Tại hội nghị, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm nêu rõ, ngày 17/3, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới. Đây không chỉ là sự tiếp nối Chỉ thị số 42-CT/TW sau hơn 20 năm triển khai thực hiện, mà còn thể hiện bước phát triển mới trong tư duy và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực xuất bản trước những yêu cầu của giai đoạn phát triển mới. “Chỉ thị số 04-CT/TW ra đời không chỉ để giải quyết những vấn đề trước mắt, mà quan trọng hơn là định hướng sự phát triển lâu dài của ngành xuất bản”, ông Trần Thanh Lâm khẳng định.
Theo Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, mặc dù còn không ít khó khăn, thách thức trong 6 tháng đầu năm nay, song ngành xuất bản đã nỗ lực vượt khó, đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo nền tảng quan trọng để hoàn thành các mục tiêu của năm 2026 và những năm tiếp theo. Những kết quả đạt được là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm, sự đoàn kết và quyết tâm đổi mới của toàn ngành; đồng thời là nền tảng quan trọng để tiếp tục thực hiện thắng lợi các mục tiêu mà Chỉ thị số 04-CT/TW đã đề ra.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đó, hoạt động xuất bản vẫn còn không ít khó khăn, hạn chế cần sớm khắc phục. “Làm xuất bản chính là làm công tác tư tưởng. Vì vậy, mỗi xuất bản phẩm đều mang trách nhiệm chính trị, trách nhiệm xã hội và trách nhiệm nghề nghiệp”- ông Trần Thanh Lâm nhấn mạnh.
Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đề nghị ngành xuất bản thời gian tới đây, cần tập trung vào 5 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó tiếp tục quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng về văn hóa và xuất bản; giữ vững kỷ cương nội dung, nâng cao chất lượng xuất bản phẩm và chủ động phòng ngừa sai phạm từ sớm, từ xa. Bên cạnh đó, đẩy mạnh chuyển đổi số, tạo động lực mới cho sự phát triển của ngành xuất bản; tập trung đầu tư cho nội dung, phát triển văn hóa đọc và nâng cao sức lan tỏa của xuất bản phẩm Việt Nam. Đồng thời, xây dựng đội ngũ những người làm xuất bản đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.
Thông tin tại hội nghị cũng cho thấy, nửa đầu năm 2026, toàn khối nhà xuất bản đạt doanh thu 1.515 tỷ đồng (giảm 40,7% so với cùng kỳ); xuất bản 21.276 đầu xuất bản phẩm in (giảm 0,6%) với 382,162 triệu bản (giảm 0,7%); 40 nhà xuất bản đăng ký xuất bản và phát hành điện tử (tăng 21%) với 1.815 xuất bản phẩm điện tử (tăng 33,8%).
Bên cạnh những kết quả nổi bật, ngành xuất bản vẫn còn một số hạn chế, khuyết điểm, nhất là khâu biên tập, thẩm định nội dung xuất bản phẩm. Trong đó, đáng chú ý là cơ quan quản lý nhà nước đã tổ chức đọc, kiểm tra nội dung gần 600 xuất bản phẩm lưu chiểu. Qua đó, phát hiện và xử lý 25 xuất bản phẩm vi phạm về nội dung với mức độ khác nhau như: yêu cầu nhà xuất bản đình chỉ/tạm dừng phát hành cuốn sách để sửa chữa (5 xuất bản phẩm); yêu cầu nhà xuất bản chưa phát hành cuốn sách để sửa chữa (13 xuất bản phẩm); yêu cầu nhà xuất bản thẩm định lại nội dung cuốn sách (5 xuất bản phẩm); yêu cầu nhà xuất bản nếu tái bản cuốn sách phải sửa chữa (2 xuất bản phẩm).
Đặc biệt, tại Hội nghị sơ kết công tác Tuyên giáo, Dân vận 6 tháng đầu năm, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đã yêu cầu xuất bản phải siết chặt kỷ cương, xử lý nghiêm sai phạm, không để tái diễn sản phẩm sai về quan điểm, đường lối. Ngay sau vụ việc sai phạm đối với cuốn sách “Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”, Ban Tuyên giáo Trung ương có văn bản chỉ đạo toàn ngành tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo về xuất bản.
Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, trong những hạn chế của công tác xuất bản, nổi lên hiện nay là hạn chế trong nhận thức chính trị và bản lĩnh tư tưởng ở một số khâu chuyên môn; việc quán triệt quan điểm, đường lối của Đảng vào quy trình biên tập, thẩm định chưa thật sự sâu sắc, chưa chuyển hóa đầy đủ thành tiêu chí nghề nghiệp bắt buộc trong từng khâu của dây chuyền xuất bản. Trách nhiệm của cơ quan chủ quản, nhà xuất bản và người đứng đầu còn hạn chế. Ở một số nơi, trách nhiệm chính trị của cơ quan chủ quản chưa được thể hiện đầy đủ trong duyệt định hướng đề tài, giám sát liên kết xuất bản và kiểm soát những đầu sách có nguy cơ cao.
Công tác quản trị rủi ro và đọc lưu chiểu cũng chưa phù hợp với yêu cầu tình hình mới. Với trên 50.000 xuất bản phẩm được xuất bản mỗi năm nhưng chỉ tổ chức đọc gần 600 xuất bản phẩm lưu chiểu được đọc, kiểm tra trong 6 tháng là con số rất nhỏ, phạm vi hậu kiểm còn nhiều khoảng trống. Hạn chế trong thích ứng với môi trường truyền thông số và sức ép thương mại. Năng lực quản trị chuyển đổi số chưa đồng đều; phát triển xuất bản số, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực tự chủ còn chậm.
Khoảng cách năng lực giữa các nhà xuất bản cũng ngày càng rộng. Bên cạnh những đơn vị tự chủ hoàn toàn về tài chính và dẫn đầu về chuyển đổi số, còn nhiều nhà xuất bản quy mô nhỏ, nhân lực mỏng, hạ tầng công nghệ lạc hậu, phụ thuộc lớn vào ngân sách và đối tác liên kết./.
