Trước thực tế này, tỉnh kiến nghị các bộ, ngành Trung ương sớm có giải pháp tháo gỡ nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng của địa phương.
Theo Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện có 7 dự án điện gió chồng lấn với quy hoạch khoáng sản quốc gia được phê duyệt tại Quyết định số 866/QĐ-TTg ngày 18/7/2023 của Thủ tướng Chính phủ; trong đó, 6 dự án nằm trên khu vực quy hoạch bô xít có tổng công suất 430 MW, tổng vốn đầu tư khoảng 14.967 tỷ đồng, diện tích thực hiện móng trụ khoảng 64 ha.
Cụ thể, dự án điện gió Đăk Hoà (công suất 50 MW) đã được chấp thuận kiểm tra công tác nghiệm thu (CCA) và vận hành thương mại (COD); Dự án điện gió Nam Bình 1 đã được chấp thuận kiểm tra công tác nghiệm thu (CCA) nhưng chưa vận hành thương mại (COD); ba dự án điện gió dự án Đăk N’Drung 1, 2 và 3 đã xây dựng 48/81 trụ tuabin (tương ứng công suất khoảng 180 MW), cùng trạm biến áp và tuyến đường dây đấu nối với số vốn giải ngân khoảng 7.228 tỷ đồng, nhưng chưa được chấp thuận kiểm tra công tác nghiệm thu và chưa vận hành thương mại. Riêng dự án điện gió Asia Đăk Song 1 chưa thi công. Các dự án này được UBND tỉnh Đắk Nông (cũ) chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2020, thời gian hoạt động từ 25-50 năm.
Ngoài ra, tại khu vực quy hoạch, dự trữ titan có dự án Nhà máy điện gió Hòa Thắng 1.2 (khu vực Bình Thuận cũ), công suất 100 MW, tổng mức đầu tư 4.736 tỷ đồng, diện tích sử dụng đất 50 ha, thời gian hoạt động 50 năm. Dự án đã hoàn thành xây dựng nhưng chưa được chấp thuận kiểm tra công tác nghiệm thu và chưa vận hành thương mại. Dự án có một trụ tuabin (chiếm khoảng 2,87 ha) chồng lấn với quy hoạch khoáng sản tại khu vực mỏ titan Hồng Thắng 2.
Cũng theo Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng, bên cạnh vướng mắc về quy hoạch khoáng sản, cơ chế đầu tư cũng đang là “điểm nghẽn” đối với hai dự án điện khí LNG BOT Sơn Mỹ I và Sơn Mỹ II (khu vực Bình Thuận cũ), thuộc Trung tâm Điện lực Sơn Mỹ, mỗi dự án có công suất 2.250 MW. Các quy định hiện hành của Luật Điện lực và pháp luật liên quan chưa có cơ chế, chính sách đủ khả thi để đáp ứng điều kiện huy động vốn quốc tế cho các dự án quy mô lớn này.
Để bảo đảm khả năng thu xếp tài chính, các nhà đầu tư kiến nghị hoàn thiện cơ chế bảo lãnh của Chính phủ đối với nghĩa vụ của cơ quan ký hợp đồng BOT (Bộ Công Thương) và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN); đồng thời có cơ chế bảo lãnh của tỉnh đối với hợp đồng thuê đất, thuê hạ tầng.
Các vấn đề về chuyển đổi ngoại tệ, luật điều chỉnh, ngôn ngữ ưu tiên, phương thức xác định giá điện và đồng tiền tính toán giá điện trong hợp đồng mua bán điện cũng cần được quy định rõ. Ngoài ra, nhà đầu tư cũng đề xuất cơ chế bao tiêu sản lượng điện phát, chuyển ngang giá khí sang giá điện, bảo đảm khả năng thanh toán của EVN, ưu đãi thuế và phân bổ rủi ro hợp lý.
Đối với điện gió ngoài khơi, theo Quyết định số 768/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, khu vực vùng biển Lâm Đồng được phân bổ 2.000 MW trong tổng mục tiêu 6.000 MW của cả nước đến năm 2030. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có dự án được phê duyệt chủ trương đầu tư hay triển khai do thiếu hụt khung pháp lý, cơ chế giá điện, lộ trình phát triển cụ thể, cùng áp lực về vốn đầu tư lớn và công nghệ phức tạp.
Để tháo gỡ những vướng mắc trên, UBND tỉnh Lâm Đồng đã có văn bản đề nghị đưa diện tích triển khai 7 dự án điện gió ra khỏi quy hoạch khoáng sản, đồng thời chuyển vào khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia với thời hạn 50 năm. Phương án này nhằm tạo điều kiện để các dự án được triển khai, vận hành đến hết thời gian theo chủ trương đầu tư đã được cấp phép. Kiến nghị của tỉnh đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét.
Cùng với đó, tỉnh kiến nghị Trung ương hoàn thiện cơ chế đầu tư đối với các dự án điện khí LNG theo hình thức BOT và điện gió ngoài khơi; nghiên cứu cơ chế phù hợp để phát triển hạ tầng truyền tải điện tại các khu vực quy hoạch, dự trữ khoáng sản, tránh phát sinh các thủ tục đánh giá tác động đối với khoáng sản trong những trường hợp không cần thiết.
Hiện nay, Lâm Đồng có 106 dự án nguồn điện đang vận hành, với tổng công suất 8.249,19 MW; trong đó, nhiệt điện có 6 dự án, công suất 4.344 MW; thủy điện có 59 dự án, công suất 2.331,51 MW; điện gió có 11 dự án, công suất 404,2 MW; điện mặt trời tập trung có 29 dự án, công suất 1.159,48 MW và điện diesel có 1 dự án tại đặc khu Phú Quý với công suất 10 MW./.
