Tin tức
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Lấy hiệu quả đóng góp vào tăng trưởng làm thước đo đổi mới sáng tạo
Đề tài nghiên cứu phải gắn với doanh nghiệp, tạo ra sản phẩm
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, đổi mới sáng tạo phải thực sự trở thành phương thức phát triển, động lực tăng trưởng của nền kinh tế; tạo ra năng suất, giá trị gia tăng, sản phẩm, ngành nghề và thị trường mới. Việc phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phải hướng tới kết quả thực chất, lấy năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh và mức độ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế làm thước đo.
Đổi mới sáng tạo phải góp phần nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, chất lượng dịch vụ công; giúp doanh nghiệp làm chủ công nghệ, giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu; qua đó tạo việc làm, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống của người dân.
Phó Thủ tướng yêu cầu phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia theo hướng đồng bộ, thực chất, hiệu quả; lấy doanh nghiệp làm trung tâm, thương mại hóa công nghệ và phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo làm khâu đột phá.
Về hoàn thiện thể chế, Phó Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan khẩn trương rà soát tổng thể những vướng mắc về thể chế, cơ chế, chính sách; xác định nguyên nhân, trách nhiệm và đề xuất giải pháp tháo gỡ, tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Bộ Khoa học và Công nghệ đánh giá tổng thể hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, làm rõ vai trò, chức năng và cơ chế liên kết giữa các chủ thể; đề xuất định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Cùng với đó, phát triển mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo và các tổ chức trung gian gắn với thế mạnh của từng ngành, lĩnh vực, địa phương.
Quá trình triển khai không chạy theo số lượng mà phải chú trọng chất lượng, hiệu quả hoạt động và khả năng kết nối giữa các chủ thể trong hệ sinh thái - Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Về các quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương xây dựng, ban hành hướng dẫn để hình thành và đưa các quỹ vào hoạt động hiệu quả. Các bộ, ngành, địa phương sớm hoàn thành việc thành lập và phát huy hiệu quả hoạt động của các quỹ, tạo điều kiện huy động, sử dụng nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ.
Nhấn mạnh yêu cầu đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, Phó Thủ tướng đề nghị đổi mới hoạt động nghiên cứu theo nhu cầu thực tế, lấy doanh nghiệp làm đối tác, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp ngay từ khâu xác định nhiệm vụ, nghiên cứu, thử nghiệm đến ứng dụng, thương mại hóa. Mục tiêu đặt ra đến năm 2030, ít nhất 50% đề tài nghiên cứu phải gắn với doanh nghiệp, tạo ra sản phẩm và kết quả đầu ra cụ thể.
Để thực hiện mục tiêu này, Phó Thủ tướng đề nghị nghiên cứu cơ chế đặt hàng nghiên cứu, phát triển sản phẩm công nghệ; xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo có tiềm năng tăng trưởng nhanh, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ. Đồng thời, chú trọng phát triển các doanh nghiệp đủ quy mô, năng lực tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu; tăng cường hợp tác với các tập đoàn công nghệ và trung tâm đổi mới sáng tạo quốc tế.
Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất cơ chế thu hút chuyên gia, nhân lực chất lượng cao. Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với các bộ, ngành tổ chức các cuộc làm việc giữa cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp nhằm tiếp tục nhận diện vướng mắc, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả liên kết.
Đối với công tác đánh giá, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành được giao phụ trách các chỉ số thành phần của Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu chủ động xác định nhiệm vụ, giải pháp cải thiện từng chỉ số. Các địa phương tiếp tục triển khai các giải pháp nâng cao Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII), gắn kết quả đánh giá với hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội.
Đề xuất đổi mới căn bản cách thức tổ chức hợp tác "3 nhà"
Trước đó, báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho biết, theo Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026 do Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) công bố, Việt Nam xếp thứ 43 trong 139 quốc gia, nền kinh tế, tăng một bậc so với năm 2025, đứng thứ ba ASEAN.
Đáng chú ý, thứ hạng đầu ra đổi mới sáng tạo tăng 2 bậc, từ vị trí 37 lên 35, trong khi đầu vào xếp thứ 54, giảm bốn bậc so với năm trước. Tính từ năm 2022, thứ hạng GII của Việt Nam tăng 5 bậc, từ vị trí 48 lên 43. WIPO tiếp tục ghi nhận Việt Nam là một trong bảy nền kinh tế thu nhập trung bình có thứ hạng đổi mới sáng tạo cải thiện nhiều nhất kể từ năm 2013. Việt Nam cũng duy trì 16 năm liên tiếp có kết quả đổi mới sáng tạo vượt kỳ vọng so với trình độ phát triển.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, Việt Nam có thế mạnh về thương mại, quy mô thị trường, xuất khẩu công nghệ cao, hàng hóa sáng tạo và ứng dụng công nghệ số. Đặc biệt, thứ hạng về sản phẩm tri thức và công nghệ tăng từ vị trí 44 năm 2024 lên 39 năm 2025 và 35 năm 2026.
Tuy nhiên, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vẫn còn những hạn chế về chất lượng thể chế, hiệu quả thực thi chính sách, đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, nguồn nhân lực chất lượng cao và đầu tư mạo hiểm. Năng lực tiếp nhận, làm chủ công nghệ, sáng tạo tri thức mới và chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm của doanh nghiệp còn hạn chế...
Bộ Khoa học và Công nghệ xác định, trọng tâm thời gian tới là khắc phục những điểm nghẽn về thể chế, nguồn nhân lực, hạ tầng và đầu tư nghiên cứu, phát triển; thúc đẩy doanh nghiệp làm chủ công nghệ, chuyển hóa tri thức thành sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao.
Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng, Bộ được giao phụ trách 12 chỉ số thành phần của GII, trong đó có 9 chỉ số thuộc trụ cột nguồn nhân lực và nghiên cứu. Một số chỉ số về giáo dục, giáo dục đại học, tỷ lệ sinh viên quốc tế nhập học còn ở thứ hạng thấp, đòi hỏi phải có giải pháp cải thiện.
Hiện các cơ sở giáo dục đại học đóng góp khoảng 52% nhân lực khoa học, công nghệ và 85% công bố quốc tế của cả nước. Bộ đã xây dựng khoảng 13 mạng lưới khoa học, công nghệ với sự tham gia của khoảng 300 doanh nghiệp. Tuy nhiên, hoạt động hợp tác hiện chủ yếu tập trung vào đào tạo, việc tạo ra các sản phẩm khoa học, công nghệ còn hạn chế.
Thứ trưởng đề xuất đổi mới căn bản cách thức tổ chức hợp tác "3 nhà", tăng cường kết nối theo nhu cầu thực tiễn. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang phối hợp với một số trường đại học xây dựng nền tảng kết nối mạng lưới nhà khoa học Việt Nam trên thế giới theo hướng xã hội hóa.
Đồng quan điểm, đại diện Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định, nguồn nhân lực và năng lực nghiên cứu là nền tảng quan trọng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đào tạo nhân lực chất lượng cao, cần chú trọng phát triển đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và chuyên gia quản trị đổi mới sáng tạo.
Theo đại diện Đại học Quốc gia Hà Nội, khoảng cách giữa hoạt động nghiên cứu trong trường đại học và nhu cầu của doanh nghiệp vẫn còn lớn. Năng lực phát triển công nghệ, sản phẩm và ngành nghề mới của các trường còn hạn chế; trong khi một số doanh nghiệp chưa đủ khả năng xác định bài toán để đặt hàng nghiên cứu. Đây là những vướng mắc cần tháo gỡ để tăng cường liên kết giữa đào tạo, nghiên cứu và sản xuất, đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn./.
