Theo phóng viên TTXVN tại Lào, giữa không khí sôi động của Diễn đàn “Tiếng Việt: Nhịp cầu Việt - Lào” và Cuộc thi “Sứ giả tiếng Việt tương lai” tại thủ đô Viêng Chăn vào tháng 4 vừa qua, câu chuyện về sức sống của tiếng Việt đã được nhìn nhận ở một tầm vóc mới. Đối với thế hệ trẻ Lào, tiếng Việt giờ đây là “chìa khóa” mở ra cánh cửa tri thức và sự thấu hiểu sâu sắc về người bạn láng giềng thân thiết.
Namthip Keovongphet, nữ sinh lớp 11 trường song ngữ Lào - Việt Nam Nguyễn Du duyên dáng trong bộ váy truyền thống Lào, khiến nhiều người ngạc nhiên với vốn tiếng Việt lưu loát. Với em, tiếng Việt không chỉ là môn học để lấy điểm số mà là sự khám phá đầy thú vị. Namthip hào hứng chia sẻ: “Hệ thống thanh điệu và sự đa dạng trong chất giọng của các vùng miền Việt Nam thực sự thu hút em. Mỗi vùng đất lại có một ngữ điệu riêng, tạo nên sự phong phú mà không phải ngôn ngữ nào cũng có được”. Với Namthip, việc cha mình làm nghề biên dịch tiếng Việt là một niềm cảm hứng lớn lao, thôi thúc em đặt mục tiêu trở thành một nhà ngoại giao chuyên nghiệp để nối dài nhịp cầu hữu nghị giữa hai nước.
Cùng chung khát vọng đó, em Mee Vanbunheuang, sinh viên trường Hữu nghị Việt - Lào, lại chọn cách tiếp cận tiếng Việt qua những giai điệu và vần thơ. Phần trình bày bài thơ “Nghĩa tình Lào - Việt” của Mee đã chạm đến cảm xúc của nhiều đại biểu. Mee tâm sự đầy trách nhiệm: “Chúng em là những mầm non tương lai. Chúng em không muốn tình hữu nghị đặc biệt giữa hai nước chỉ nằm trong sách giáo khoa hay là những ký ức của thế hệ đi trước. Chúng em học tiếng Việt để trực tiếp giữ gìn và phát huy nó”.
Đánh giá về vai trò của ngôn ngữ trong giai đoạn mới, Đại sứ Việt Nam tại Lào Nguyễn Minh Tâm khẳng định tiếng Việt chính là nơi lưu giữ ký ức lịch sử, truyền tải những giá trị đạo lý và định hình bản sắc dân tộc.
Trong định hướng “gắn kết chiến lược”, Đại sứ nhấn mạnh ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là “linh hồn của văn hóa”, là cầu nối bền vững nhất giữa nhân dân hai nước. Việc tăng cường hiểu biết, giao lưu thông qua tiếng Việt chính là nền tảng vững chắc bảo đảm cho sự trường tồn của mối quan hệ hữu nghị vĩ đại Việt Nam - Lào. Theo Đại sứ, mỗi câu tiếng Việt được cất lên trên đất Lào không chỉ là thành quả học tập, mà còn là minh chứng sống động cho tình đoàn kết thủy chung, son sắt hiếm có trên thế giới.
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm cũng đặc biệt lưu ý vai trò cốt lõi của gia đình, nơi đầu tiên và quan trọng nhất để thế hệ trẻ tiếp xúc với tiếng Việt một cách tự nhiên. Việc gìn giữ tiếng Việt mang ý nghĩa lâu dài và là trách nhiệm chung của toàn cộng đồng kiều bào.
Để tiếng Việt bám rễ sâu sắc trên đất Lào, yếu tố quyết định chính là phương pháp giảng dạy. Tại Diễn đàn “Tiếng Việt: Nhịp cầu Việt - Lào”, các chuyên gia hàng đầu đã dành nhiều thời gian phân tích về việc làm thế nào để việc học tiếng Việt trở nên tự nhiên và cuốn hút hơn.
