia, trở thành tài sản chung của nhân loại.
Cùng với bảo tồn, phát triển văn hóa từng bước được gắn với kinh tế, du lịch và công nghiệp sáng tạo. Văn hóa không chỉ dừng ở bảo tồn, mà còn đồng hành cùng sự phát triển kinh tế-xã hội. Điện ảnh và nghệ thuật biểu diễn, với những tác phẩm giàu sức lay động, đã mang hình ảnh Việt Nam đến với bạn bè năm châu. Những bộ phim, như: "Mưa đỏ" "Địa đạo", "Đào, phở và piano" hay "Lật mặt", "Một điều ước"… đạt doanh thu hàng trăm tỷ đồng, chứng minh sức hấp dẫn mạnh mẽ của điện ảnh Việt đối với khán giả trong nước lẫn quốc tế. Các "concert quốc gia", như: "Tổ quốc trong tim", "Tự hào là người Việt Nam", "Hà Nội - Từ mùa thu lịch sử năm 1945", "V Concert - Rạng rỡ Việt Nam"… có quy mô lớn, ứng dụng công nghệ trình diễn hiện đại, đã mở ra lối đi mới cho ngành công nghiệp biểu diễn của Việt Nam. Trong đó có thể kể tới concert "8 Wonder: Moments of Wonder" tổ chức tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (xã Đông Anh, Hà Nội) thu hút 50.000 khán giả cùng dàn nghệ sĩ đến từ nước ngoài như: The Kid LAROI, DPR Ian, J Balvin và DJ Snake. Sự xuất hiện của dàn nghệ sĩ quốc tế được xem là điểm nhấn ấn tượng, tạo ra sự giao thoa giữa âm nhạc Việt Nam và thế giới.
Năm 2025, một loạt những thành tựu vượt trội về văn hóa của Việt Nam đã vươn ra mạnh mẽ trên thế giới. MV "Bắc Bling" của ca sĩ Hòa Minzy đã tạo nên cơn sốt chưa từng có, không chỉ ở Việt Nam mà còn lan tỏa mạnh mẽ trên thị trường âm nhạc quốc tế. "Bắc Bling" xuất sắc giành vị trí Top 1 MV Best Debut (MV ra mắt ấn tượng nhất) và Top 1 Song Best Debut (Ca khúc ra mắt ấn tượng nhất) trên YouTube Charts Thế Giới tuần 28/2 - 6/3/2025. Cùng với đó, âm nhạc Việt Nam cũng gây tiếng vang trên trường quốc tế khi ca sĩ Đức Phúc giành giải Nhất thuyết phục tại cuộc thi âm nhạc quốc tế Intervision 2025 (Moskva, Nga).
Hay mới đây, xiếc Việt vừa ghi dấu ấn mạnh mẽ trên đấu trường quốc tế, khi xuất sắc giành giải thưởng ở cả 3 tiết mục tại Liên hoan Xiếc quốc tế Con voi Vàng 2026 (Festival Internacional del Circ Elefant d'Or 2026), diễn ra tại thành phố Girona (Tây Ban Nha). Những tiết mục như "Duo Love", "Đu nón", "Đế kiếm trên đu" không chỉ thể hiện kỹ thuật điêu luyện mà còn mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, tạo ấn tượng sâu sắc với bạn bè quốc tế. Việc các tiết mục được mời lưu diễn dài hạn tại châu Âu cho thấy sức hút và khả năng hội nhập ngày càng mạnh mẽ của nghệ thuật Việt.
Không chỉ trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật Việt Nam cũng khẳng định dấu ấn trên trường quốc tế. Triển lãm "Tằm" của họa sĩ Lê Hữu Hiếu sẽ diễn ra tại Venice Biennale lần thứ 61, trở thành một dấu mốc đáng chú ý trong hành trình đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Lần đầu tiên Việt Nam có gian Triển lãm Quốc gia tại một trong những sự kiện nghệ thuật uy tín hàng đầu toàn cầu.
