Thời gian qua, Chương trình Mỗi xã Một sản phẩm (OCOP) trên địa bàn tỉnh được triển khai đồng bộ và đạt nhiều kết quả tích cực. Hiện, Quảng Ngãi có 535 sản phẩm OCOP được công nhận từ 3 sao trở lên còn thời hạn; trong đó 90% là sản phẩm 3 sao, 9,6% sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm đạt 5 sao. Toàn tỉnh có 280 chủ thể tham gia chương trình gồm hợp tác xã, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, hộ kinh doanh và tổ hợp tác. Tuy nhiên, vẫn còn 12/96 đơn vị cấp xã chưa có sản phẩm OCOP, cho thấy tiềm năng phát triển chương trình tại các địa phương còn lớn.
Trong bối cảnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là phát triển thêm sản phẩm hay nâng hạng sao, mà còn phải tổ chức lại hoạt động sản xuất theo hướng liên kết, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường. OCOP cần trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, gắn lợi thế sản phẩm với điều kiện tự nhiên, văn hóa và nhu cầu du lịch của từng địa phương; trong đó, người dân giữ vai trò chủ thể, hợp tác xã và doanh nghiệp là lực lượng tổ chức sản xuất, kinh doanh; Nhà nước thực hiện vai trò định hướng, hỗ trợ và tạo điều kiện phát triển.
Tại Hội thảo phát triển kinh tế nông nghiệp - kinh tế biển giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 do UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức mới đây, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia Phương Đình Anh cho rằng, tỉnh cần chuyển từ tư duy phát triển sản phẩm đơn lẻ sang hình thành các tổ hợp sản phẩm, dịch vụ gắn với trải nghiệm du lịch. Theo đó, sản phẩm OCOP cần được kết nối với hoạt động sản xuất và những giá trị văn hóa bản địa, tạo điều kiện để du khách trực tiếp tham gia trồng trọt, thu hoạch, chế biến, thưởng thức sản phẩm tại chỗ. Cách làm này không chỉ tăng giá trị sản phẩm mà còn tạo thêm trải nghiệm cho du khách, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu tại địa phương.
Cùng với đó, tỉnh cần nghiên cứu xây dựng các mô hình "làng OCOP", "xã OCOP" gắn với xây dựng nông thôn mới, trên cơ sở khai thác thế mạnh riêng của từng vùng. Việc tổ chức các mô hình này cần bảo đảm sự kết nối giữa sản xuất, chế biến, dịch vụ và du lịch; đồng thời gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống. Khi được đầu tư và tổ chức bài bản, các làng nghề, vùng sản xuất và cộng đồng dân cư có thể trở thành những điểm đến hấp dẫn, vừa giới thiệu sản phẩm, vừa tạo thêm nguồn thu từ hoạt động du lịch.
Một trong những giải pháp quan trọng khác là đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng kênh tiêu thụ thông qua chuyển đổi số. Các chủ thể OCOP cần tăng cường giới thiệu sản phẩm trên nền tảng số, sàn thương mại điện tử; chú trọng xây dựng thương hiệu, câu chuyện sản phẩm và ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc. Song song đó, tỉnh cần thúc đẩy liên kết giữa các chủ thể OCOP với doanh nghiệp lữ hành, đưa sản phẩm đặc trưng vào các tour, tuyến du lịch, điểm dừng chân và hệ thống phân phối hiện đại, giúp sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng, mở rộng thị trường trong nước và từng bước vươn ra thị trường quốc tế.
Thực tế cho thấy, việc chủ động đổi mới phương thức kinh doanh đang giúp các chủ thể OCOP mở rộng thị trường và nâng cao hiệu quả sản xuất. Anh Trương Quang Ninh, Giám đốc Công ty TNHH MTV Nấm Dược Liệu Ninh Trương, xã Thọ Phong cho biết, công ty hiện có 5 sản phẩm được công nhận đạt 3 - 4 sao. Để tiếp cận nhiều nhóm khách hàng, đơn vị đẩy mạnh kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử, livestream và thường xuyên tham gia trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại các sự kiện, hội nghị. Công ty cũng tích cực nghiên cứu, phát triển thêm các dòng sản phẩm mới phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng. Nhờ đó, doanh số tăng từ 20 - 30% so với trước.
Theo anh Ninh, công ty đang tính toán phương án liên kết với các đối tác ở khu vực phía Tây để mở rộng hoạt động kinh doanh, phát triển các sản phẩm từ nấm, đặc biệt là nấm đông trùng hạ thảo.
Để các sản phẩm OCOP thực sự trở thành một phần của chuỗi dịch vụ du lịch nông thôn, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia Phương Đình Anh cho rằng, tỉnh cần tăng cường đào tạo kỹ năng quản trị, marketing, tổ chức sản xuất, kinh doanh và phục vụ du lịch cho các chủ thể OCOP, hợp tác xã; chú trọng kỹ năng vận hành mô hình du lịch cộng đồng, xây dựng câu chuyện sản phẩm, quảng bá và ứng dụng công nghệ số. Việc đào tạo cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, giúp người dân nâng cao năng lực tham gia các hoạt động dịch vụ, từng bước chủ động khai thác lợi thế tại địa phương.
Ngoài ra, cần ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông kết nối vùng sản xuất với các điểm du lịch; nâng cấp cơ sở vật chất phục vụ du lịch cộng đồng, phát triển hạ tầng số hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử và quảng bá sản phẩm. Hệ thống logistics cũng cần được quan tâm hoàn thiện nhằm giảm chi phí vận chuyển, bảo quản, phân phối hàng hóa, nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm OCOP./.
