Ánh sáng từ công nghệ
Trước đây, những hành trình tự đi lại, tiếp cận tri thức hay thực hiện các giao dịch hằng ngày vốn là thách thức không nhỏ đối với người khiếm thị. Thế nhưng giờ đây, họ đã có thể tự tin đặt xe công nghệ, theo dõi xe buýt, trải nghiệm mạng xã hội, thanh toán điện tử, thậm chí tự tay lập trình phần mềm hay sản xuất âm nhạc trên máy tính... Những đổi thay kỳ diệu ấy là minh chứng sống động cho sức mạnh của công nghệ số khi chúng không chỉ giúp họ thu hẹp khoảng cách, mở rộng cơ hội hòa nhập, mà còn nâng niu và khẳng định giá trị của mỗi cá nhân.
Khi công nghệ trở thành cầu nối nhân văn
Trong dòng chảy chuyển đổi số mạnh mẽ của đất nước, tinh thần lấy con người làm trung tâm được nhấn mạnh trong Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã và đang tạo động lực to lớn. Công nghệ không còn là những thuật toán khô khan, mà đã trở thành công cụ nhân văn phục vụ cuộc sống, đặc biệt là đối với những nhóm người yếu thế. Với người khiếm thị, công nghệ chính là nguồn “ánh sáng” thiêng liêng mở ra những chân trời mới.
Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển đất nước. Không dừng lại ở mục tiêu tăng trưởng kinh tế, chủ trương này hướng đến một xã hội số bao trùm, nơi mọi công dân, không trừ một ai, đều có quyền tiếp cận tri thức và tiện ích hiện đại. Tinh thần ấy đang chuyển mình mạnh mẽ vào thực tế thông qua các chương trình hỗ trợ người khuyết tật. Các phần mềm đọc màn hình, ứng dụng chuyển văn bản thành giọng nói, công nghệ định vị hay trí tuệ nhân tạo (AI) nhận diện hình ảnh đã giúp họ tháo gỡ những rào cản vô hình trong học tập và sinh hoạt.
Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người khiếm thị nay đã có thể đọc báo, thanh toán trực tuyến, đặt xe và hòa mình vào dòng chảy xã hội. Tại các cơ sở giáo dục đặc biệt, tài liệu được số hóa sâu rộng, sách nói ngày càng phong phú, trở thành cây cầu vững chãi nâng bước họ tự học và phát triển bản thân.
Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam
Chuyển đổi số cũng mang đến một cuộc cách mạng về việc làm. Qua mạng internet, người khiếm thị có thể làm thiết kế âm thanh, chăm sóc khách hàng, bán hàng trực tuyến hay làm việc từ xa. Sự thấu cảm của công nghệ không thay thế được nghị lực phi thường của họ, nhưng đã trao cho họ chiếc chìa khóa để phá vỡ mọi giới hạn, tự tin cống hiến và làm chủ cuộc đời.
Những lớp học đặc biệt
Tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp Hội Người mù thành phố Hà Nội, công nghệ đang mở ra những cánh cửa tương lai đầy hy vọng. Khác với những lớp tin học thông thường, không gian nơi đây không có ánh nhìn hướng về màn hình, mà chỉ có sự tập trung cao độ lắng nghe từng âm thanh phát ra từ phần mềm hỗ trợ. Mỗi phím bấm được gõ xuống bằng cả sự ghi nhớ, cảm nhận và khát vọng làm chủ tri thức.
Học viên Hồ Minh Quang xúc động chia sẻ, cơ hội tham gia khóa học miễn phí này vô cùng quý giá. Từ chỗ xa lạ, em đã làm quen với máy tính, bước vào thế giới Internet để học tập, kết nối với mọi người. “Em hy vọng sẽ có thêm nhiều lớp học như thế này được nhân rộng, để những người đồng cảnh ngộ có thêm cơ hội nâng cao kỹ năng và khẳng định mình”, Quang bộc bạch.
