“Trong giai đoạn 2026-2030, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ thực hiện tầm soát chủ động để tăng cường phát hiện người mắc lao trong cộng đồng; đồng thời đặt mục tiêu giảm tỷ lệ mắc lao xuống dưới 20/100.000 dân, tiến tới chấm dứt bệnh lao vào năm 2030”. Đây là một trong những nội dung đáng chú ý được đưa ra tại Hội thảo “Báo cáo kết quả dự án 5 năm 2020-2025 và kế hoạch tăng cường hoạt động phòng, chống lao giai đoạn 2026-2030 tại Thành phố Hồ Chí Minh” diễn ra ngày 23/3.
Số liệu thống kê cho thấy, Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có gánh nặng bệnh lao lớn nhất cả nước. Năm 2025, Thành phố phát hiện và điều trị hơn 16.000 ca mắc lao, chiếm 23% trong toàn khu vực phía Nam và chiếm 14% trong tổng số ca mắc lao trên toàn quốc. Trong những năm qua, Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương tiên phong đưa vào sử dụng các hệ thống X-quang lưu động tại cộng đồng nhằm nhanh chóng phát hiện các tổn thương phổi liên quan đến bệnh lao mà không cần bệnh nhân phải đến cơ sở y tế. Công nghệ GeneXpert cũng được áp dụng để phân tích mẫu bệnh phẩm và xác định sự hiện diện của vi khuẩn lao cũng như tình trạng kháng thuốc trong thời gian ngắn, giúp nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị. Đáng chú ý, Thành phố đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong đọc phim X-quang nhằm nhận diện tổn thương nghi lao với độ chính xác cao, giúp tối ưu hóa quá trình chẩn đoán ban đầu. Ngoài các phương pháp công nghệ, các chương trình tầm soát lao chủ động tại các khu vực đông dân cư, khu công nghiệp cũng được triển khai thường xuyên để kịp thời phát hiện các trường hợp bệnh tiềm ẩn, đặc biệt trong các nhóm nguy cơ cao.
Đặc biệt, Dự án "Hoạt động can thiệp dự phòng, tìm kiếm ca bệnh và kết nối điều trị trong Chương trình chống lao giai đoạn 2020-2025" đã được triển khai rộng khắp trên địa bàn Thành phố. Bác sĩ Nguyễn Hữu Lân, Giám đốc Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, Chủ nhiệm Chương trình chống lao Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trong 5 năm qua, Dự án đã sàng lọc cho hơn 731.000 người trong cộng đồng, thực hiện hơn 713.000 ca chụp X-quang phổi, từ đó phát hiện và thu dung điều trị cho hàng trăm ca lao các thể. Dự án cũng mở rộng quy mô sang tầm soát các bệnh không lây nhiễm) như cao huyết áp (hơn 25.000 người), đái tháo đường (hơn 15.000 người) và bệnh phổi mạn tính Hen-COPD. Việc kết hợp này không chỉ giúp nâng cao sức khỏe cộng đồng mà còn tối ưu hóa nguồn lực y tế cơ sở.
Một điểm rất đáng ghi nhận của Dự án là sự kết nối ngày càng chặt chẽ giữa khu vực y tế công lập và tư nhân. Thông qua các hoạt động đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng cơ chế phối hợp, Dự án đã góp phần tạo điều kiện để các cơ sở y tế tư nhân tham gia tích cực hơn vào công tác sàng lọc, chẩn đoán và điều trị lao, hướng tới một mạng lưới chăm sóc liên tục và toàn diện cho người bệnh.
Theo kế hoạch, thời gian tới, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục mở rộng các hoạt động trọng tâm; trong đó triển khai sàng lọc lao tại các khu vực đặc thù như đặc khu Côn Đảo. Thành phố cũng tiếp tục đổi mới công nghệ, thí điểm các công cụ sàng lọc mới như Pluslife và ống nghe AI trong tầm soát lao ở trẻ em và người lớn; sàng lọc các bệnh phổi sau lao… Trong giai đoạn 2026-2030, Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu giảm tỷ lệ mắc lao xuống dưới 20/100.000 dân. Với thông điệp "Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân", Thành phố sẽ thực hiện tầm soát chủ động, tập trung vào các nhóm nguy cơ cao như người sống chung với HIV, người mắc bệnh tiểu đường, người cao tuổi và các khu vực mật độ dân cư cao.
Đánh giá cao những kết quả trong công tác phòng, chống lao mà Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được trong những năm qua, bà Melissa Anne Brown, Tổng Lãnh sự - Lãnh sự quán Hoa Kỳ tại Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, Thành phố Hồ Chí Minh cần rút ra những kinh nghiệm, bài học từ thực tế và có những giải pháp cải thiện, tận dụng tối ưu nguồn lực hiện có. “Chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ Việt Nam trong nỗ lực đẩy lùi bệnh lao trong tương lai”, Tổng Lãnh sự - Lãnh sự quán Hoa Kỳ tại Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định./.