GS.TS Nguyễn Minh Thuyết, Tổng chủ biên Chương trình giáo dục phổ thông 2018, người dành nhiều tâm huyết cho bộ sách “Vui học tiếng Việt”, đã đưa ra những nhận định mang tính định hướng sư phạm quan trọng. Theo ông, thực tế giảng dạy tiếng Việt ở Lào hiện nay có một đặc thù là người dạy phần lớn là các thầy cô kiều bào dạy bằng tâm huyết, không phải ai cũng được đào tạo chuyên sâu về ngôn ngữ học hay sư phạm học. Giáo sư Thuyết nhận định: “Các thầy cô thường rất lo lắng về việc mình không có đủ kiến thức hàn lâm. Nhưng thực tế, bí quyết thành công nhất lại nằm ở sự giản đơn”. Ông đưa ra lời khuyên rằng hãy dạy trẻ em theo phương pháp “ẩn kiến thức dưới niềm vui”. Thay vì bắt các em phải học thuộc các quy tắc ngữ pháp phức tạp, hãy để tiếng Việt đi vào lòng các em qua những bài hát, trò chơi, và những câu chuyện kể bình dị như cách cha mẹ dạy con ở nhà.
Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết nhấn mạnh đừng lý thuyết hóa ngôn ngữ. Càng lý thuyết hóa, trẻ em càng sợ và quá trình phát triển ngôn ngữ càng chậm lại. Hãy làm sao để các cháu biết nói, biết nghe và biết đọc một cách tự nhiên nhất. Khi các cháu đã yêu và sử dụng được tiếng Việt cơ bản, các kỹ năng viết lách chuyên sâu sẽ tự động phát triển theo thời gian.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Duy Anh, Tổng Thư ký Mạng lưới giảng dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam toàn cầu, nhấn mạnh việc xây dựng một “hệ sinh thái” hỗ trợ lẫn nhau. Trong bối cảnh hội nhập, việc kết nối nguồn lực, chia sẻ học liệu và ứng dụng công nghệ là yêu cầu cấp thiết để biến nỗ lực giảng dạy thành một hoạt động có tổ chức và bền vững trên quy mô toàn địa bàn.
Nhìn về tương lai, công tác quảng bá và phát triển tiếng Việt tại Lào đang chuyển mình với những định hướng thiết thực và hiện đại hơn. Trước hết, việc đổi mới học liệu được xem là yếu tố sống còn. Chương trình học đang được xây dựng theo hướng phong phú, gần gũi, phù hợp với tâm sinh lý của giới trẻ thế hệ mới để xóa bỏ sự khô khan của các phương pháp truyền thống.
Bên cạnh đó, việc kiến tạo một môi trường song ngữ thực thụ trong sinh hoạt cộng đồng cũng đang được thúc đẩy mạnh mẽ. Thay vì chỉ sử dụng tiếng Việt trong lớp học, các hội đoàn đang khuyến khích việc sử dụng song hành cả tiếng Việt và tiếng Lào trong các hoạt động văn hóa, xã hội. Điều này giúp ngôn ngữ thẩm thấu vào đời sống một cách tự nhiên, giúp thế hệ trẻ người Lào và người Việt thêm hiểu biết và gắn kết với nhau.
Đặc biệt, trong kỷ nguyên số, công tác truyền bá tiếng Việt đã bắt đầu khai phá những mảnh đất mới trên không gian mạng. Việc sản xuất các nội dung sáng tạo trên các nền tảng như YouTube, TikTok không chỉ giúp tiếng Việt trở nên sinh động, hiện đại mà còn tạo ra sức hút lớn đối với thanh thiếu niên. Những video ngắn về văn hóa, ẩm thực hay các bài hát Việt đang trở thành công cụ hữu hiệu để lan tỏa tình yêu ngôn ngữ.
Cuối cùng, việc duy trì và nhân rộng các sân chơi văn hóa như thi hùng biện, kể chuyện hay hội diễn văn nghệ định kỳ chính là động lực quan trọng để nuôi dưỡng niềm đam mê. Những câu chuyện như về “Địa đạo Vịnh Mốc” qua giọng kể của em Võ Thị Kim Ngân, lớp 8 tại trường song ngữ Lào - Việt Nam Nguyễn Du, đã minh chứng rằng khi tiếng Việt được truyền tải bằng cảm xúc và tình yêu, nó sẽ trở thành sợi dây thắt chặt tình đại đoàn kết dân tộc và tình hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào.
Tiếng Việt trên đất nước Lào hôm nay đã vượt xa ý nghĩa của một ngoại ngữ. Với sự đồng hành của các cơ quan đại diện, sự tận tụy của các thầy cô giáo và ngọn lửa đam mê từ những “sứ giả” trẻ, nhịp cầu ngôn ngữ ấy sẽ mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững, đúng như định hướng gắn kết chiến lược mà hai Đảng, hai Nhà nước đã đề ra./.
