Hưởng ứng Ngày Gia đình Việt Nam (28/6), sáng 24/6, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Xu hướng biến đổi của gia đình Việt Nam qua các thời kỳ - Thực trạng và giải pháp” nhằm cung cấp các cơ sở khoa học phục vụ việc hoàn thiện chính sách, phát huy vai trò cốt lõi của gia đình trong phát triển văn hóa, con người Việt Nam, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho biết, tiến trình chuyển đổi số và tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh, giao tiếp và tổ chức đời sống xã hội. Những biến đổi này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn tái cấu trúc các quan hệ xã hội cơ bản, trong đó có gia đình.
Gia đình Việt Nam vì vậy cũng đang chuyển mình mạnh mẽ về quy mô, chức năng, quan hệ và hệ giá trị, vừa thích ứng với bối cảnh mới với những cơ hội mới, vừa đối diện với nhiều thách thức chưa từng có. Bên cạnh những vấn đề gia đình còn tồn tại dai dẳng như bạo lực gia đình, bất bình đẳng giới trong phân công lao động, khoảng cách thế hệ, áp lực kinh tế, việc làm..., gia đình Việt Nam cũng đang đối mặt với những thách thức mới mang tính cấu trúc.
Cùng với đó, xu hướng cá nhân hóa làm gia tăng khác biệt, thậm chí xung đột thế hệ và làm suy yếu các ràng buộc truyền thống. Một quốc gia không thể thịnh vượng nếu những tế bào của nó đang yếu đi. Vì thế, những biến đổi này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tái định hình vai trò của gia đình và đổi mới chính sách, nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về gia đình để gia đình thích ứng hiệu quả với bối cảnh mới.
Trong bối cảnh đó, hội thảo là diễn đàn khoa học nhằm nhận diện toàn diện những biến đổi của gia đình Việt Nam; làm rõ các vấn đề đặt ra đối với công tác quản lý nhà nước về gia đình; đề xuất các quan điểm, định hướng và giải pháp khoa học nhằm hoàn thiện chính sách, góp phần thực hiện hiệu quả Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2030. Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi tin tưởng, trong dấu mốc 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam, với sự tham gia của các đồng chí lãnh đạo, các chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý, hội thảo sẽ mang lại những luận cứ sâu sắc, thiết thực cho việc hoàn thiện chính sách về gia đình Việt Nam trong bối cảnh mới, góp phần xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh, từ đó vun đắp nền tảng cho một quốc gia thịnh vượng.
Theo Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy, trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, gia đình Việt Nam đang đứng trước những thay đổi có tính bước ngoặt. Những biến đổi về cơ cấu dân số, mô hình cư trú, phương thức lao động, điều kiện sống, môi trường truyền thông và hệ giá trị xã hội đang tác động ngày càng sâu sắc đến đời sống gia đình.
Từ góc độ quản lý nhà nước, bà Trịnh Thị Thủy cho rằng, cần nhận diện đúng xu hướng phát triển của gia đình Việt Nam và trả lời những câu hỏi lớn: Gia đình Việt Nam sẽ biến đổi theo chiều hướng nào; những giá trị nào cần được gìn giữ và phát huy; những chính sách nào cần được điều chỉnh để gia đình tiếp tục là môi trường nuôi dưỡng con người Việt Nam phát triển toàn diện; làm thế nào để gia đình thực sự trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển nhanh và bền vững đất nước?
Để phát triển gia đình và con người bền vững trong thế kỷ XXI, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ đề xuất một số giải pháp. Trước hết đối với Nhà nước, chủ động kiểm tra và xử lý khi có ý kiến phản ánh của nhân dân, có quy hoạch phát triển nhà ở từng địa phương phù hợp với nhu cầu xã hội và dự báo dân số thay đổi; công bố lương tối thiểu là lương đủ sống; giám sát nghiêm thực hiện luật lao động, xử lý nghiêm khắc vi phạm. Đối với người dân, sử dụng các phương tiện truyền thông để kết nối trực tiếp, thường xuyên với cha mẹ, họ hàng; được học các kỹ năng xây dựng gia đình hạnh phúc, chủ động tạo ra các khoảng lặng trong cuộc sống, nghỉ ngơi tích cực trong tự nhiên, sống chậm lại.
Tại hội thảo, các nhà khoa học, chuyên gia và đại biểu tập trung thảo luận một số vấn đề trọng tâm như: Nhận diện đầy đủ những biến đổi của gia đình Việt Nam qua các thời kỳ; phân tích những tác động của các xu hướng biến đổi gia đình đối với thực hiện các chức năng cơ bản của gia đình, sự phát triển con người, sự gắn kết xã hội, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc; đồng thời đánh giá những vấn đề thực tiễn đặt ra đối với công tác quản lý nhà nước về gia đình trong bối cảnh phát triển mới của đất nước. Từ đó, đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh; phát huy các giá trị tốt đẹp của gia đình gắn với mục tiêu phát triển con người toàn diện trong thời kỳ mới./.
