Chiều 10/9, tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, UBND thành phố Hà Nội tổ chức hội nghị triển khai các quyết định cho phép thử nghiệm có kiểm soát đối với hai dự án công nghệ. Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng chủ trì hội nghị.
Hai dự án được thành phố cho phép thử nghiệm gồm hệ thống giao thông tự hành thông minh của Công ty cổ phần Phenikaa-X và công nghệ sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% ở quy mô bán công nghiệp của Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ mỏ.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng trao quyết định sandbox cho hai doanh nghiệp. Ảnh: Vũ Quang - TTXVN
Hội nghị có sự tham dự của đại diện lãnh đạo các sở, ngành, cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp.
Phát biểu chỉ đạo, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng cho rằng, ý nghĩa của sự kiện không chỉ nằm ở hai quyết định hay hai công nghệ cụ thể. Điều quan trọng hơn là Hà Nội đang thử nghiệm một phương thức quản trị mới. Thay vì chờ công nghệ phát triển hoàn thiện rồi pháp luật mới điều chỉnh, thành phố chủ động mở một không gian có giới hạn để công nghệ được thử nghiệm, rủi ro được kiểm soát, dữ liệu được hình thành và chính sách được hoàn thiện từ thực tiễn.
Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, sandbox không phải là cơ chế “xin - cho” đối với công nghệ mới. Đây là công cụ để Nhà nước và doanh nghiệp cùng tìm ra con đường đưa những sản phẩm mới vào cuộc sống nhanh hơn, song vẫn bảo đảm an toàn và trách nhiệm.
Hai dự án được triển khai trong những lĩnh vực khác nhau, một bên là giao thông tự hành thông minh, bên kia là chế biến sâu đất hiếm. Tuy nhiên, điểm chung là đều hướng tới giải quyết những bài toán mới, có hàm lượng khoa học, công nghệ cao và khả năng tạo ra giá trị cho phát triển kinh tế - xã hội.
Đối với hệ thống giao thông tự hành thông minh của Công ty cổ phần Phenikaa-X, thời gian thử nghiệm dự kiến kéo dài 24 tháng. Thành phố đặt ra yêu cầu không dừng ở việc đánh giá xe buýt tự hành, robot taxi hay các loại robot có thể vận hành được hay không. Quá trình thử nghiệm phải làm rõ mức độ an toàn, ổn định, khả năng xử lý tình huống và sự phù hợp với điều kiện hạ tầng hiện nay. Kết quả thử nghiệm cũng phải cung cấp căn cứ để xác định các điều kiện cần thiết cho việc thương mại hóa và nhân rộng công nghệ.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Sơn, Giám đốc Công ty cổ phần Phenikaa-X cho biết, phía sau quyết định của thành phố là hơn 5 năm nghiên cứu, hàng nghìn lượt chạy thử và hàng chục nghìn km vận hành thử nghiệm. Đội ngũ kỹ sư trong nước đã và đang làm chủ toàn bộ hệ thống phần mềm tự hành, được coi là “bộ não” của phương tiện. Hệ thống tích hợp bản đồ số, định vị độ chính xác cao, nhận diện môi trường, hoạch định lộ trình, điều khiển và các thành phần liên quan.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Sơn, giao thông Việt Nam có những đặc điểm khác biệt, nhất là mật độ xe máy lớn và tình huống giao thông thay đổi nhanh. Phương tiện có thể xuất hiện từ điểm mù hoặc chuyển hướng trong thời gian rất ngắn. Bài toán này đòi hỏi thuật toán phải nhận diện chính xác, xử lý nhanh và đủ linh hoạt để đưa ra quyết định an toàn.
Trình diễn xe robot giao hàng bên lề sự kiện. Ảnh: Vũ Quang - TTXVN
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Sơn khẳng định, an toàn là điều kiện tiên quyết trong toàn bộ quá trình thử nghiệm. Doanh nghiệp cam kết báo cáo đầy đủ, trung thực dữ liệu vận hành, gồm cả kết quả đạt được và những vấn đề phát sinh. Kinh nghiệm tích lũy trong 24 tháng tới sẽ được tổng hợp, đóng góp vào quá trình hoàn thiện khung pháp lý đối với phương tiện tự hành.
