Tại hội thảo, Phó Giám đốc Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Bình Thuận nhấn mạnh, Cà Mau là vùng đất có mô hình lúa - tôm đặc thù, mang lại giá trị sinh thái và lợi thế điều kiện tự nhiên. Trong đó, mô hình lúa - tôm giúp hài hòa sinh thái, phù hợp với biến đổi khí hậu. Đây là lợi thế để phát triển nông nghiệp sinh thái, nâng cao hiệu quả và giá trị nông sản.

Tuy nhiên, để phát triển bền vững và nâng cao chất lượng, cần sản phẩm lúa gạo có chất lượng tốt hơn, an toàn hơn, có thương hiệu và bán được với giá trị cao hơn. Đặc biệt, việc lúa gạo tôm BL9 đạt giải Nhất trong cuộc thi Gạo ngon Đồng bằng sông Cửu Long năm 2024 là một kết quả rất đáng ghi nhận.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau Nguyễn Bình Thuận, để BL9 phát triển bền vững, rất cần xây dựng được cả một chuỗi giá trị. Chuỗi giá trị phải bắt đầu từ nguồn giống và vùng nguyên liệu, tiếp đến là quy trình sản xuất đồng bộ, chất lượng sản phẩm, thu hoạch và bảo quản, chế biến, đóng gói, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại và cuối cùng là thị trường tiêu thụ.

Trong chuỗi giá trị đó, người nông dân phải là chủ thể và là người được hưởng lợi xứng đáng nhất. Doanh nghiệp phải là người đồng hành ngay từ đầu, cùng xây dựng vùng nguyên liệu và xác định tiêu chuẩn sản phẩm thay vì chỉ tham gia vào khâu thu mua. Các cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm tạo môi trường thuận lợi, hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng vùng trồng, chuẩn hóa chất lượng, xúc tiến thương mại và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho các hộ dân.

Trong thời gian tới, tỉnh Cà Mau sẽ định hướng phát triển BL9 trong bối cảnh mới của ngành nông nghiệp; trong đó, chuyển từ tư duy “sản xuất bao nhiêu, bán bấy nhiêu” sang tư duy “thị trường cần gì thì tổ chức sản xuất cái đó”. Chuyển từ sản xuất manh mún sang vùng nguyên liệu tập trung. Nhất là chuyển từ sản xuất dựa nhiều vào đầu vào sang sản xuất sinh thái, tiết giảm chi phí, giảm phát thải và bảo vệ môi trường.

Tại hội thảo, ông Nông Văn Thạch, Chủ tịch Hội đồng Quản trị-Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp tổng hợp Ba Đình chia sẻ, trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất lúa gạo, nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm cá nhân và sản xuất manh mún thì rất khó tạo ra sản phẩm có chất lượng ổn định và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Vì vậy, ngay từ đầu, các thành viên Hợp tác xã đã xác định, muốn xây dựng được sản phẩm gạo chất lượng cao thì trước hết phải xây dựng được vùng nguyên liệu chất lượng cao.

“Để sản xuất quy mô lớn, vấn đề quan trọng nhất là liên kết. Người nông dân không thể làm riêng lẻ mà cần phải có sự phối hợp giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, cán bộ kỹ thuật và đơn vị tiêu thụ”, ông Nông Văn Thạch nhấn mạnh.

Theo Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Sở Nông nghiệp và Mổi trường tỉnh Cà Mau), để xây dựng thương hiệu bền vững, trước hết phải tạo ra được sản phẩm có chất lượng ổn định, đồng nhất là có khả năng kiểm soát được trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

“Cần phát triển vùng nguyên liệu BL9 theo hướng tập trung, phù hợp với điều kiện sinh thái lúa-tôm; đồng thời gắn vùng nguyên liêu với hợp tác xã và doanh nghiệp để tổ chức sản xuất, kiểm soát quy trình vào bảo đảm đầu ra”, ông Lữ Trung Hiếu, Phó Trưởng phòng Chế biến và phát triển thị trường - Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường khẳng định.

Đại diện chính quyền địa phương, ông Nguyễn Hoàng Vũ, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Lộc (tỉnh Cà Mau) chia sẻ, sự kiện không chỉ dừng lại ở buổi hội thảo mà còn là dịp để giới thiệu giống lúa, là cơ hội để người dân, nhà khoa học, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và hợp tác xã cùng ngồi lại với nhau, trao đổi từ thực tế sản xuất, từ yêu cầu kỹ thuật đến vấn đề thị trường và đầu ra sản phẩm.

Qua những nội dung được trình bày và trao đổi, các đại biểu và nông dân đã có thêm nhiều thông tin về đặc điểm giống BL9, khả năng thích nghi, yêu cầu kỹ thuật trong sản xuất, chất lượng gạo, định hướng xây dựng vùng nguyên liệu cũng như những vấn đề cần quan tâm khi đưa giống vào sản xuất trên vùng lúa – tôm.

Đặc biệt, những ý kiến trao đổi trực tiếp từ các ngành chuyên môn, các doanh nghiệp, Hợp tác xã và bà con nông dân đang trực tiếp sản xuất có giá trị rất thiết thực. Những thuận lợi, khó khăn và tiêu thụ sản phẩm được trao đổi thẳng thắn sẽ giúp địa phương có cái nhìn sát thực tế hơn trong quá trình định hướng phát triển trong thời gian tới.

Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Lộc Nguyễn Hoàng Vũ nhấn mạnh, vùng lúa – tôm là vùng có đặc thù về lý luận và sản xuất có nhiều lợi thế với nhiều giống thích ứng được canh tác như giống ST24, ST25, ĐT8, OM18, BL9, Một Bụi đỏ... Việc lựa chọn giống lúa phải phù hợp với điều kiện sản xuất, phải bảo đảm chất lượng, hiệu quả kinh tế và đặc biệt phải hài hòa với hệ sinh thái của mô hình lúa – tôm. Địa phương cũng thấy rằng, không nên chỉ quan tâm đến năng suất của giống lúa, mà phải quan tâm đồng thời đến chất lượng, hiệu quả kinh tế, tính thích nghi, khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường và tính bền vững của cả hệ thống lúa – tôm trong chuỗi liên kết tiêu thụ (vùng sản xuất năng suất cao).

Tại hội thảo, đại diện chính quyền địa phương, các công ty, đơn vị, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân cũng đã Ký kết chương trình phối hợp về liên kết, tiêu thụ sản phẩm lúa-gạo BL9.

Tỉnh Cà Mau xác định phát triển ngành lúa gạo theo hướng bền vững, chất lượng cao, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu. Trong đó, tập trung đẩy mạnh mô hình sản xuất sinh thái, đặc biệt là tôm – lúa; tăng cường ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số; xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, có truy xuất nguồn gốc.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị với sự tham gia của “4 nhà”: Nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp – nông dân. Hợp tác xã giữ vai trò cầu nối tổ chức sản xuất, doanh nghiệp đóng vai trò dẫn dắt thị trường, còn người nông dân là chủ thể sản xuất.

Tỉnh Cà Mau sẽ tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp ký kết hợp đồng bao tiêu, phát triển thị trường trong nước và xuất khẩu; đồng thời, đồng hành cùng doanh nghiệp, hợp tác xã và bà con nông dân; tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ cơ chế, chính sách nhằm phát triển ngành hàng lúa gạo theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu./.