Để có cuộc cất bốc trên đỉnh Pha Đin, lực lượng chức năng đã trải qua nhiều thời gian xác minh thông tin từ nhân chứng, đối chiếu tư liệu và khảo sát thực địa. Mỗi thông tin, dù chỉ là lời kể được truyền lại qua nhiều thế hệ hay một dấu tích mờ nhạt giữa rừng núi, đều được kiểm chứng cẩn trọng trước khi đi đến quyết định khai quật.
Trung tá Đào Xuân Trường, Trợ lý Chính sách, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên cho biết, sau khi triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, đơn vị đã đẩy mạnh tuyên truyền, phát phiếu thu thập thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ đến người dân trên địa bàn. Từ nguồn tin về hai phần mộ tại bản Lồng, lực lượng chức năng đã phối hợp với chính quyền địa phương gặp gỡ nhân chứng, xác minh nhiều lần trước khi kết luận đây là hài cốt bộ đội thời kỳ kháng chiến chống Pháp và tổ chức khai quật.
"Khi trực tiếp khai quật, nhìn thấy những phần hài cốt cùng các di vật còn lại, chúng tôi đều rất xúc động. Là những người lính đi sau, ai cũng cảm thấy đây là nhiệm vụ thiêng liêng, là vinh dự khi được góp sức đưa các anh trở về. Điều đặc biệt là cả hai hài cốt đều đủ điều kiện để lấy mẫu ADN. Chúng tôi hy vọng sẽ sớm xác định được danh tính để các liệt sĩ được trở về với quê hương, gia đình", Trung tá Đào Xuân Trường chia sẻ.
Không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng quân đội, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ còn nhận được sự phối hợp chặt chẽ của chính quyền và nhân dân địa phương. Theo Bí thư Đảng ủy xã Quài Tở Giàng A Dế, ngay sau khi Chiến dịch 500 ngày đêm được phát động, địa phương đã tăng cường tuyên truyền, vận động người dân cung cấp thông tin về các địa điểm nghi có mộ liệt sĩ. Từ những lời kể của các nhân chứng, xã phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh xác minh, khai quật và thực hiện các bước quy tập theo quy định, đồng thời tiếp tục tuyên truyền để lan tỏa trách nhiệm gìn giữ truyền thống cách mạng trong cộng đồng.
Theo Thượng tá Lê Đình Hải, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên, Chiến dịch 500 ngày đêm đang được triển khai với hai nhiệm vụ trọng tâm là thu nhận mẫu sinh phẩm từ các phần mộ liệt sĩ tại nghĩa trang để phục vụ giám định ADN và tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ còn nằm rải rác trên địa bàn. Đến nay, lực lượng làm nhiệm vụ đã khai quật 1.940 phần mộ tại bốn nghĩa trang liệt sĩ gồm Tuần Giáo, Tủa Chùa, Him Lam và Tông Khao; thu nhận 1.822 mẫu sinh phẩm bàn giao Viện Pháp y Quân đội phục vụ giám định ADN, 118 hài cốt không đủ điều kiện lấy mẫu. Những con số ấy cho thấy khối lượng công việc rất lớn đang được triển khai nhằm từng bước xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Theo Thượng tá Lê Đình Hải, công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ còn nhiều khó khăn do địa hình rộng, hiểm trở, dấu tích chiến trường đã thay đổi sau nhiều thập kỷ, trong khi nhiều thông tin chỉ còn được lưu giữ qua ký ức của nhân chứng hoặc truyền lại qua nhiều thế hệ. Vì vậy, mỗi nguồn tin do người dân cung cấp đều có giá trị đặc biệt, góp phần giúp lực lượng chức năng từng bước khoanh vùng, xác minh và tìm kiếm hiệu quả hơn.
Chiếc xe chở hai hài cốt liệt sĩ chầm chậm rời chân đèo Pha Đin trong ngày tháng Bảy. Phía sau là đỉnh núi nơi các anh đã nằm lại hơn bảy thập kỷ. Phía trước là Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Độc Lập và hành trình giám định ADN để tìm lại tên tuổi. Hành trình trở về của hai liệt sĩ đã bắt đầu. Và đâu đó giữa núi rừng Điện Biên, vẫn còn những người lính chưa được gọi tên, đang chờ những người đi sau tiếp tục kiếm tìm để đưa các anh trở về với đồng đội, với quê hương và với chính tên tuổi của mình./.
