Trong kỷ nguyên số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và Internet vạn vật (IoT) không còn là khái niệm xa lạ mà đã trở thành công cụ cốt lõi tác động đến mọi mặt đời sống. Tại Việt Nam, việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia" đã tạo ra làn sóng thay đổi mạnh mẽ trong hệ thống chính trị từ Trung ương đến cấp xã.
Nằm trong dòng chảy đó, thành phố Cần Thơ đã chủ động triển khai chuyển đổi số nhằm đổi mới quản trị nhà nước, xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh. Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Khởi, Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ khẳng định, chuyển đổi số chính là động lực thúc đẩy cải cách công vụ, hướng tới mục tiêu phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng hiệu quả hơn. Cần Thơ đã ghi nhận nhiều dấu ấn như: 100% cơ quan kết nối mạng chuyên dùng; mạng 4G phủ sóng toàn thành phố và đang đẩy mạnh hạ tầng 5G; 100% văn bản hành chính được xử lý trên môi trường điện tử; bước đầu ứng dụng AI, Big Data vào giám sát điều hành qua Trung tâm IOC.
Bên cạnh những con số ấn tượng, lãnh đạo thành phố Cần Thơ cũng thẳng thắn nhìn nhận những rào cản đang làm chậm tiến trình chuyển đổi số toàn diện. Cụ thể, thành phố đang phải đối mặt với 5 thách thức lớn như: nguồn nhân lực số trong bộ máy hành chính còn hạn chế; hạ tầng thiết bị thiếu tính đồng bộ; khó khăn trong việc xây dựng và chia sẻ dữ liệu liên ngành; những bất cập trong triển khai các nền tảng số dùng chung; bài toán về đảm bảo an toàn, an ninh thông tin.
Tại hội thảo, các chuyên gia và nhà khoa học đã tập trung thảo luận về các giải pháp thực tiễn như: không gian làm việc số, số hóa tài liệu và ứng dụng AI để tối ưu hóa việc điều hành dựa trên dữ liệu. Bà Đặng Thị Ánh Tuyết (Tổng giám đốc Công ty MedCAT) cho rằng, yếu tố then chốt không nằm ở công nghệ cao siêu mà ở chất lượng dữ liệu. Các địa phương cần phân biệt giữa số hóa để lưu trữ và số hóa để vận hành. Để hệ thống thông suốt, dữ liệu phải đảm bảo "sạch và chuẩn" ngay từ cấp cơ sở.
Theo các chuyên gia, việc xây dựng một kiến trúc dữ liệu tổng thể, đồng bộ từ xã, phường đến Trung ương sẽ tạo thành một “mạch máu” thông tin xuyên suốt; đặc biệt trong các lĩnh vực phức tạp như: y tế, việc chuẩn hóa hệ thống từ điển và liên thông dữ liệu là điều kiện bắt buộc để quản trị hiện đại thành công.
Để thực hiện chuyển đổi số thành công, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Thoại Nam, Trung tâm Điện toán (Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, thành phố Cần Thơ cần thiết lập một lộ trình cụ thể dựa trên các quy định của Bộ Khoa học và Công nghệ; trong đó nhấn mạnh vai trò quyết định của UBND thành phố trong việc phân bổ nguồn lực và đầu tư trung hạn. Chính quyền cần phân cấp để các phường, xã chủ động phát triển dựa trên đặc thù riêng biệt của từng địa phương. Song song đó, thành phố tập trung xây dựng nền tảng công nghệ vững chắc bao gồm dữ liệu tích hợp đa nguồn, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các hệ thống điều hành thông minh để tối ưu hóa công tác quản lý nhà nước.
Về khía cạnh thực tiễn, theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Thoại Nam, các ứng dụng công nghệ phải mang lại giá trị sát sườn cho đời sống và sản xuất. Điển hình như hệ thống quan trắc không nên chỉ dừng lại ở việc báo cáo giữa các sở, ngành, mà phải cung cấp thông tin kịp thời đến tận tay người dân để phục vụ canh tác. Tương tự, các dự án như camera an ninh hay chiếu sáng nông thôn cũng cần hướng tới sự đồng thuận và hợp tác từ phía cộng đồng.../.
