Từ bao đời nay, cây trúc gắn bó mật thiết với đời sống người dân địa phương. Không chỉ là vật liệu xây dựng hay vật dụng sinh hoạt, trúc còn trở thành nguồn sinh kế, nuôi sống nhiều thế hệ. Ở xã Tân Thông Hội trước đây – nay thuộc Củ Chi sau sáp nhập – nghề đan mành hình thành từ đôi bàn tay khéo léo và sự kiên nhẫn của người thợ. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ: chọn trúc thẳng, tròn đều; cắt thành đoạn nhỏ khoảng 6cm; quay trong lò cát để làm sạch lớp lụa; ngâm nước chống mối mọt rồi phơi nắng hoặc sấy khô.
Khi nguyên liệu đã đạt độ chuẩn, người thợ bắt đầu xâu từng đoạn trúc bằng sợi kẽm, kết nối thành dây và khâu thành tấm mành. Đây là khâu quan trọng nhất, bởi chỉ cần lệch tay, dây mành sẽ không đều hoặc bị xệ. Sau đó, mành được lồng vào trục, dùng kìm xoay kẽm cố định. Tất cả đều dựa vào kinh nghiệm tích lũy qua năm tháng. Công đoạn trang trí cũng mang nét riêng: thay vì dùng cọ vẽ cầu kỳ, người thợ sử dụng miếng xốp thấm sơn, tạo hoa văn trực tiếp lên bề mặt. Sự khéo léo giúp họa tiết hiện rõ trên cả hai mặt mành – một kỹ thuật tưởng đơn giản nhưng đòi hỏi cảm quan tinh tế.
Ngày nay, diện mạo làng nghề đã có nhiều đổi thay. Bên cạnh những ngôi nhà truyền thống là các xưởng sản xuất khang trang, trang bị thêm máy móc hỗ trợ mài, xử lý nguyên liệu. Nhiều hộ mạnh dạn cải tiến mẫu mã, kết hợp màu sắc và họa tiết hiện đại để đáp ứng thị hiếu quốc tế. Những cuộn mành trúc không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp… mang theo câu chuyện về sự sáng tạo và bền bỉ của người thợ Việt.
Song song với sản xuất, mô hình du lịch trải nghiệm cũng dần hình thành. Du khách có thể tham quan xưởng, tự tay chuốt trúc, xâu dây, tìm hiểu quy trình làm mành và nghe kể về lịch sử trăm năm của nghề. Sự kết hợp giữa bảo tồn và phát triển, giữa thủ công truyền thống và kinh tế xanh, đang mở ra hướng đi bền vững cho làng nghề.
Giữa nhịp sống công nghiệp hóa, mành trúc Củ Chi vẫn vang lên tiếng đan đều đặn - âm thanh của ký ức và đổi mới. Hồn trúc năm xưa không mất đi, mà đang tiếp tục lan tỏa trong diện mạo mới, khẳng định sức sống bền bỉ của một làng nghề hơn 100 năm tuổi./.