Bằng văn hóa và từ văn hóa, hình ảnh đất nước Việt Nam "an toàn - thân thiện - hiền hòa - mến khách - hội nhập - phát triển" với nền văn hóa đậm đà bản sắc được đông đảo bạn bè quốc tế biết đến, với nhiều giải thưởng quốc tế danh giá như Điểm đến di sản hàng đầu thế giới, Điểm đến văn hóa hàng đầu châu Á…
Có thể thấy, Việt Nam đang xác lập một vị thế mới: Một quốc gia sáng tạo, bản sắc và có khả năng chạm tới trái tim toàn cầu bằng chính hồn cốt văn hóa của mình. Vì vậy, việc Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh vai trò điều tiết của văn hóa mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng: Điều tiết giữa tăng trưởng và tiến bộ xã hội, giữa hội nhập và bản sắc, giữa thị trường và nhân văn, giữa công nghệ và đạo đức. Đó là một cách tiếp cận vừa sâu sắc vừa thực tiễn, thể hiện tầm nhìn dài hạn của Đảng.
Nghị quyết 80-NQ/TW khẳng định, việc mở rộng hội nhập quốc tế về văn hóa sẽ góp phần nâng cao tiềm lực, vị thế, uy tín, sức mạnh mềm của quốc gia. Nghị quyết cũng định hướng nhiệm vụ, giải pháp đẩy mạnh đăng cai các sự kiện văn hoá, nghệ thuật quốc tế, tham gia sâu tại các diễn đàn lớn. Triển khai cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa truyền thông, ngoại giao văn hoá và xuất khẩu sản phẩm - dịch vụ công nghiệp văn hoá, xây dựng thương hiệu quốc gia cho sản phẩm và dịch vụ văn hoá - sáng tạo mang bản sắc Việt Nam; xuất khẩu sản phẩm - dịch vụ văn hoá có sức cạnh tranh toàn cầu. Song song với đó là phát huy giá trị di sản văn hoá được UNESCO công nhận, ghi danh để quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia.
Đồng thời xây dựng Chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài, lấy văn hoá làm nền tảng, trụ cột, lan toả hình ảnh, đất nước, con người Việt Nam là một quốc gia giàu bản sắc văn hoá, nhân văn, có trách nhiệm, đóng góp tích cực vào dòng chảy văn minh của nhân loại.
Nhận thức rõ tầm quan trọng của hội nhập quốc tế về văn hóa, ngày 24/4/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Kế hoạch thực hiện Chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đặt trọng tâm vào việc thay đổi nhận thức và phương thức tiếp cận truyền thông đối ngoại: Tổ chức các chương trình đào tạo về tư duy truyền thông hiện đại và truyền thông dựa trên dữ liệu cho đội ngũ cán bộ, chuyên gia.
Xây dựng nội dung và thông điệp truyền thông trên cơ sở xác định các trụ cột hình ảnh Việt Nam bao gồm bản sắc văn hóa đặc sắc, con người thân thiện, sáng tạo, đất nước ổn định, phát triển, hội nhập sâu rộng. Trên nền tảng đó, hình thành bộ thông điệp phù hợp với từng thị trường, nhóm công chúng; xây dựng "Ngân hàng câu chuyện Việt Nam" theo hướng số hóa, dễ khai thác và tái sử dụng; xây dựng bộ nhận diện thương hiệu, hình ảnh quốc gia và bộ công cụ truyền thông dùng chung cho các bộ, ngành, địa phương.
Một điểm nhấn nổi bật của Kế hoạch là việc thiết lập hệ sinh thái truyền thông số toàn diện. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất và phân phối nội dung đa ngữ trên các nền tảng xuyên biên giới.
Bên cạnh đó, các nội dung từ sự kiện văn hóa truyền thống, sản phẩm du lịch và di sản sẽ được số hóa để tăng cường khả năng tiếp cận công chúng quốc tế. Bộ cũng mở rộng hợp tác với các kênh truyền thông quốc tế uy tín, các chuyên gia, cộng đồng người Việt ở nước ngoài và đặc biệt là các KOLs quốc tế để đa dạng hóa kênh quảng bá.
Đồng thời, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành, liên cấp và huy động nguồn lực xã hội thông qua việc hoàn thiện cơ chế phối hợp, hỗ trợ địa phương xây dựng kế hoạch phù hợp với đặc thù, bản sắc vùng miền; kết nối phát huy vai trò của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong truyền thông quảng bá hình ảnh quốc gia.
Với những định hướng chiến lược, nhất quán và dài hạn của Đảng và Nhà nước, văn hóa Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, khẳng định vị thế trong kỷ nguyên mới. Khi văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, khi con người được đặt ở trung tâm của mọi chính sách phát triển, sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam sẽ không chỉ góp phần củng cố nội lực quốc gia, mà còn tạo nên dấu ấn riêng, uy tín và tầm ảnh hưởng của Việt Nam trên bản đồ thế giới.
