Phóng viên: Đại hội đồng Liên hợp quốc đã chính thức thông qua Nghị quyết tuyên bố giai đoạn 2027–2036 là Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững. UNESCO đánh giá như thế nào về ý nghĩa của quyết định này đối với chương trình nghị sự phát triển toàn cầu?

Ông Jonathan Wallace Baker: Tuyên bố ngày 4/9/2026 tại New York về Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững giai đoạn 2027–2036 diễn ra vào một thời điểm đặc biệt quan trọng khi cộng đồng quốc tế nỗ lực đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình nghị sự 2030 và chuẩn bị cho khung khổ phát triển tiếp theo.

Thập kỷ này tiếp nối những kết quả của từ Hội nghị Thế giới về Chính sách văn hóa và Phát triển bền vững (MONDIACULT) 2025, đóng vai trò như một cầu nối quan trọng nhằm củng cố vị thế của văn hóa và thúc đẩy công nhận văn hóa là một mục tiêu độc lập trong chương trình nghị sự phát triển sau năm 2030.

Để chuyển hóa sự công nhận này thành hành động thực tiễn, các quốc gia cần đưa ra những quyết định cụ thể về chính sách văn hóa mạnh mẽ hơn, tài chính bền vững, gia tăng hỗ trợ cho các ngành sáng tạo, bảo vệ sự đa dạng văn hóa và lồng ghép văn hóa một cách hệ thống vào các chính sách kinh tế, xã hội và môi trường. Sau cùng, sự thành công của Thập kỷ sẽ được đo lường bằng những thay đổi tích cực trong đời sống của cộng đồng, sự cải thiện sinh kế cho các nghệ sĩ, cũng như khả năng bảo vệ bản sắc và di sản của người dân trước sự thay đổi.

Phóng viên: Sáng kiến này do Việt Nam khởi xướng và kết nối đồng thuận quốc tế. UNESCO đánh giá như thế nào về vai trò cũng như năng lực ngoại giao đa phương của Việt Nam trong tiến trình này?

Ông Jonathan Wallace Baker: Tôi xin gửi lời chúc mừng nhiệt liệt tới Việt Nam vì đã khởi xướng và xây dựng thành công sáng kiến này, đồng thời nhận được sự ủng hộ rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Đề xuất của Việt Nam ban đầu được Đại hội đồng UNESCO thông qua năm 2025 với sự đồng thuận của 72 quốc gia thành viên, trước khi được Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 80 chính thức thông qua với sự đồng bảo trợ rộng rãi của 103 quốc gia.

Sáng kiến này thể hiện tầm vóc quốc tế khi chạm đúng mối quan tâm chung về việc phát huy tối đa vai trò của văn hóa đối với sự phát triển bền vững, gắn kết xã hội và khả năng chống chịu. Việc đưa một ý tưởng từ cấp quốc gia thông qua UNESCO đến Liên hợp quốc đòi hỏi quá trình đối thoại kiên trì và năng lực xây dựng điểm chung giữa các quốc gia có bối cảnh đa dạng. Trong giai đoạn tiếp theo, vai trò tiên phong của Việt Nam cần tiếp tục được phát huy thông qua việc triển khai thực hiện có hiệu quả, và UNESCO rất mong muốn phối hợp chặt chẽ với Việt Nam để xây dựng Kế hoạch hành động cụ thể.

Phóng viên: Trong 10 năm tới, UNESCO và Việt Nam sẽ phối hợp ra sao để hiện thực hóa các mục tiêu thực tiễn của Thập kỷ, như phát triển kinh tế sáng tạo, văn hóa số hay ứng dụng tri thức bản địa?

Ông Jonathan Wallace Baker: Trước hết, hai bên sẽ tiếp tục hợp tác củng cố chính sách văn hóa và khâu thực thi, trong bối cảnh Việt Nam đã có các bước đi chiến lược như ban hành Nghị quyết 80-NQ/TW, Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030, Luật Di sản văn hóa sửa đổi và mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030. UNESCO sẽ đóng góp thông qua tư vấn chính sách, chia sẻ dữ liệu, chuyên môn kỹ thuật và các tiêu chuẩn quốc tế để giúp Việt Nam chuyển hóa các cam kết này thành kết quả thực tế.

Bên cạnh đó, hợp tác sẽ tập trung phát triển hệ sinh thái văn hóa sáng tạo thông qua mạng lưới 4 Thành phố Sáng tạo UNESCO của Việt Nam, cùng dự án hợp tác nâng tầm các ngành công nghiệp văn hóa sáng tạo giai đoạn 2025–2030 phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Tập đoàn SOVICO.

Về chuyển đổi số, ưu tiên hàng đầu là xây dựng các cơ sở dữ liệu văn hóa đáng tin cậy, bảo vệ dữ liệu và quyền cộng đồng, mở rộng khả năng truy cập bình đẳng và đầu tư cho nguồn nhân lực quản lý. Cuối cùng, thông qua các cơ chế hợp tác Nam – Nam và hợp tác ba bên, Việt Nam có thể vừa học hỏi kinh nghiệm quốc tế vừa chủ động đóng góp các ý tưởng giá trị cho chương trình nghị sự văn hóa toàn cầu.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker!