Đề án có quan điểm chỉ đạo rất rõ ràng: nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt, gắn liền với đổi mới công tác cán bộ. Mục tiêu chung là đến năm 2030 đưa Việt Nam vào top 3 của ASEAN về năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu.
Mục tiêu cụ thể là đảm bảo tỷ lệ nhân tài vào khu vực nhà nước đạt tối thiểu 20% lượng tuyển dụng mới, với mục tiêu 100% tiếp tục làm việc sau 5 năm; tỷ lệ nhân tài đào tạo trong khoa học - công nghệ đạt 60% vào năm 2030 và 100% vào năm 2050.
Giải pháp và cơ chế đột phá là đổi mới tuyển dụng, đánh giá hiệu quả bằng kết quả thực tiễn thay vì bằng cấp hình thức, trao quyền gắn liền bảo vệ người dám nghĩ dám làm, đồng thời hoàn thiện chính sách đãi ngộ tương xứng.
Vậy, thế nào gọi là nhân tài? Theo Quyết định số 899/QĐ-TTg ngày 31/7/2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhân tài được xác định thông qua các tiêu chí cốt lõi là có phẩm chất đạo đức, lối sống chuẩn mực; có khát vọng cống hiến và phụng sự Tổ quốc, nhân dân; có trình độ chuyên môn và năng lực tư duy, sáng tạo vượt trội trong lĩnh vực hoạt động; có công trình nghiên cứu, sản phẩm sáng chế, thành tích, công trạng hoặc cống hiến đặc biệt đã được thực tế chứng minh, tạo ra sự tiến bộ và phát triển cho một ngành, một lĩnh vực, địa phương hoặc đất nước.
Chiến lược định hướng tập trung vào 4 nhóm chính là học sinh, sinh viên có thành tích học tập cao; những người trẻ có công trình khoa học giá trị, năng lực nghiên cứu độc lập, sáng tạo; những người có tài năng trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao và các ngành nghề khác; doanh nhân, nhà quản lý, lãnh đạo giỏi.
Thu hút và trọng dụng nhân tài là một chiến lược quốc gia chuyên biệt. Tuy nhiên, chúng ta cần hiểu rằng đây là “cái chuyên biệt nằm trong tổng thể lớn” - nhân tài là nguồn lực quốc gia quý giá và chính sách về nhân tài gắn liền với chiến lược chung về phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Bản chất chiến lược về nhân tài là một phần của chiến lược phát triển đất nước. Căn cứ vào bài toán, mục tiêu phát triển của đất nước trong từng giai đoạn mà chúng ta "tìm người, giao việc và trao quyền".
Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến việc thu hút và sử dụng những người “vừa hồng vừa chuyên”, tuy nhiên khi đất nước bước vào kỷ nguyên số với yêu cầu phát triển mới thì chiến lược quốc gia đồng bộ và toàn diện về vấn đề “nguyên khí quốc gia” là đòi hỏi cấp thiết.
Trong thời đại hiện nay việc quản trị quốc gia và quản trị doanh nghiệp đang thay đổi mạnh mẽ, đòi hỏi tư duy sáng tạo, công nghệ số và nguồn nhân lực chất lượng cao để tạo ra bước đột phá.
Hành lang pháp lý và cơ chế đối với việc thu hút nhân tài được mở rộng hơn trước.
Tư duy mới về kinh tế khiến Nhà nước, tổ chức và doanh nghiêp chuyển từ việc “ngồi chờ” người tài tự tìm đến mà chủ động tìm kiếm nhân lực chất lượng cao.
Cũng vì tư duy mới mà chính sách thu hút nhân tài không dừng lại ở việc đãi ngộ ngắn hạn mà đã gắn liền với 3 yếu tố trụ cột: “đúng người - đúng việc - đúng môi trường”.
Tuy nhiên, thu hút được những người tài đến với mình và ở lại cống hiến lâu dài chưa bao giờ là chuyện dễ dàng. Ngoài sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường thì mức lương và chế độ đãi ngộ phải thực sự hấp dẫn cùng tiêu chí đánh giá minh bạch để đáp yêu cầu ngày càng cao của ứng cử viên về môi trường làm việc.
Các chuyên gia đề xuất ý kiến về cơ chế đột phá để phát hiện, thu hút và trọng dụng nhân tài. Cơ chế này bảo đảm chủ trương, đường lối của Đảng phải được thể chế hóa thành các quy định pháp luật của Nhà nước, đáp ứng nhu cầu về tuyển chọn và sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, đồng thời có trọng tâm và chiến lược dài hạn về đào tạo, thu hút, trọng dụng nhân tài.
Cơ chế phát hiện, thu hút và trọng dụng nhân tài phải xác định được các tiêu chí để đánh giá đúng, thực chất, không chỉ chú trọng về bằng cấp, mà còn về năng lực trí tuệ, năng lực thực tiễn, kết quả thực hiện công việc và những phẩm chất đạo đức nổi trội.
Cần có cơ chế hợp tác giữa các cơ quan của Đảng, cơ quan quản lý nhà nước với các cơ sở giáo dục, cũng như có cơ chế để người dân tham gia mạnh mẽ hơn trong việc giới thiệu, tiến cử nhân tài.
Khâu trọng dụng nhân tài phải được thực hiện một cách khoa học, hợp lý, bố trí đúng người, đúng việc, vừa bảo đảm tổ chức hoạt động hiệu lực, hiệu quả, vừa khơi dậy sự toàn tâm, toàn ý cống hiến của nhân tài cho Đảng, cho tổ chức, cơ quan, đơn vị. Trọng dụng phải gắn với nhiệm vụ, quyền hạn, nguồn lực, trách nhiệm và kết quả.
Các văn bản quy phạm pháp luật phải đưa ra các quy định cụ thể, vừa tính đến khả năng, điều kiện về biên chế, tài chính, nguồn lực của từng bộ, ngành và địa phương, vừa bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, cân đối về nguồn lực giữa các ngành, địa phương.
Đề án Chiến lược quốc gia thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững phải tránh được tình trạng như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu ra: “Đảng và Nhà nước ta ban hành nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật về bồi dưỡng, đào tạo, thu hút, trọng dụng và bảo vệ nhân tài. Tuy nhiên, công tác phát hiện, thu hút, trọng dụng nhân tài vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới”./.
