Ngày 28/9, Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau đã tổ chức Hội nghị chuyên đề bàn về Phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh trong tình hình mới. Dự hội nghị có lãnh đạo các cấp ngành tỉnh, lãnh đạo các xã, phường, tổ chức doanh nghiệp, hợp tác xã, cán bộ quản lý chuyên ngành trong tỉnh.
Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau phát biểu tại Hội nghị bàn giải pháp phát triển kinh tế tập thể, HTX. Ảnh: Trung Hiếu-TTXVN
Tại hội nghị, lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau cho biết, với đặc thù địa lý, sinh thái đa dạng và tiềm năng nông - thủy sản phong phú, tỉnh Cà Mau đang đẩy mạnh quá trình tái cơ cấu kinh tế tập thể, trọng tâm là các hợp tác xã, theo hướng đổi mới, hiện đại và ứng dụng công nghệ cao. Đây được xem là nhiệm vụ chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, chuỗi giá trị sản phẩm và cải thiện đời sống người dân khu vực nông thôn.
Khu vực kinh tế tập thể, nòng cốt là các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Cà Mau đang có những chuyển biến tích cực, từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị sản xuất, nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, những vướng mắc về vốn, đất đai, cơ sở vật chất, năng lực quản trị và thị trường đang là những “điểm nghẽn” cần được tháo gỡ đồng bộ, qua đó đưa kinh tế tập thể phát triển thực chất, bền vững, lấy hiệu quả kinh tế và lợi ích của thành viên làm trung tâm.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, trong 9 tháng năm 2026, toàn tỉnh thành lập mới 22 hợp tác xã, nâng tổng số hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp lên 437 đơn vị, với 17.686 thành viên; trong đó, 347 hợp tác xã hoạt động ổn định, phân bổ theo các ngành: 153 thủy sản, 162 trồng trọt, 17 chăn nuôi, 3 lâm nghiệp, 6 diêm nghiệp và 6 tổng hợp. Cùng với đó là 4 liên hiệp hợp tác xã và 851 tổ hợp tác thu hút hơn 21.000 tổ viên tham gia.
Tuy số lượng tăng trưởng, chất lượng hoạt động còn là thách thức. Kết quả phân loại năm 2025 cho thấy chỉ 8% hợp tác xã hoạt động tốt, 27% hoạt động khá; tỷ lệ hợp tác xã ở mức trung bình, yếu chiếm tới 56%. Đây chính là trọng tâm cần củng cố, nâng cao năng lực tài chính, tổ chức và quản trị trong giai đoạn tới.
Thời gian tới, Cà Mau sẽ điều chỉnh phương châm phát triển kinh tế tập thể: không chạy theo số lượng, tập trung củng cố chất lượng, hỗ trợ có trọng tâm, đánh giá bằng kết quả thực tế.
Tỉnh sẽ xây dựng kế hoạch phát triển giai đoạn 2026–2030; phân loại toàn diện các hợp tác xã, củng cố những đơn vị có tiềm năng, tổ chức lại hoặc giải thể những hợp tác xã yếu kém, hoạt động hình thức. Nâng cao năng lực quản trị, trẻ hóa đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh chuyển đổi số, đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử. Tăng cường vai trò quản lý nhà nước tại cơ sở, gắn trách nhiệm chính quyền địa phương với kết quả phát triển hợp tác xã. Khuyến khích ngân hàng cho vay tín dụng theo chuỗi giá trị, doanh nghiệp tham gia sâu vào xây dựng vùng nguyên liệu cùng hợp tác xã.
Tại hội nghị, các đại biểu đã có nhiều tham luận, ý kiến đóng góp để đưa kinh tế tập thể, hợp tác xã của Cà Mau ngày càng phát triển, hoạt động hiệu quả. Các ý kiến cho rằng, điểm sáng nổi bật trong phát triển kinh tế tập thể Cà Mau là sự hình thành và phát triển nhanh chóng các chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ theo ngành hàng chủ lực.
Các đại biểu dự Hội nghị bàn giải pháp phát triển kinh tế tập thể, HTX tại Cà Mau. Ảnh: Trung Hiếu-TTXVN
Như với ngành tôm, tỉnh phát triển thêm 4 chuỗi, nâng tổng số lên hơn 48 chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân. Diện tích nuôi tôm đạt chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế đạt 38.169 ha, với 10 loại chứng nhận uy tín như EU Organic, ASC, BAP, GlobalGAP… Các mô hình tôm–rừng, tôm–lúa không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm mà còn góp phần bảo vệ môi trường, phát triển bền vững.
