Đó là già làng Thông Long, người có uy tín tiêu biểu của đồng bào Chăm, được bà con quý trọng bởi những đóng góp bền bỉ trong bảo tồn văn hóa truyền thống cũng như vận động nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.
Để tiếng kèn Saranai mãi ngân vang
Năm 13 tuổi, ông bắt đầu tìm đến các nghệ nhân lớn tuổi trong làng để học thổi kèn. Những ngày đầu, việc tập luyện vô cùng vất vả. Kèn Saranai đòi hỏi người chơi phải có kỹ thuật lấy hơi tốt, sự kiên trì và niềm đam mê thực sự. Không ít người bỏ cuộc giữa chừng nhưng cậu bé Thông Long khi ấy vẫn bền bỉ theo đuổi đến cùng. “Tôi mê tiếng kèn từ nhỏ. Nghe tiếng kèn trong các lễ hội là muốn học cho bằng được. Học rất khó nhưng càng học càng thấy yêu văn hóa của dân tộc mình”, ông chia sẻ.
Từ niềm đam mê thuở thiếu thời, ông dần trở thành một trong những nghệ nhân thổi kèn Saranai có tiếng của vùng đồng bào Chăm. Tiếng kèn của ông không chỉ hiện diện trong các lễ hội truyền thống mà còn góp phần giữ gìn những nghi lễ văn hóa đặc sắc của cộng đồng.
Hơn nửa thế kỷ gắn bó với nhạc cụ truyền thống của dân tộc Chăm, ông Long luôn trăn trở làm sao để lớp trẻ tiếp tục yêu và gìn giữ âm nhạc truyền thống. “Tôi rồi cũng sẽ mất đi, nhưng tiếng kèn Saranai phải còn mãi. Tôi muốn dạy lại cho con cháu, cho lớp trẻ trong làng để sau này các em, các cháu tiếp tục phục vụ lễ hội, giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình”, ông tâm sự.
Đau đáu với suy nghĩ đó, nhiều năm gần đây, ông Long biến căn nhà nhỏ của mình của mình trở thành lớp học thổi kèn Saranai miễn phí cho thanh thiếu niên trong làng. Từ cách lắp ráp các bộ phận của cây kèn, kỹ thuật lấy hơi đến việc cảm nhận từng làn điệu, ông đều hướng dẫn tỉ mỉ, tận tình. Hơn hết, ông còn dành tặng cho các học viên xuất sắc những chiếc kèn mà ông xem như của quý. Niềm vui lớn nhất của ông Thông Long không phải là được nhiều người biết đến với vai trò nghệ nhân thổi kèn Saranai, mà là nhìn thấy lớp trẻ trong làng tiếp nối con đường gìn giữ văn hóa dân tộc.
Trong số những học trò của ông, anh Thông Minh Tranh - con trai ông được xem là người kế thừa tiêu biểu. Sau 4 năm kiên trì học tập dưới sự hướng dẫn của cha, anh Tranh hiện đã thành thạo kỹ thuật thổi kèn Saranai và có thể thay thế ông tham gia biểu diễn trong các lễ hội truyền thống của làng. Anh Tranh cho biết, từ khi còn nhỏ, mỗi dịp làng tổ chức các nghi lễ cúng tế hay lễ hội truyền thống, anh đã bị cuốn hút bởi âm thanh đặc biệt của cây kèn Saranai. Khi ấy, anh thường lén lấy kèn của cha để tập thổi. Càng trưởng thành, anh càng hiểu sâu sắc hơn ý nghĩa của những thanh âm ấy đối với đời sống văn hóa của đồng bào mình. “Từ nhỏ tôi đã thích tiếng kèn Saranai nhưng chỉ khi lớn lên mới hiểu hết giá trị văn hóa mà cha ông để lại. Vì vậy tôi quyết tâm học bài bản từ cách lấy hơi, bắt nhịp, luyến láy cho đến phối hợp với các nhạc cụ khác. Là người con của đồng bào Chăm, mình phải có trách nhiệm tiếp nhận, giữ gìn và lưu truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau”, anh Tranh chia sẻ.
Bên cạnh vai trò gìn giữ văn hóa truyền thống, ông Thông Long còn là cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền xã Hàm Thuận Bắc với đồng bào Chăm tại địa phương. Với uy tín của mình, nhiều năm qua, ông luôn đồng hành cùng cấp ủy, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư và chương trình xây dựng nông thôn mới. Nhờ uy tín và sự gần gũi với bà con, những lời vận động của ông luôn nhận được sự đồng thuận cao. Khi địa phương triển khai các chủ trương mới, đặc biệt trong quá trình hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, ông đã chủ động gặp gỡ, giải thích để người dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của chủ trương, từ đó tạo sự thống nhất trong cộng đồng. Đặc biệt trong đợt mưa lũ năm 2025, khi nhiều hộ dân trong vùng bị ảnh hưởng bởi thiên tai, ông đã chủ động trích một phần thu nhập của gia đình để chia sẻ với những hoàn cảnh khó khăn. Việc làm ấy tuy giản dị nhưng thể hiện rõ tinh thần tương thân tương ái, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.
Trong đời sống thường ngày, ông Thông Long luôn được bà con tin tưởng bởi tinh thần trách nhiệm và sự tận tâm với cộng đồng. Mỗi khi trong làng có gia đình gặp khó khăn, hoạn nạn, ông đều tích cực vận động hỗ trợ hoặc trực tiếp giúp đỡ bằng khả năng của mình. Ông Đồng Gặt, thôn Lâm Thuận, xã Hàm Thuận Bắc cho biết, không chỉ riêng ông Thông Long mà cả gia đình ông đều luôn sẵn sàng giúp đỡ bà con khi gặp khó khăn. Chính những hành động cụ thể ấy đã giúp ông Thông Long trở thành chỗ dựa tinh thần của nhiều người dân trong làng.
Tuổi đã cao nhưng ông Thông Long vẫn miệt mài tham gia các hoạt động cộng đồng, âm thầm vun đắp những giá trị văn hóa truyền thống và khối đoàn kết cộng đồng bằng những việc làm thiết thực mỗi ngày. Ông trở thành biểu tượng đẹp về vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số./.
