Tin tức
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Tái cấu trúc chương trình khoa học, công nghệ để tập trung nguồn lực, tạo kết quả thực chất
Dự kiến tổ chức thành 6 nhóm chương trình
Thông tin tại cuộc họp về những vấn đề cần xử lý từ hệ thống chương trình giai đoạn 2016-2025, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết, giai đoạn này, toàn hệ thống có khoảng 42 chương trình khoa học và công nghệ cấp quốc gia, triển khai khoảng 4.800 nhiệm vụ, với tổng kinh phí từ ngân sách nhà nước gần 17.000 tỷ đồng. Các chương trình đã góp phần duy trì năng lực nghiên cứu quốc gia, phát triển đội ngũ khoa học, mở rộng nghiên cứu sang các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, công nghệ số, vật liệu tiên tiến và các công nghệ nền.
Tuy nhiên, số lượng chương trình lớn, phạm vi có phần giao thoa, nguồn lực còn phân tán, nhiệm vụ chủ yếu hình thành theo đề xuất riêng lẻ. Kết quả nghiên cứu chưa được chuyển tiếp tốt sang phát triển công nghệ, sản xuất và thương mại hóa. Vai trò của doanh nghiệp còn hạn chế. Vì vậy, mục tiêu của tái cấu trúc không phải là giảm cơ học số lượng chương trình, mà chuyển từ quản lý nhiều chương trình độc lập sang quản trị một hệ thống có định hướng, có liên thông và đo được kết quả tác động.
Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế được chuyển hóa trực tiếp vào Đề án, Thứ trưởng cho biết, Đề án xác định tái cấu trúc giai đoạn 2026-3035, dự kiến tổ chức thành 6 nhóm chương trình: Nghiên cứu cơ bản; trọng điểm quốc gia; chương trình quốc gia đặc biệt và công nghệ chiến lược; đổi mới sáng tạo quốc gia; phát triển tiềm lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia; chuyển đổi số quốc gia.
"Giá trị của việc phân nhóm nằm ở 3 điểm, đó là, tạo khung để định vị mỗi chương trình theo mục tiêu, kết quả chủ yếu, qua đó hạn chế trùng lặp; tạo cơ sở điều phối nguồn lực và kết nối đầu ra của chương trình này với chương trình khác trong cùng chuỗi nghiên cứu, phát triển, ứng dụng, thương mại hóa; cho phép theo dõi, đánh giá toàn hệ thống trên cùng một nền tảng số", Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nêu.
Theo đó, mục tiêu đến năm 2030 là 100% chương trình được theo dõi, đánh giá trên nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia theo khung 1001; làm chủ công nghệ lõi, hình thành tối thiểu 20 sản phẩm trọng điểm quốc gia và sản phẩm công nghệ chiến lược; tối thiểu 40% nhiệm vụ được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ hoặc có công bố quốc tế uy tín; tối thiểu 50% nhiệm vụ đặt hàng do doanh nghiệp chủ trì hoặc phối hợp, với vốn đối ứng tối thiểu 40% tổng kinh phí của các nhiệm vụ này hình thành 30 nhóm nghiên cứu mạnh đạt chuẩn khu vực.
Mục tiêu giai đoạn 2031-2035: Duy trì 100% chương trình được quản lý, đánh giá trên nền tảng số; hoàn thiện và thương mại hóa quy mô công nghiệp lũy kế tối thiểu 50 sản phẩm trọng điểm quốc gia và sản phẩm công nghệ chiến lược có sức cạnh tranh quốc tế; tỷ lệ nhiệm vụ được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ hoặc có công bố quốc tế uy tín đạt tối thiểu 50%; tối thiểu 60% nhiệm vụ đặt hàng do doanh nghiệp chủ trì hoặc phối hợp, với vốn đối ứng tối thiểu 50%; phát triển lũy kế ít nhất 50 nhóm nghiên cứu mạnh đạt chuẩn quốc tế.
Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành, đơn vị nhất trí với định hướng tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia giai đoạn 2026-2035, đánh giá Đề án được xây dựng bài bản, có nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và đề xuất cụ thể.
Các ý kiến tập trung đánh giá vai trò của doanh nghiệp, đại học và viện nghiên cứu trong hệ thống đổi mới sáng tạo; cơ chế tái cấu trúc, phân cấp, phân quyền, bảo đảm tính chủ động của các bộ, ngành; logic sắp xếp, liên thông giữa các chương trình; phạm vi, nội hàm của các nhóm chương trình; cơ chế tài chính, đấu thầu, đặt hàng, mua sắm công nhằm tạo thị trường, thúc đẩy thương mại hóa và bảo đảm không trùng lặp nhiệm vụ.
Về việc tổ chức thành 6 nhóm chương trình, đại diện một số đơn vị đề nghị làm rõ cơ chế vận hành để bảo đảm liên thông không chỉ theo chiều dọc, từ nghiên cứu cơ bản, phát triển công nghệ đến sản phẩm, thị trường, mà cả theo chiều ngang, cho phép triển khai các nhiệm vụ xuyên chương trình để giải quyết các bài toán quốc gia, phát triển sản phẩm quốc gia hoặc theo chuỗi giá trị.
Tập trung nguồn lực cho những bài toán lớn
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng thống nhất, cần thực hiện tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia; nhấn mạnh đây là nhiệm vụ lớn, phạm vi rộng, có ý nghĩa quan trọng đối với việc xác định mục tiêu hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nhất là phân bổ nguồn lực.Phó Thủ tướng lưu ý, cần kiểm soát tình trạng sử dụng đề tài khoa học đồng thời phục vụ luận văn, luận án nhưng hiệu quả ứng dụng thấp, gây phân tán nguồn lực, nhất là tại các địa phương. Đối với kết quả nghiên cứu, cần làm rõ quyền sở hữu, cơ chế định giá và chuyển giao; đồng thời nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về kết quả nghiên cứu, bao gồm cả kết quả từ địa phương, trường đại học và các cơ sở nghiên cứu, tạo nền tảng để công khai, tra cứu, định giá và giao dịch các kết quả có khả năng ứng dụng, thương mại hóa.