Ngành lúa gạo có bước tăng trưởng ấn tượng, số doanh nghiệp tham gia liên kết tăng từ 14 lên 27; số hợp tác xã/tổ hợp tác tăng từ 29 lên 50; diện tích liên kết mở rộng từ 38.257 ha lên 53.357 ha; sản lượng bao tiêu đạt hơn 320.000 tấn, chiếm 16,7% tổng sản lượng toàn tỉnh. Đặc biệt, qua các cuộc hội thảo kết nối ngành hàng lúa gạo đã ký kết biên bản hợp tác giữa 5 doanh nghiệp và 5 hợp tác xã với quy mô trên 27.000 ha, tạo nền tảng vững chắc cho chuỗi dài hạn.
Đóng góp ý kiến tại hội nghị, ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội đã có nhiều ý kiến tâm huyết nhằm tháo gỡ khó khăn, tạo đòn bẩy cho mô hình hợp tác xã phát triển bền vững.
Theo ông Lê Minh Hoan, tỉnh Cà Mau cần thành lập ngay một nhóm tư vấn trên không gian mạng. Đây sẽ là nơi hội tụ các chuyên gia, giảng viên từ các trường đại học lớn như Trường Đại học Cần Thơ cùng đại diện hợp tác xã, bí thư và chủ tịch xã. Thông qua chiếc điện thoại thông minh, các bên có thể tương tác trực tiếp, giải đáp nhanh chóng những vướng mắc thực tế, tìm kiếm thị trường hay xử lý các vấn đề phát sinh.
Ông Lê Minh Hoan cũng cho rằng, lãnh đạo địa phương, các nhà khoa học, nhà quản lý đừng để hợp tác xã “đi một mình”. Theo ông, bản chất của hợp tác xã nằm ở lợi ích mang lại cho từng thành viên, từ việc mua vật tư giá tốt, nâng cao chất lượng sản phẩm đến chủ động đầu ra. Trước yêu cầu khắt khe của thị trường về truy xuất nguồn gốc, cách làm riêng lẻ từng hộ không còn phù hợp. Do đó, muốn hợp tác xã phát triển bền vững, địa phương phải xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ, trong đó chính quyền đóng vai trò kết nối, ngành chuyên môn đánh giá "sức khỏe" tổ chức, doanh nghiệp tham gia đồng hành từ đầu vụ, còn các nhà khoa học và tổ chức tín dụng cùng chia sẻ rủi ro, hỗ trợ giải pháp...
Kết luận hội nghị, ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho rằng: Trong xu thế chuyển đổi nông nghiệp theo hướng tăng trưởng xanh, thích ứng biến đổi khí hậu, tỉnh Cà Mau xác định phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã nông nghiệp là giải pháp chiến lược, chuyển từ tư duy "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp". Sau thời gian triển khai, toàn tỉnh đã hình thành mạng lưới hợp tác xã rộng khắp, từng bước khẳng định vai trò nòng cốt trong tái cơ cấu ngành, nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập người dân.
Lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau đề nghị, mỗi địa phương cần tự rà soát lại thực trạng của địa phương để củng cố kinh tế tập thể, Hợp tác xã hướng đi theo cách nào, cần ưu tiên phát triển cái gì mình có, sản phẩm nào là chủ lực của địa phương, lấy sản phẩm chủ lực để làm cái chuỗi ngành hàng kết nối để trên cơ sở đó để chúng ta thành lập, phát triển hợp tác xã. Khuyến khích phát triển hợp tác xã đa ngành nghề, lấy xã viên làm trung tâm, lấy số đông làm sức mạnh, hoạt động công khai, minh bạch, lấy hiệu quả làm thước đo để phát triển, xây dựng kinh tế tập thể, hợp tác xã đi lên hiện đại, phát triển bền vững. Bên cạnh đó, chính quyền tỉnh ủng sẽ cam kết và luôn đồng hành tháo gỡ khó khăn, đưa kinh tế tập thể trở thành động lực nòng cốt phát triển kinh tế-xã hội địa phương trong giai đoạn mới./
