Xây dựng hạ tầng đồng bộ là "chìa khóa" để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) trên 10%, ngay từ đầu nhiệm kỳ 2025–2030, Hà Tĩnh đã quyết liệt triển khai chiến dịch khơi thông "điểm nghẽn" giải phóng mặt bằng. Với phương châm đột phá "tái định cư đi trước một bước", Hà Tĩnh không chỉ tạo ra quỹ đất sạch cho các dự án trọng điểm, thu hút các nhà đầu tư chiến lược mà còn xây dựng được niềm tin trong nhân dân.
Hạ tầng tái định cư đi trước một bước
Với phương châm "tái định cư đi trước một bước", tỉnh Hà Tĩnh đang dồn lực hoàn thiện các khu dân cư mới để sớm bàn giao mặt bằng sạch cho các tuyến giao thông huyết mạch. Với sự quyết liệt trong chỉ đạo cùng giải pháp vận động "thấu tình đạt lý" đã và đang tạo ra sự đồng thuận lớn trong nhân dân.
Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đi qua Hà Tĩnh dài hơn 100 km, dự kiến ảnh hưởng nhiều khu dân cư. Để bảo đảm mặt bằng thi công, Hà Tĩnh đề xuất xây dựng 35 khu tái định cư tại 18 xã, phường. Hiện tại, các địa phương đang khẩn trương kiểm đếm, lập hồ sơ và triển khai các khu tái định cư.
Tại thôn Đoài Duyệt, xã Can Lộc, Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam dự kiến tác động trực tiếp đến đời sống của hơn 70 hộ dân cùng nhiều công trình tôn giáo, tín ngưỡng. Theo quy hoạch, toàn bộ khu dân cư lâu đời này sẽ phải di dời để phục vụ thi công.
Nắm bắt được nguyện vọng của người dân, chính quyền địa phương đã nhanh chóng xác định vị trí khu tái định cư; đồng thời, sơ đồ khu vực dự kiến tái định cư được cung cấp tới từng hộ. Qua đó, đã giúp người dân biết rõ vị trí nơi ở mới, quy mô khu tái định cư và hạ tầng sẽ được bố trí sau khi bàn giao mặt bằng.
Nêu cao tinh thần trách nhiệm, nhiều gia đình như hộ ông Tôn Đức Thụy (thôn Đoài Duyệt) đã tiên phong ủng hộ chủ trương. Ông Thụy chia sẻ, gia đình ông hiện có gần 1.000 m² đất có cả nhà ở và nhà thờ họ có từ lâu đời, sau khi được tuyên truyền, vận động, ông và các thành viên đều nhất trí chuyển đến nơi ở mới. "Nguyện vọng lớn nhất của người dân lúc này là khu tái định cư đồng bộ, đảm bảo điều kiện sinh hoạt để chúng tôi sớm ổn định cuộc sống sau khi nhường đất cho dự án trọng điểm quốc gia", ông Thụy cho hay.
Còn tại phường Hà Huy Tập, gia đình ông Phan Văn Thế là một trong 57 hộ dân ở tổ dân phố Liên Vinh dự kiến nằm trong diện chịu ảnh hưởng của dự án đường sắt tốc độ cao. Theo dự kiến, khu đất ở và hai ngôi nhà của gia đình ông sẽ phải giải phóng mặt bằng. Gia đình ông và các hộ dân khác sẽ được bố trí nơi ở mới tại điểm tái định cư ngay gần đó.
Ông Phan Văn Thế bày tỏ: "Chúng tôi rất ủng hộ vì đây là công trình đặc biệt quan trọng của quốc gia, sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho cả nước và địa phương. Chúng tôi mong muốn, dự án được triển khai sớm để giúp nhân dân đi lại, buôn bán thuận lợi và phát triển kinh tế của đất nước".
Tại tỉnh Hà Tĩnh, khu tái định cư phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam được tại thôn Liên Vinh (phường Hà Huy Tập) là điểm đầu tiên được triển khai xây dựng. Khu tái định cư này rộng 3,8ha, gồm 57 lô đất, tổng mức đầu tư 37 tỷ đồng. Hiện nay, các hạng mục thi công đã đạt khoảng 60%.
Ông Nguyễn Nhật Linh, Phó Chủ tịch UBND phường Hà Huy Tập cho biết, địa phương đã tích cực tuyên truyền, giải thích, lắng nghe tâm tư nguyện vọng của người dân tại các kỳ họp Hội đồng nhân dân, tạo sự đồng thuận cao để triển khai dự án thuận lợi.
