Theo các chuyên gia, việc gắn nhân lực với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho thấy một tư duy quản trị quốc gia hiện đại, là sự chuyển dịch từ "năng suất dựa trên cơ bắp" sang "năng suất dựa trên trí tuệ số". Tư duy quản trị mới này là tiền đề để Việt Nam thoát bẫy thu nhập trung bình và tiến vào kỷ nguyên số.

Việt Nam chỉ có thể vượt qua bẫy thu nhập trung bình nếu tỷ trọng đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) tăng cao mà nhân lực chất lượng cao chính là "động cơ" tạo ra giá trị gia tăng đó. Việc nhấn mạnh "tăng cường năng lực số" không còn là lựa chọn mà là sự sống còn. Nhân lực không chỉ biết sử dụng công nghệ mà phải làm chủ công nghệ để giải quyết các bài toán đặc thù của Việt Nam.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Bùi Kim Hiếu, Trưởng Khoa Khoa học xã hội - Ngôn ngữ quốc tế, Trường Đại học Gia Định (Thành phố Hồ Chí Minh), tư duy quản trị mới còn thể hiện ở triết lý "giáo dục là định hướng, thị trường là thước đo": Điểm đột phá nằm ở tư duy "gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động". Đây là sự thay đổi từ việc "đào tạo cái mình có" sang "đào tạo cái nền kinh tế cần".

Theo phân tích của Phó Giáo sư, Tiến sỹ Bùi Kim Hiếu, về tính thực tiễn, việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục không chỉ là thay đổi sách giáo khoa mà là thay đổi hệ sinh thái học tập. Ở đó, doanh nghiệp đóng vai trò là "người đặt hàng" và "giám khảo" cho chất lượng đào tạo. Điểm hay trong Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII là sự nhìn nhận đa chiều về đội ngũ: Không chỉ cần nhà khoa học giỏi mà cần cả doanh nhân tài ba và công nhân kỹ thuật cao. Một đất nước không thể “hóa rồng” nếu chỉ có lý thuyết mà thiếu đi những đôi bàn tay tài hoa và những đầu óc kinh doanh nhạy bén.

Việc đặt mục tiêu hình thành đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học giỏi gắn với đổi mới sáng tạo cho thấy tầm nhìn về một nền kinh tế tri thức. Theo đó, nhân lực là tài sản, không phải chi phí. Khi coi nhân lực là một "đột phá chiến lược", Đảng và Nhà nước đang xác định đầu tư cho con người là khoản đầu tư có lãi nhất, mang tính dẫn dắt các nguồn lực vật chất khác (vốn, tài nguyên); thể hiện khát vọng tự lực, tự cường, chỉ khi có nhân lực làm chủ được công nghệ lõi, Việt Nam mới thực sự có độc lập về kinh tế và tự chủ về phát triển trong một thế giới đầy biến động.

“Đột phá về nguồn nhân lực trong văn kiện Đại hội XIV là "chìa khóa của mọi chìa khóa". Nếu thể chế là "khung đường", hạ tầng là "con đường" thì nguồn nhân lực chính là "người lái xe" và "động cơ" để đưa con tàu Việt Nam bứt phá, đuổi kịp và vượt lên trong cuộc đua toàn cầu năm 2026 và những thập kỷ tới”, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Bùi Kim Hiếu nhấn mạnh.

Dân là gốc, cán bộ là then chốt

Vấn đề con người bao trùm trong các văn kiện trình Đại hội XIV, ở tất cả các lĩnh vực, các mặt của đời sống xã hội, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Đảng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây là điều được nhiều chuyên gia, cán bộ, đảng viên và người dân Thành phố Hồ Chí Minh rất tâm đắc qua theo dõi Đại hội XIV của Đảng và nghiên cứu dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV.

Theo bà Nguyễn Thị Yến, nguyên Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), ở bất cứ giai đoạn nào, công tác cán bộ luôn là vấn đề rất quan trọng. Cán bộ là cái gốc của mọi công việc, muôn việc thành công hay thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém. Vì vậy, công tác cán bộ là "then chốt của then chốt", được đặt ở vị trí trung tâm trong xây dựng Đảng.

Trong kỷ nguyên mới của đất nước, công tác xây dựng đội ngũ cán bộ không chỉ ở cấp chiến lược mà còn ở cấp cơ sở, đặc biệt là người đứng đầu, được Đảng ta quan tâm, chú trọng. Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV cũng nêu rõ, chú trọng xây dựng Đảng về cán bộ, tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, trọng tâm là cấp chiến lược và cấp cơ sở, nhất là người đứng đầu.

Trong đó có nêu rõ việc tập trung chuyển đổi cơ cấu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ cao; đẩy mạnh thu hút và trọng dụng nhân tài; khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Cùng với đó là việc đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, bảo đảm khách quan, dân chủ, thực chất, hiệu quả, nhất là công tác thẩm định, đánh giá cán bộ theo đúng chủ trương "có vào, có ra", "có lên, có xuống". Tiếp đó là việc xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp của hệ thống chính trị, nhất là cán bộ cấp chiến lược và cấp cơ sở thực sự tiêu biểu, có tư duy, năng lực quản trị tiên tiến, phù hợp mô hình tổ chức mới và yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước.

“Chúng ta kỳ vọng ở giai đoạn tới lựa chọn được những cán bộ các cấp có tư duy đột phá, “vừa hồng, vừa chuyên”, có tư duy toàn cầu và hành động để dẫn dắt đất nước hội nhập sâu rộng trong kỷ nguyên số. Có như vậy sẽ góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi, thành công mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới mà Đảng và nhân dân ta mong muốn”, bà Nguyễn Thị Yến chia sẻ thêm.

Việc xây dựng đội ngũ cán bộ có tài, có tâm, có tầm để làm nhiệm vụ được Đảng và nhân dân giao phó, phụng sự Tổ quốc, phục vụ người dân. Đảng ta đã khẳng định: "Dân là gốc" - Thước đo cao nhất của mọi quyết sách. Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu, là động lực và là nguồn lực của phát triển. Mọi đường lối, chính sách phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân; tôn trọng, lắng nghe và dựa vào nhân dân. Đảng phải gắn bó mật thiết với nhân dân, tận tâm phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về mọi quyết định của mình.