Quản trị toàn diện, kiến tạo phát triển
Phát biểu khai mạc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho biết, lớp bồi dưỡng được tổ chức trong bối cảnh chúng ta đang khẩn trương tiến hành sơ kết sau một năm xác lập và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong đó có vấn đề đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực tổ chức thực tiễn của đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở. Thực tiễn đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu cao, đòi hỏi cán bộ, công chức không chỉ vững về bản lĩnh chính trị mà còn phải có tư duy hệ thống, năng lực quản trị phát triển, thành thạo kỹ năng xử lý tình huống, chuyển từ biết xử lý công việc sang năng lực giải quyết vấn đề phức hợp, liên ngành dựa trên dữ liệu và tư duy đổi mới sáng tạo.
Mục tiêu của lớp học không chỉ là bổ sung kiến thức, mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực tổ chức thực tiễn, quản trị thực thi, năng lực giải quyết vấn đề và tư duy đổi mới sáng tạo trên cơ sở định vị đúng sứ mệnh, vị thế, trách nhiệm của cấp cơ sở quản trị toàn diện, kiến tạo phát triển, phục vụ nhân dân.
Chương trình lớp bồi dưỡng được thiết kế theo hướng thiết thực, tập trung vào các trục năng lực cốt lõi mang tính nền tảng của quản trị phát triển ở cấp xã. Từ năng lực quản trị toàn diện, lãnh đạo điều hành tăng trưởng hai con số, cho đến tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, rào cản nội sinh và ứng dụng dữ liệu, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong quản trị cấp xã. Điểm mới của lớp học nằm ở sự đổi mới phương pháp, chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, từ mô hình truyền đạt một chiều sang đồng kiến tạo tri thức với sự tham gia của học viên, giảng viên và chuyên gia. Lớp học lấy tình huống thực tiễn làm trung tâm, lấy năng lực giải quyết vấn đề làm thước đo hiệu quả. Tinh thần xuyên suốt là học từ thực tiễn, giải quyết các vấn đề của thực tiễn và quay trở lại phục vụ thực tiễn”.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh: Lớp bồi dưỡng hôm nay mới chỉ là bước khởi đầu trong tiến trình đổi mới mạnh mẽ mô hình đào tạo, bồi dưỡng của Học viện theo hướng thực chất, hiệu quả, gắn với yêu cầu thực tiễn. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã ban hành kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp cơ sở giai đoạn 2026 - 2031 với những khóa học được thiết kế theo nhu cầu của từng vị trí việc làm ở từng địa phương, đơn vị. Sau khóa học này, thực hiện chương trình toàn khóa, Học viện sẽ triển khai các lớp học trực tiếp tại từng tỉnh theo từng vị trí việc làm, từng chức danh. Mục tiêu đặt ra không dừng ở từng khóa học mà hướng tới hình thành năng lực tự học, tự nâng cao học tập suốt đời của đội ngũ cán bộ, công chức; coi học tập là một quá trình tự thân, liên tục để thích ứng với yêu cầu công việc ngày càng cao và sự vận động nhanh của thực tiễn.
Ngay sau lễ khai mạc, các học viên được nghe giới thiệu chuyên đề về “Quản trị toàn diện, kiến tạo phát triển của cấp xã trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp”.
Lấy người dân làm trung tâm của mọi chủ trương
Tham gia tại tọa đàm, Tiến sĩ Trần Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ cho rằng, tăng trưởng kinh tế chỉ là một bộ phận trong nội hàm phát triển. Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng hai con số còn có nhiều yêu cầu quan trọng khác như phát triển văn hóa, bảo tồn các giá trị lịch sử, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, bảo vệ môi trường, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội, cũng như nâng cao chất lượng sống của người dân.
Tiến sĩ Trần Anh Tuấn nhấn mạnh, những hệ lụy của việc chỉ chú trọng tăng trưởng kinh tế có thể chưa bộc lộ ngay trong ngắn hạn nhưng về lâu dài sẽ tác động tiêu cực đến môi trường, công bằng xã hội và chất lượng cuộc sống. Các địa phương cần căn cứ vào đặc điểm, lợi thế so sánh, điều kiện đặc thù và mục tiêu phát triển của mình để xác định hệ thống chỉ tiêu phù hợp, đồng thời phải xác định được các giá trị cốt lõi cần bảo vệ.
