Phát biểu khai mạc hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho rằng, việc sửa đổi Luật Đất đai lần này có ý nghĩa rất quan trọng, tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đồng bộ để khơi thông nguồn lực đất đai, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế, phát triển bền vững và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Dự thảo Luật cũng là bước thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 18-NQ/TW năm 2022 về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thế chế, chính sách đất đai và các kết luận của Bộ Chính trị về hoàn thiện hệ thống pháp luật trong giai đoạn phát triển mới.
Theo đó, việc sửa đổi Luật sẽ tập trung vào 4 nhóm chính sách lớn: Hoàn thiện mô hình phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; hoàn thiện các quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo hướng làm rõ hơn thẩm quyền của từng cấp chính quyền; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính và hoàn thiện cơ chế quản lý đất đai theo hướng hiện đại; luật hóa các cơ chế đã được thực hiện thí điểm hoặc quy định trong các nghị quyết, nghị định để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn...
“Đây là những sửa đổi có phạm vi tác động rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động quản lý nhà nước, môi trường đầu tư kinh doanh, quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất cũng như việc huy động nguồn lực đất đai cho phát triển đất nước”, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Phan Xuân Dũng nhấn mạnh.
Góp ý tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Năng Dũng, Chủ tịch Hội Khoa học đất Việt Nam cho biết, việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 là rất cần thiết, đáp ứng nhu cầu về quản lý, sử dụng đất, nguồn tài nguyên quý giá của toàn xã hội và nguyện vọng của nhân dân. Đặc biệt, mới đây, Nghị quyết số 21-NQ/TW, ngày 28/7/2026 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các Luật có liên quan đã chỉ rõ quan điểm, mục tiêu, các giải pháp trong sửa đổi Luật, đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.
Do đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Năng Dũng đề xuất những nội dung cần nghiên cứu bổ sung, sửa đổi như: Tại Chương IV về địa giới hành chính, điều tra cơ bản về đất đai, Chương V về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Chương XI về tài chính về đất đai, Chương XII về hệ thống thông tin quốc gia về đất đai, Chương XV về theo dõi giám sát và đánh giá việc quản lý, sử dụng đất đai, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm Luật Đất đai (Luật Đất đai 2024).
Góp ý về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trong dự thảo Luật, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang Tuyến, Trường Đại học Luật Hà Nội khuyến nghị, phải chuyển đổi căn bản tư duy từ việc bồi thường về đất, bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đất (bồi thường thiệt hại trực tiếp do việc thu hồi đất gây ra và hoàn thành dứt điểm khi thu hồi đất) kết hợp hỗ trợ, tái định cư với kiến tạo sinh kế bền vững cho người bị thu hồi đất từ chính việc Nhà nước thu hồi đất.
Dự thảo Luật cần sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo hướng cụ thể. Chẳng hạn, đối với trường hợp Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp của người trực tiếp sản xuất nông nghiệp để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng thì bên cạnh việc sử dụng ngân sách nhà nước để bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, Nhà nước cần có chính sách ưu đãi, khuyến khích các doanh nghiệp khi thực hiện công việc này và quy định các điều kiện cần thiết đảm bảo thi hành hiệu quả trên thực tế.
Đối với trường hợp Nhà nước thu hồi đất để đầu tư xây dựng hệ thống đường giao thông; chỉnh trang, nâng cấp mở rộng đường xá trong các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, khu vực đô thị... thì thay vì chỉ thu hồi diện tích đất để xây dựng, nâng cấp các công trình này, Nhà nước cần thực hiện chính sách thu hồi thêm diện tích đất liền kề với hệ thống đường để tạo quỹ đất sạch.
Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đất đai tập trung phân tích các vấn đề lớn, đồng thời đề xuất một số chương cần tiếp tục làm rõ hơn như: Thu hồi đất, giải quyết tranh chấp, bồi thường giá đất, chuyển mục đích sử dụng đất... có tác động trực tiếp tới doanh nghiệp và người dân./.
