Điều quan trọng hiện nay là chuyển động lực đó thành những dự án cụ thể và bền vững, đưa hợp tác song phương tương xứng hơn với tiềm năng của hai nước.
Trao đổi với phóng viên TTXVN về chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Pháp, ông Serge Degallaix nhìn nhận sự phát triển của quan hệ hai nước từ chính trải nghiệm của mình trong hơn 5 năm làm Đại sứ Pháp tại Việt Nam. Vào thời điểm chuyển giao giữa hai thế kỷ, quan hệ Việt - Pháp đã rất phong phú, dựa trên lịch sử chung, những mối liên hệ đặc biệt giữa người dân hai nước và sự hợp tác sâu rộng, đa dạng, trong bối cảnh Việt Nam đẩy nhanh công cuộc Đổi mới.
Điểm khiến cựu Đại sứ Pháp đặc biệt chú ý hiện nay là sự thay đổi về quy mô và nhịp độ của quan hệ chính trị. Theo ông, đây là bước phát triển tự nhiên của một mối quan hệ trong đó hai bên tôn trọng nhau, ngày càng hiểu nhau hơn và dù đôi khi còn có những khác biệt sâu sắc, đều nhận thấy hợp tác là cách thức hiệu quả để thực hiện các mục tiêu của mình.
Sự hợp tác ấy càng trở nên cần thiết trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động lớn, khi các nguyên tắc chung trong quan hệ quốc tế bị thách thức, tư duy dựa trên sức mạnh có thể dẫn tới những hành động chỉ nhằm vào lợi ích trước mắt, trong khi hòa bình và thịnh vượng đòi hỏi một tầm nhìn dài hạn. Theo ông Degallaix, Việt Nam và Pháp cùng chia sẻ mong muốn thúc đẩy hợp tác quốc tế, tôn trọng lẫn nhau và thực thi những quy tắc công bằng, góp phần duy trì hòa bình.
Việc các cuộc gặp cấp cao liên tục diễn ra kể từ năm 2024 và hai nước thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện cho thấy quyết tâm chính trị rất mạnh mẽ từ cả hai phía. Theo ông Degallaix, chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cần tạo thêm một bước tiến, biến sự gần gũi về chính trị thành những thành quả cụ thể và bền vững.
Quan hệ giữa các quốc gia được xây dựng qua thời gian và việc lãnh đạo hai nước thường xuyên gặp gỡ giúp củng cố niềm tin. Điều quan trọng là từ nền tảng tin cậy đó, hai bên tiếp tục thúc đẩy những dự án cụ thể. Cựu Đại sứ Pháp coi đây là một trong những vấn đề then chốt đối với quan hệ Việt - Pháp hiện nay.
Đề cập hợp tác kinh tế, ông Degallaix nhận định quan hệ Việt - Pháp từ lâu nổi bật bởi sự phong phú về chính trị, văn hóa và con người. Quan hệ kinh tế cũng đạt nhiều kết quả đáng kể nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Hai nước hiện có thể đặt ra những mục tiêu tham vọng hơn, phù hợp với một Việt Nam đã đổi thay sâu sắc và một thế giới đang trong quá trình tái cấu trúc.
Việt Nam mà ông từng biết trên cương vị Đại sứ đã thay đổi rất nhiều. Ngày nay, Việt Nam là nền kinh tế với hơn 100 triệu dân, có mức độ công nghiệp hóa cao, hội nhập sâu vào các chuỗi giá trị của châu Á và thế giới, đồng thời có những tham vọng lớn về công nghệ. Việt Nam đã duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong những giai đoạn dài và tiếp tục đà phát triển này. Theo ông Degallaix, đó là những cơ hội mà cả hai nước cần nắm bắt.
Về phần mình, Pháp có nhiều thế mạnh phù hợp trực tiếp với nhu cầu chuyển đổi của Việt Nam, từ năng lượng, cơ sở hạ tầng và giao thông vận tải, hàng không và vũ trụ, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, y tế, nông nghiệp và thực phẩm, môi trường đến quốc phòng và an ninh hàng hải.
