Đồng bào Thái ở Tây Bắc có món xôi nướng (khẩu chí) với cách chế biến đơn giản, ăn rất lạ miệng, ai ăn một lần cũng nhớ mãi.

Để chế biến món xôi nướng, người Thái thường chọn hạt gạo nếp to, tròn và mẩy đem vo sạch, sau đó ngâm nước chừng 6 tiếng, rồi vớt ra đem trộn thêm một chút muối cho đậm đà. Gạo được cho vào chõ để đồ trong khoảng 30 phút.

Chõ của người Thái được làm bằng thân gỗ mềm, khoét rỗng ruột, một đầu to hơn để đậy vung, một đầu nhỏ hơn (vừa với miệng của nồi đồ xôi) được cài kín bằng miếng phên nhỏ đan bằng nứa hoặc cật giang.

Gạo nếp nương hạt to, tròn và mẩy là nguyên liệu chính quyết định chất lượng của món xôi nướng. Gạo sau khi đem ngâm được trộn với một chút muối và đồ chín. Xôi được để nguội sau đó được nắm thành những khối dài. Xôi được cho vào xiên và nướng trên bếp than hồng đến khi vỏ chín vàng là được. Món xôi nướng chín vàng được dùng với muối vừng.

Khi xôi chín, lấy ra để nguội rồi nắm thành các khối dài xiên que nứa được đem nướng trên than hoa đến khi xôi có màu vàng là được.

Xôi nướng được được ăn kèm với muối vừng. Với lớp vỏ ruộm vàng bởi than hoa người ăn cảm nhận được vị giòn nhưng xôi bên trong vẫn dẻo thơm tạo cảm giác khác lạ so với món xôi đồ đồ truyền thống./.
 

Thực hiện: Trần Thanh Giang