Không chỉ dừng lại ở tin học văn phòng, các học viên tại đây còn được tiếp cận với AI, học cách xây dựng nội dung số trên các nền tảng thịnh hành như TikTok, Shopee. Những kỹ năng thời thượng này giúp họ bắt nhịp thời đại, tự tạo nguồn thu nhập ổn định và giảm bớt sự phụ thuộc vào người thân.
Ông Nguyễn Trung Thái, Phó Giám đốc Trung tâm nhấn mạnh: “Ứng dụng công nghệ là hướng đi chiến lược của chúng tôi. Trung tâm mong muốn học viên có thể khai thác hiệu quả công cụ AI để nâng cao tính độc lập trong cuộc sống và phát triển nghề nghiệp. Công nghệ đang xóa nhòa những rào cản định kiến tồn tại lâu nay, mở ra cơ hội bình đẳng cho người khiếm thị trên thị trường lao động số”.
Làm chủ cuộc sống bằng công nghệ
Từ những bệ phóng yêu thương ấy, nhiều người khiếm thị đã vươn lên mạnh mẽ, trở thành những câu chuyện truyền cảm hứng lay động lòng người. Nghệ sĩ guitar Trần Sơn Hải là một minh chứng sống động. Dù mất đi thị lực từ nhỏ sau một tai nạn, anh đã tìm đến với cây đàn bằng cả tâm hồn và nghị lực để trở thành nghệ sĩ chuyên nghiệp, người khuyết tật đầu tiên tốt nghiệp chuyên ngành guitar cổ điển và sáng tác tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Với Giải thưởng Tài năng trẻ, Huy chương Vàng độc tấu toàn quốc cùng album “Giai điệu Hà Nội”, anh đã ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng công chúng.
Không dừng lại ở đó, anh Hải đã chủ động nghiên cứu công nghệ thu âm, xử lý âm thanh trên máy tính. Nhờ các phần mềm hỗ trợ dành cho người khiếm thị, anh có thể tự vận hành thiết bị, thực hiện thu âm, phối khí tài tình ngay tại phòng thu cá nhân, khẳng định tài năng trong môi trường âm nhạc chuyên nghiệp.
Một câu chuyện đẹp đẽ khác mang tên Trần Việt Hoàng (sinh năm 2000). Bị bóng tối che lấp đôi mắt từ năm lên 10, Hoàng chưa từng đầu hàng số phận. Từ lớp học tin học của Hội Người mù Việt Nam, Hoàng bén duyên với thế giới lập trình và xuất sắc trở thành tân cử nhân ngành Khoa học máy tính của Đại học Fulbright Việt Nam.
Giờ đây, chàng trai trẻ đang là kỹ sư phần mềm cho công ty Tân Nhật Hồng với công việc chủ yếu là liên kết với 11 trung tâm và mái ấm khiếm thị khác để xây dựng các phần mềm hỗ trợ cho người khiếm thị. Đáng quý hơn, Hoàng còn là người tiên phong mở các lớp dạy lập trình miễn phí cho cộng đồng người khiếm thị. Đến nay, hơn 40 học viên đã hoàn thành khóa học, nhiều bạn tiếp tục bước vào giảng đường đại học ngành Công nghệ thông tin. Từ người nhận cơ hội, Hoàng đã trở thành người trao đi cơ hội, thắp lên ngọn lửa đam mê cho biết bao người đồng cảnh ngộ.
Hoàng tâm sự: “Ở Việt Nam hiện vẫn còn khá ít người khiếm thị học tập và làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Tôi mong muốn có thể góp phần truyền cảm hứng, chia sẻ kiến thức để những bạn đam mê với lập trình có thể mạnh dạn theo đuổi ước mơ của mình.”.
Hành trình của Hải, Hoàng khẳng định một sự thật, đó là khi rào cản được tháo gỡ bằng tri thức và công nghệ, người khiếm thị hoàn toàn có thể cống hiến cho xã hội như bất kỳ ai khác. Dù không thể nhìn thấy ánh sáng bằng đôi mắt, họ vẫn có thể kiến tạo một tương lai rạng rỡ bằng nghị lực kiên cường và những nhịp đập nhân văn của công nghệ số./.
Bài và ảnh: Tất Sơn – Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam