Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Ottawa, ông Nguyễn Hoài Bắc - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Việt Nam - Canada, Chủ tịch Tập đoàn Đại Sơn - cho biết sau 40 năm định cư tại Canada và 25 năm trực tiếp đầu tư tại Việt Nam, ông nhận thấy tiềm lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài dành cho quê hương còn rất lớn. Ông nêu rõ lợi thế của kiều bào không chỉ là nguồn vốn mà còn nằm ở tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và khả năng kết nối với thị trường quốc tế. Đây là những nguồn lực Việt Nam đang cần để thúc đẩy các lĩnh vực như công nghệ cao, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế xanh, bảo vệ môi trường, giáo dục và đào tạo.
Nhiều người Việt Nam ở nước ngoài đang làm việc trong những môi trường phát triển, có điều kiện tiếp cận công nghệ, mô hình quản trị và phương thức kinh doanh tiên tiến. Tuy nhiên, ông Nguyễn Hoài Bắc lưu ý nguồn lực về “chất xám” và công nghệ này chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng, một phần do những vướng mắc trong môi trường chính sách và thủ tục đầu tư khiến doanh nhân kiều bào chưa thực sự yên tâm với các dự án dài hạn. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 23-NQ/TW có ý nghĩa quan trọng khi tiếp tục khẳng định cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng thời tạo cơ sở để kiều bào tham gia và đóng góp nhiều hơn vào sự phát triển đất nước.
Theo ông Nguyễn Hoài Bắc, điểm đáng chú ý là cách tiếp cận đối với kiều bào đang có sự chuyển biến, từ chỗ chủ yếu vận động, thu hút sang coi đây là lực lượng đồng hành, có thể trực tiếp đóng góp nguồn lực, kinh nghiệm và sáng kiến cho quá trình phát triển. Tuy nhiên, để chủ trương này thực sự đi vào cuộc sống, cần tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình thực thi.
Từ kinh nghiệm nhiều năm đầu tư tại Việt Nam, ông Nguyễn Hoài Bắc cho rằng một trong những trở ngại lớn hiện nay nằm ở sự thiếu đồng bộ trong thực thi chính sách. Một số quy định pháp luật còn chồng chéo; chính sách thuế, phí và lệ phí có những điểm chưa ổn định; trong khi việc thay đổi quy định có thể tác động đáng kể đến kế hoạch đầu tư trung và dài hạn của doanh nghiệp.
Đáng chú ý là khoảng cách giữa chủ trương ở cấp Trung ương và việc triển khai tại địa phương. Ông nhấn mạnh một chính sách thông thoáng sẽ khó phát huy hiệu quả nếu thủ tục thực tế vẫn mất nhiều thời gian. Đối với nhà đầu tư, thời gian cũng là một nguồn lực. Chậm trễ trong xử lý hồ sơ có thể làm tăng chi phí, ảnh hưởng hiệu quả dự án, thậm chí khiến dòng vốn chuyển sang những thị trường thuận lợi hơn. Vì vậy, việc cụ thể hóa Nghị quyết số 23-NQ/TW cần đi cùng các hướng dẫn rõ ràng, thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Ông Nguyễn Hoài Bắc cho rằng quy trình, trách nhiệm của cơ quan xử lý và thời hạn giải quyết hồ sơ cần được xác định cụ thể, tạo điều kiện để doanh nhân kiều bào chủ động hoạch định kế hoạch đầu tư, kinh doanh.
Bên cạnh cải thiện thủ tục đầu tư, ông Nguyễn Hoài Bắc đề xuất tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến dòng vốn đầu tư hợp pháp giữa Việt Nam và các quốc gia có đông người Việt sinh sống, trong đó có Canada. Ông đánh giá việc chuyển tiền phục vụ đầu tư từ Canada về Việt Nam tương đối thuận tiện, song một số giao dịch vốn theo chiều ngược lại vẫn phải trải qua nhiều thủ tục. Cùng với đó, chính sách xuất nhập cảnh đối với doanh nhân kiều bào cần được nghiên cứu phù hợp hơn với đặc thù của các dự án dài hạn. Một cơ chế thị thực ổn định, thuận tiện sẽ giúp giảm bớt thủ tục trong quá trình nhà đầu tư điều hành dự án tại Việt Nam.
Đối với việc đưa công nghệ mới và thiết bị công nghệ cao vào Việt Nam, ông nêu rõ các quy trình nhập khẩu, kiểm định và đưa thiết bị vào sử dụng cần rõ ràng, minh bạch và nhanh chóng hơn. Tình trạng thiết bị phải lưu kho, lưu bãi kéo dài không chỉ làm tăng chi phí mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án.
Theo ông Nguyễn Hoài Bắc, nếu từng bước tháo gỡ những rào cản trên, nguồn lực của hơn 6,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống tại 130 quốc gia và vùng lãnh thổ sẽ có thêm điều kiện được phát huy. Trong đó, đội ngũ doanh nhân, chuyên gia, trí thức kiều bào có thể đóng vai trò cầu nối, đưa vốn, tri thức, công nghệ về Việt Nam, đồng thời kết nối doanh nghiệp trong nước với đối tác, thị trường và mô hình quản trị tiên tiến trên thế giới.
Đối với quan hệ Việt Nam - Canada, vai trò này càng có ý nghĩa khi hai nước còn nhiều dư địa hợp tác về thương mại, đầu tư, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và thuận lợi sẽ là nền tảng để nguồn lực của kiều bào được chuyển hóa thành những dự án cụ thể, đóng góp thiết thực cho sự phát triển đất nước./.