Dự án thứ hai là thử nghiệm công nghệ sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% ở quy mô bán công nghiệp, với thời gian dự kiến 18 tháng.
Ông Lê Văn Tuấn, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ mỏ cho biết, dự án là kết quả của khoảng 10 năm nghiên cứu nghiêm túc của các nhà khoa học trong nước. Doanh nghiệp đã chế thử, lắp đặt và chạy không tải hệ thống bán công nghiệp tại Thái Nguyên trong giai đoạn 2024-2025. Sau khi được phép triển khai sandbox, doanh nghiệp sẽ tiếp tục nâng cấp nhà xưởng, lắp đặt thiết bị và hoàn thiện hệ thống tự động hóa tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Doanh nghiệp cam kết dành nguồn lực về tài chính, chuyên môn và nhân lực để thực hiện các mục tiêu của dự án; đồng thời tuân thủ các yêu cầu giám sát, kiểm soát rủi ro trong suốt quá trình thử nghiệm.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng yêu cầu quá trình thử nghiệm phải trả lời rõ khả năng làm chủ công nghệ, mức độ ổn định của dây chuyền, chất lượng sản phẩm, hiệu quả sử dụng nguyên liệu, hóa chất và năng lượng. Các yếu tố liên quan đến chất thải, môi trường và an toàn bức xạ phải được kiểm soát chặt chẽ. Kết quả thu được sẽ là cơ sở để đánh giá công nghệ có đủ điều kiện chuyển sang quy mô sản xuất tiếp theo hay không.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh: "Thử nghiệm không nhằm chứng minh bằng mọi giá rằng công nghệ có thể triển khai thành công. Quá trình này phải cung cấp dữ liệu để trả lời có nên tiếp tục hay không và nếu tiếp tục thì cần thực hiện theo phương thức nào. Thành công của sandbox không chỉ được đo bằng số dự án được cho phép thử nghiệm, mà quan trọng hơn là số công nghệ tốt có thể đi từ phòng thí nghiệm, qua giai đoạn kiểm chứng, tiến ra thị trường và tạo ra giá trị cho xã hội".
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh: "Thử nghiệm không nhằm chứng minh bằng mọi giá rằng công nghệ có thể triển khai thành công. Quá trình này phải cung cấp dữ liệu để trả lời có nên tiếp tục hay không và nếu tiếp tục thì cần thực hiện theo phương thức nào. Thành công của sandbox không chỉ được đo bằng số dự án được cho phép thử nghiệm, mà quan trọng hơn là số công nghệ tốt có thể đi từ phòng thí nghiệm, qua giai đoạn kiểm chứng, tiến ra thị trường và tạo ra giá trị cho xã hội".
Thành phố yêu cầu các doanh nghiệp tuân thủ đầy đủ phạm vi, thời gian và điều kiện thử nghiệm; chủ động nhận diện nguy cơ, kiểm soát rủi ro và báo cáo trung thực dữ liệu. Các sở, ngành cần đồng hành, giám sát quá trình triển khai, kịp thời tháo gỡ khó khăn và tổng hợp những vấn đề phát sinh để kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách.
Hà Nội kỳ vọng hai dự án không chỉ là phép thử đối với công nghệ mà còn kiểm chứng năng lực quản trị đổi mới của thành phố. Một đô thị muốn dẫn đầu về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải tạo dựng được môi trường để doanh nghiệp dám đề xuất, nhà khoa học dám sáng tạo, cơ quan quản lý dám quyết định; đồng thời bảo đảm mọi quyết định dựa trên dữ liệu và mọi rủi ro đều được kiểm soát.
Từ Hòa Lạc, cơ chế sandbox đang mở ra một hướng tiếp cận mới trong quản lý và phát triển công nghệ. Đây cũng là bước đi cụ thể để Hà Nội nâng cao năng lực khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đưa những sản phẩm do đội ngũ trí thức, kỹ sư Việt Nam nghiên cứu vào phục vụ phát triển Thủ đô, đất nước./.