"Vừa qua thời tiết không thuận lợi nhưng chủ đầu từ đã thường xuyên đôn đốc, nhắc nhở nhà thầu bám công trường. Hiện nay, khi thời tiết thuận các đơn vị thi công đang huy động tối đa máy móc và nhân lực để đẩy nhanh tiến độ nhằm đảm bảo yêu cầu của Trung ương và tỉnh", ông Nguyễn Nhật Linh thông tin.
Đẩy nhanh các dự án trọng điểm
Tại công trường khu tái định cư phục vụ dự án đường Hàm Nghi kéo dài (phường Hà Huy Tập), không khí làm việc đang rất khẩn trương. Sau hơn 4 tháng triển khai, dự án đã cán mốc 80% khối lượng công việc.
Ông Nguyễn Văn Bằng, Chỉ huy trưởng đơn vị thi công (Công ty CP và Đầu tư xây dựng Tuấn Anh) cho biết: "Chúng tôi huy động tối đa nhân lực và thiết bị, những ngày cao điểm có tới 60-70 đầu xe máy cùng hơn 50 công nhân làm việc liên tục. Mục tiêu là đón người dân về nơi ở mới vào tháng 3/2026, tạo tiền đề để sớm thi công tuyến đường Hàm Nghi dài hơn 3,3km."
Không chỉ tại dự án đường Hàm Nghi kéo dài, đơn vị chủ đầu tư là Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Hà Tĩnh hiện đang đồng loạt đẩy nhanh tiến độ hơn 30 dự án trọng điểm khác. Theo ông Thân Viết Văn, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Hà Tĩnh, yếu tố quan trọng để tháo gỡ điểm nghẽn nằm trong giải phóng mặt bằng nằm ở việc phải xác định nguồn gốc đất đai và có giá bồi thường hợp lý.
"Đơn vị thực hiện đúng chỉ đạo của UBND tỉnh là giao rõ người rõ việc đối với từng dự án. Tập trung cao đẩy nhanh tiến độ thi công hạ tầng tái định cư, xây dựng giá đất bồi thường phù hợp giá thị trường, đảm bảo công bằng giữa các hộ tránh xảy ra đơn thư, khiếu nại ", ông Văn khẳng định.
Còn tại phường Trần Phú, hiện đang triển khai hơn 20 dự án; trong đó, có các tuyến xương sống như đường Xuân Diệu kéo dài, đường vành đai phía Đông, đường Xô Viết Nghệ Tĩnh kéo dài. Thời gian qua, việc giải phóng mặt bằng luôn được địa phương xác định là khâu then chốt. Nhờ vậy, nhiều vướng mắc đã được tháo gỡ để các dự án triển khai đúng kế hoạch.
Chia sẻ về kinh nghiệm tại địa phương, ông Dương Đình Phúc, Phó Chủ tịch UBND phường Trần Phú cho hay: "Trọng tâm của chúng tôi là đối thoại trực tiếp. Phải lắng nghe từng vướng mắc, kiến nghị của mỗi hộ gia đình để tìm tiếng nói chung. Nguyên tắc bất di bất dịch là phải đảm bảo quyền lợi tối đa cho người dân nhưng đồng thời cũng phải tuyệt đối tuân thủ đúng quy định pháp luật".
Thời gian qua, để triển khai nhiều dự án trọng điểm với yêu cầu tiến độ cao, tỉnh Hà Tĩnh đã thành lập các ban chỉ đạo, phân công rõ trách nhiệm, bám sát từng dự án để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng. Nhờ đó, các dự án lớn như Dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam, các dự án tại Khu kinh tế Vũng Áng, khu công nghiệp VSIP… đã được triển khai và về đích đúng tiến độ.
Ông Trần Báu Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hà Tĩnh cho biết, tỉnh sẽ tiếp tục phát huy các cái bài học kinh nghiệm, cách làm hay, kết quả đạt được trong cái thời gian vừa qua để tập trung chỉ đạo tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, nhất là trong việc bồi thường, giải phóng mặt bằng. Đồng thời, yêu cầu các địa phương huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc quyết liệt để thực hiện giải phóng mặt bằng, bàn giao mặt bằng cho các chủ đầu tư. Bên cạnh đó, yêu cầu các đồng chí Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND các xã, phường phải trực tiếp chỉ đạo giải phóng mặt bằng trên địa bàn phụ trách.
Những chuyển biến tích cực từ giải phóng mặt bằng đang dần mở ra không gian phát triển mới cho các dự án trọng điểm tại Hà Tĩnh. Đây sẽ là nền tảng để Hà Tĩnh tăng tốc, bứt phá về phát triển kinh tế - xã hội trong nhiệm kỳ 2026 - 2030./.
