Các Tổng lãnh sự, đại diện lãnh đạo Tổng lãnh sự quán các nước ASEAN tại Thành phố Hồ Chí Minh cùng nhiều nhà nghiên cứu, sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh dự tọa đàm.
Phát biểu tại tọa đàm, ông Hồ Xuân Lâm, Phó Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Thành phố cho rằng, việc thông qua Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 tại Kuala Lumpur năm 2025 thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển: xây dựng một ASEAN có khả năng tự cường trước biến động, năng động trước cơ hội, đoàn kết trong đa dạng và lấy người dân làm trung tâm. Tuy nhiên, để hiện thực hóa Tầm nhìn ASEAN 2045, những cam kết ở cấp độ Chính phủ cần được chuyển hóa thành các giá trị cụ thể trong đời sống xã hội bởi sức mạnh của ASEAN không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế, vị thế quốc tế hay số lượng các thỏa thuận hợp tác, mà còn được thể hiện qua mức độ tin cậy, thấu hiểu và gắn bó giữa người dân các quốc gia thành viên - đó chính là chiều sâu nhân văn và cũng là yêu cầu mang tính chiến lược của Tầm nhìn ASEAN 2045.
Lãnh đạo Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Thành phố nhấn mạnh, cần xác định văn hóa và đối ngoại nhân dân là những nguồn lực chiến lược trong xây dựng Cộng đồng ASEAN; góp phần kiến tạo lòng tin, sự đồng thuận và nền tảng xã hội cho hợp tác bền vững. Văn hóa không chỉ là những di sản cần bảo tồn hay những giá trị được giới thiệu thông qua các chương trình giao lưu. Văn hóa còn là năng lực đối thoại, khả năng kết nối giữa những cộng đồng khác biệt, là nguồn lực giúp giảm thiểu định kiến và tăng cường sự thấu hiểu.
“Trong ý nghĩa đó, đối ngoại nhân dân không chỉ góp phần hỗ trợ hoạt động ngoại giao, mà còn trực tiếp tạo dựng nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa các quốc gia. Đây là một nguồn lực mềm cần được nhìn nhận đúng mức và phát huy mạnh mẽ hơn trong giai đoạn phát triển mới của ASEAN. Tầm nhìn có thể được xác lập tại các hội nghị cấp cao, nhưng sức sống của Cộng đồng ASEAN phải được tạo dựng từ chính người dân ASEAN”- ông Hồ Xuân Lâm chia sẻ.
Chung quan điểm, Tiến sĩ Phan Thanh Định, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cho rằng, hướng tới Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, ASEAN không chỉ đứng trước yêu cầu tăng cường năng lực thích ứng và phát triển bền vững, mà còn phải làm sao để một cộng đồng rất đa dạng về lịch sử, văn hóa, ngôn ngữ và tôn giáo có thể ngày càng gắn kết, trong khi vẫn tôn trọng và phát huy sự khác biệt.
Theo Tiến sĩ Phan Thanh Định, văn hóa và ngoại giao nhân dân có vai trò đặc biệt. Văn hóa tạo nền tảng cho sự hiểu biết; ngoại giao nhân dân chuyển sự hiểu biết ấy thành kết nối, tin cậy và hợp tác giữa con người với con người. Tọa đàm hướng tới việc làm rõ nội dung phát huy đa dạng văn hóa như một nguồn lực của Cộng đồng ASEAN; nâng cao vai trò của ngoại giao nhân dân trong xây dựng lòng tin và kết nối cộng đồng; mở rộng sự tham gia của thế hệ trẻ vào các mạng lưới giao lưu, sáng tạo và hợp tác khu vực
Tiến sĩ Phan Thị Hồng Xuân, Trưởng khoa Đông phương học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – Đông Nam Á Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, bên cạnh ba kế hoạch chiến lược tương ứng với ba trụ cột của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, ASEAN còn có một kế hoạch chiến lược riêng về Kết nối ASEAN (ASEAN Connectivity), thể hiện vai trò quan trọng của kết nối trong tiến trình phát triển của khu vực. Kết nối không chỉ là những tuyến giao thông, dòng chảy thương mại hay cơ chế hợp tác, mà còn là sự hiểu biết và gắn bó giữa con người với con người. Nếu ASEAN thực sự hướng tới một cộng đồng lấy người dân làm trung tâm, thì mỗi người dân cần cảm nhận được rằng mình có một vị trí và có thể đóng góp vào tương lai chung ấy. “Văn hóa giúp chúng ta nhận ra nhau. Đối ngoại nhân dân giúp chúng ta đến gần nhau. Và những kết nối giữa con người với con người góp phần tạo nên sức bền của Cộng đồng ASEAN” – bà Phan Thị Hồng Xuân nhấn mạnh.
Trong các bài tham luận của mình, bà Querobine D. Laccay, Tổng Lãnh sự Cộng hòa Philippines tại Thành phố Hồ Chí Minh và ông Firdauz Othman, Tổng lãnh sự Malaysia tại Thành phố Hồ Chí Minh đã chia sẻ những nội dung cốt lõi về Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN đến năm 2045; quan điểm và những định hướng lớn của Malaysia, Philippines - những quốc gia giữ vai trò Chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2025 và 2026 về nỗ lực xây dựng Cộng đồng ASEAN tự cường, năng động và lấy người dân làm trung tâm.
Các ý kiến của các nhà nghiên cứu, đại diện kiều bào, doanh nhân tại Tọa đàm đã góp phần khẳng định quan điểm, Cộng đồng ASEAN không chỉ được xây dựng bằng các thiết chế, mà còn được hình thành từ sự hiểu biết, tin cậy và kết nối giữa con người với con người; phân tích, làm sâu sắc hơn vai trò quan trọng của văn hóa và đối ngoại nhân dân trong quá trình xây dựng cộng đồng ASEAN./.