Theo ông Trần Anh Tuấn, phát triển bền vững phải bảo đảm sự hài hòa giữa ba trụ cột: kinh tế, môi trường và xã hội. Đây cũng là nền tảng để chính quyền cấp xã thực hiện vai trò kiến tạo phát triển, phục vụ nhân dân và nâng cao mức độ hài lòng của người dân ngày càng tốt hơn.
Ông Nguyễn Tiến Thành, Bí thư Đảng ủy phường Xuân Đỉnh cho rằng, để tạo được sự đồng thuận trong xã hội, trước hết cần phát huy vai trò tham gia trực tiếp của người dân trong quá trình xây dựng và thực hiện các chủ trương phát triển ở địa phương. Theo ông Thành, hiện nay việc thực hiện dân chủ ở cơ sở đã được triển khai khá rõ nét ở các cấp chính quyền, đặc biệt sau khi thực hiện Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở. Những vấn đề liên quan trực tiếp đến người dân đều phải được công khai để nhân dân được bàn bạc, tham gia quyết định, giám sát và thụ hưởng. Đây là yếu tố rất quan trọng trong quá trình tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
Ông Nguyễn Tiến Thành nhấn mạnh, muốn tạo được sự đồng thuận thì các chủ trương, chính sách phát triển phải có sự tham gia thực chất của người dân. Khi người dân được bàn bạc, được tham gia quyết định những vấn đề liên quan đến quyền lợi và đời sống của mình thì họ sẽ đồng thuận và tham gia thực hiện một cách tích cực hơn. Ở đâu thực hiện tốt dân chủ trực tiếp thì ở đó quyền làm chủ của nhân dân được phát huy, đồng thời các quyết sách của địa phương cũng được triển khai hiệu quả, toàn diện và triệt để hơn.
Dẫn thực tiễn tại Hà Nội, ông Nguyễn Tiến Thành cho biết công tác giải phóng mặt bằng cho nhiều dự án trọng điểm trước đây gặp không ít khó khăn, kéo dài qua nhiều năm. Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, đối thoại và tạo sự đồng thuận nên nhiều người dân đã tự nguyện hy sinh một phần quyền lợi cá nhân để bàn giao mặt bằng phục vụ xây dựng hạ tầng của Thủ đô và đất nước.
Bí thư Đảng ủy phường Xuân Đỉnh cho rằng, khi người dân hiểu rõ mục tiêu phát triển, thấy được lợi ích chung của cộng đồng và của chính mình, họ sẵn sàng đồng hành, đóng góp cho sự phát triển của quê hương, đất nước.
Ông Nguyễn Tiến Thành nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt: Lấy người dân làm trung tâm của mọi chủ trương, chính sách và quá trình phát triển. Theo đó, người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng và phát triển địa phương với phương châm: “dân được biết, được bàn, được làm, được kiểm tra, giám sát”. Chính từ sự tham gia chủ động, đồng thuận và trách nhiệm của nhân dân, những thành quả phát triển mới thực sự bền vững và quay trở lại phục vụ đời sống của người dân…
Phân tích tại tọa đàm, nhiều ý kiến cho rằng, trong quá trình phát triển hiện nay, nhiều địa phương thường lựa chọn phương án thúc đẩy đô thị hóa thông qua mở rộng hạ tầng, phát triển các vùng thương mại lớn và không gian đô thị mới. Quá trình đô thị hóa không chỉ là câu chuyện về phát triển hạ tầng hay tăng trưởng kinh tế, mà còn liên quan đến nhiều yếu tố khác như hệ sinh thái, yếu tố con người, lịch sử, văn hóa, các giá trị phát triển và đặc biệt là bài toán quản trị xã hội sau đô thị hóa.
Từ thực tiễn đó, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu phải có tư duy nhìn nhận đa chiều trong xử lý tình huống phát triển; tức là không chỉ nhìn vào lợi ích trước mắt mà phải “đọc” được nhiều lớp vấn đề của địa bàn, nhìn thấy tương lai phát triển, nhận diện các nhóm lợi ích liên quan cũng như những tác động xã hội đi kèm…/.
