Sáng 14/8, tại Trung tâm Văn hóa Kinh Bắc, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề "Bảo tồn và phát huy hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt" dưới sự chủ trì của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Lê Xuân Lợi.
Sáng 14/8, tại Trung tâm Văn hóa Kinh Bắc, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề "Bảo tồn và phát huy hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt" dưới sự chủ trì của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Lê Xuân Lợi. Ảnh: Thanh Thương- TTXVN
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh khẳng định: Trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống (1075-1077) dưới sự chỉ huy của Anh hùng dân tộc Lý Thường Kiệt là một mốc son chói lọi, thể hiện đỉnh cao của nghệ thuật quân sự Đại Việt, khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Giữ vai trò quyết định trong thắng lợi vĩ đại đó là phòng tuyến sông Như Nguyệt - một công trình quân sự phòng ngự quy mô lớn được khởi dựng trên cơ sở tận dụng địa hình tự nhiên kết hợp tài thao lược của người cầm quân và sức mạnh chiến đấu kiên cường của quân dân Đại Việt. Chiến thắng trên sông Như Nguyệt không chỉ bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền của Tổ quốc mà còn mở ra thời kỳ phát triển thịnh vượng của quốc gia Đại Việt dưới triều Lý, để lại những bài học vô giá về tư duy chiến lược và nghệ thuật quân sự bảo vệ đất nước.
Tại Bắc Ninh, hệ thống di tích gắn với phòng tuyến sông Như Nguyệt có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trải qua gần một thiên niên kỷ, trên địa bàn tỉnh cùng các địa phương liên quan hiện còn lưu giữ nhiều di tích, địa điểm lịch sử, dấu tích khảo cổ, cùng hệ thống di sản văn hóa phi vật thể phong phú. Đây là nguồn tư liệu lịch sử - văn hóa vô giá, phản ánh sinh động cuộc kháng chiến chống quân Tống 1077, góp phần bồi đắp truyền thống yêu nước, ý chí quật cường và bản sắc văn hóa đặc sắc của vùng đất Kinh Bắc.
Những di tích này không chỉ mang giá trị về lịch sử, quân sự, khảo cổ học mà còn chứa đựng giá trị nổi bật về văn hóa, tín ngưỡng, kiến trúc nghệ thuật, gắn liền với đời sống cộng đồng dân cư sông Cầu. Đây là nguồn tài nguyên văn hóa đặc biệt để giáo dục truyền thống, nghiên cứu khoa học, phục vụ phát triển du lịch văn hóa và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững của địa phương.
Tại Hội thảo, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu đánh giá toàn diện ý nghĩa phòng tuyến hiện trạng hệ thống di tích, phân tích những điểm nghẽn trong công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản vật thể, phi vật thể liên quan; đề xuất giải pháp bảo tồn, tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị hệ thống di tích theo hướng bền vững; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch văn hóa, giáo dục truyền thống và nâng cao đời sống nhân dân….
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Chi, Viện Khoa học Phát triển Nhân lực và Văn hóa cho rằng phòng tuyến Như Nguyệt là minh chứng điển hình cho trình độ của nền văn minh Đại Việt thời Lý và là di sản cần được bảo tồn. Việc lựa chọn sông Như Nguyệt làm tuyến phòng thủ cho thấy khả năng đánh giá chính xác địa hình quân sự của quân đội Đại Việt. Dòng sông vừa là chướng ngại vật tự nhiên quan trọng, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho việc bố trí lực lượng thủy quân, bộ binh và hệ thống phòng ngự liên hoàn. Phòng tuyến không tồn tại như một công trình cố định biệt lập mà là một không gian quân sự tổng hợp, liên kết giữa phòng thủ sông nước với hệ thống làng xã, đường vận chuyển và hậu phương chiến lược. Điều này phản ánh năng lực huy động sức dân và tổ chức chiến tranh toàn dân của nhà nước thời Lý.
Việc bảo tồn và phát huy hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt không chỉ là nhiệm vụ gìn giữ di sản lịch sử mà còn là hoạt động có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục truyền thống yêu nước, củng cố bản sắc văn hóa dân tộc và phát huy giá trị của nền văn minh Đại Việt trong bối cảnh hiện nay.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Đáp, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh cho rằng trong bối cảnh hiện nay, công tác bảo tồn di sản đang đứng trước nhiều thách thức do tác động của đô thị hóa, biến đổi không gian văn hóa và áp lực phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, việc bảo tồn và phát huy giá trị hệ thống di tích phòng tuyến Như Nguyệt cần được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu khoa học, quy hoạch tổng thể và sự tham gia của cộng đồng; đồng thời, cần gắn bảo tồn di sản với giáo dục truyền thống, chuyển đổi số và phát triển du lịch văn hóa bền vững nhằm lan tỏa giá trị lịch sử của chiến thắng Như Nguyệt đến các thế hệ hôm nay và mai sau.
Hội thảo là diễn đàn quan trọng để các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý tập trung trao đổi, bổ sung tư liệu, đánh giá toàn diện các giá trị của phòng tuyến sông Như Nguyệt. Từ đó đề xuất giải pháp bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị hệ thống di tích một cách bài bản, đồng bộ và bền vững. Kết quả của Hội thảo sẽ là cơ sở khoa học quan trọng để tỉnh Bắc Ninh tiếp tục hoàn thiện hồ sơ đề nghị xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt, đồng thời phục vụ hiệu quả công tác quy hoạch, quản lý, bảo tồn di sản gắn với phát triển văn hóa, du lịch giai đoạn mới./.
