Thông qua tư liệu lịch sử, lời kể của các nhân chứng và quá trình tìm hiểu công phu về cuộc đời Ignacio Ezcurra, tác giả Luz Martí đã khắc họa chân dung một nhà báo luôn khát khao khám phá sự thật, sẵn sàng vượt qua những giới hạn an toàn để tiếp cận sự thực. Từ câu chuyện cá nhân của ông, tác phẩm mở ra một góc nhìn về cuộc chiến tranh ở Việt Nam, những mất mát to lớn mà nhân dân Việt Nam phải gánh chịu, cũng như làn sóng phản đối trong công luận quốc tế về cuộc can thiệp quân sự của Mỹ tại Việt Nam khi đó.
Sinh ra trong một gia đình khá giả tại Argentina, Ignacio Ezcurra là một trong những nhà báo tiêu biểu của thế hệ mình, nổi bật bởi tinh thần dấn thân, sự nhạy bén và trách nhiệm xã hội. Trước khi đến Việt Nam, ông từng du học tại Mỹ theo học bổng của Hiệp hội Báo chí liên Mỹ, có cơ hội tiếp xúc và viết về nhiều nhân vật nổi bật trong phong trào đấu tranh vì quyền dân sự của người Mỹ gốc Phi, như Martin Luther King.
Khi làm việc tại báo La Nación, dù tòa soạn đã sử dụng dịch vụ tin tức của hãng Associated Press (AP), Ignacio Ezcurra vẫn kiên trì đề nghị được cử phóng viên riêng đến Việt Nam. Ông mong muốn trực tiếp tiếp cận cả hai phía, đặc biệt là Quân đội nhân dân Việt Nam và lực lượng Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, để phản ánh khách quan hơn thực tế chiến trường. Nguyện vọng này được chấp thuận và năm 1968, ông lên đường đến Việt Nam.
Tuy nhiên, hành trình ấy cũng đặt ông trước những hiểm nguy khôn lường của nghề báo chiến trường. Ông được cho là đã bị sát hại tại Sài Gòn vào tháng 5/1968. Thi thể ông từng được ghi lại qua hình ảnh, nhưng tung tích hài cốt đến nay vẫn chưa được xác định, để lại những câu hỏi chưa có lời giải cho gia đình, đồng nghiệp và những người yêu mến ông.
Cuốn sách cũng tái hiện bối cảnh chiến tranh Việt Nam năm 1968, từ cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân đến những trận giao tranh ác liệt và hậu quả nặng nề đối với dân thường tại Huế và vụ thảm sát Mỹ Lai. Qua đó, tác phẩm đề cập đến sự thay đổi trong nhận thức của công chúng quốc tế trước những hình ảnh và thông tin từ chiến trường, cũng như phong trào phản đối cuộc chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam.
Theo nhà báo Carlos Reymundo Roberts, người sáng lập và đồng Giám đốc Chương trình Thạc sĩ Báo chí do báo La Nación phối hợp với Đại học Torcuato Di Tella tổ chức, ban đầu Luz Martí tham gia một dự án hỗ trợ thực hiện bộ phim tài liệu về sự mất tích của Ignacio Ezcurra. Tuy nhiên, quá trình tìm hiểu cuộc đời, tiếp xúc với những người từng biết ông và nghiên cứu tư liệu lưu trữ đã thôi thúc bà viết cuốn sách. Ông Roberts đánh giá Ignacio Ezcurra là một phóng viên đặc biệt, hội tụ óc tò mò, lòng can đảm, khả năng quan sát sắc sảo và tinh thần trách nhiệm với nghề báo. Những phẩm chất này vẫn có giá trị đối với công tác đào tạo và thực hành báo chí ngày nay.
Thông qua câu chuyện của Ignacio Ezcurra, tác giả Luz Martí muốn tôn vinh những nhà báo chiến trường đã bất chấp hiểm nguy để đưa thông tin về cuộc chiến tranh ở Việt Nam đến với thế giới. Tác phẩm cũng gợi nhắc sự ủng hộ của đông đảo trí thức, nghệ sĩ, sinh viên và các phong trào tiến bộ tại Mỹ Latinh đối với cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do của nhân dân Việt Nam.
Có lẽ, ý nghĩa xúc động nhất của buổi ra mắt sách nằm ở chính địa điểm tổ chức. Tại ngôi nhà nơi Ignacio Ezcurra từng cất tiếng khóc chào đời, nơi lưu giữ những dấu ấn đầu tiên của cuộc đời ông, câu chuyện về người phóng viên đã mất tích tại một đất nước cách Argentina nửa vòng Trái Đất lại được kể lại, gần 6 thập niên sau ngày ông lên đường đến Việt Nam. Đông đảo người thân, bạn bè và những người quan tâm cùng có mặt không chỉ để đón nhận một cuốn sách mới, mà còn để nhắc nhớ về một con người, một lựa chọn nghề nghiệp và những giá trị mà thời gian không thể xóa nhòa.
Từ một nhà báo Argentina từng đặt chân đến Việt Nam với mong muốn đưa sự thật về cuộc chiến đến với thế giới, câu chuyện của Ignacio Ezcurra hôm nay tiếp tục được nối dài qua ngòi bút của Luz Martí. Cuốn sách vì thế không chỉ là sự tri ân đối với một phóng viên chiến trường, mà còn là nhịp cầu kết nối ký ức giữa hai dân tộc Argentina và Việt Nam, góp phần đánh thức lương tri nhân loại và nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của sự thật, lòng dũng cảm, tình đoàn kết và khát vọng hòa bình./.