Để quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện thực sự đi vào cuộc sống, ông Degallaix cho rằng hai nước cần lựa chọn một số dự án lớn để cùng triển khai, huy động doanh nghiệp và nguồn vốn, đồng thời bảo đảm các dự án được theo dõi, thúc đẩy ở cấp cao nhất.
Theo cựu Đại sứ Pháp, hợp tác Việt - Pháp cũng cần được đặt trong một khuôn khổ rộng lớn hơn. Trong trật tự quốc tế đang biến động mạnh, Pháp và Việt Nam đều là những quốc gia có vị thế trên trường quốc tế nhưng không muốn trở thành những cường quốc thống trị, đồng thời cùng có nhu cầu đa dạng hóa quan hệ đối tác.
Pháp là một cửa ngõ vào Liên minh châu Âu (EU), trong khi Việt Nam giữ vị trí quan trọng trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Vì vậy, sự xích lại gần nhau giữa Việt Nam và Pháp có thể góp phần thúc đẩy quan hệ giữa hai khu vực lớn này, vốn đều có lợi ích trong việc tăng cường hợp tác kinh tế, chính trị và chiến lược.
Hai bên đã có một công cụ quan trọng để thúc đẩy tiến trình đó là Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA), có hiệu lực từ năm 2020. Năm 2025, trao đổi hàng hóa giữa Việt Nam và EU đạt 76 tỷ euro và Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN. Theo ông Degallaix, dù những con số này rất tích cực, tiềm năng của hiệp định vẫn còn rất lớn và chưa được khai thác hết.
Trong tiến trình này, Pháp có thể phát huy vai trò ở những lĩnh vực nước này có thế mạnh được thừa nhận như cơ sở hạ tầng, giao thông vận tải, hàng không, năng lượng, y tế, môi trường, công nghệ số, nông nghiệp - thực phẩm và đào tạo. Bên cạnh đó, việc Pháp phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư giữa EU và Việt Nam, với dự luật vừa được trình lên Quốc hội Pháp, sẽ tiếp tục củng cố khuôn khổ hợp tác.
Nhìn lại hơn 5 năm làm Đại sứ tại Việt Nam, ông Degallaix cho rằng một trong những tài sản lớn nhất của quan hệ Việt - Pháp chính là hai nước có một lịch sử chung và đã cùng nhìn nhận lịch sử đó một cách sáng suốt. Không nhiều quốc gia châu Âu có được chiều sâu quan hệ với Việt Nam về con người, văn hóa, đại học và khoa học như Pháp.
Vào thời điểm ông Degallaix công tác tại Hà Nội, đào tạo, giao lưu văn hóa, chia sẻ tri thức, đặc biệt là tri thức khoa học, cùng với tăng cường hiểu biết về nhau là những hướng hợp tác ưu tiên. Chính trong thời gian đó, ông đã trực tiếp cảm nhận được tầm quan trọng của nguồn vốn con người cũng như sự trân trọng mà hai bên dành cho nhau.
Tuy nhiên, cựu Đại sứ Pháp nhấn mạnh không thể coi những thành quả này là “điều đương nhiên”. Theo ông, “lịch sử cần trở thành điểm tựa chứ không phải trọng tâm” của quan hệ hai nước. Việt Nam và Pháp cần làm mới các hình thức hợp tác văn hóa và khoa học, xây dựng những cơ chế chung hướng tới hành động và cùng đáp ứng nhu cầu của thế hệ trẻ.
Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi môi trường quốc tế ngày nay khác xa thời kỳ ông làm Đại sứ tại Hà Nội. Những thế cân bằng đã tồn tại trong nhiều thập kỷ đang bị thách thức, cạnh tranh giữa các cường quốc gia tăng và thế giới đang trở nên đa cực hơn, nhưng đồng thời cũng bất định và nguy hiểm hơn.
Trong môi trường mới đó, theo ông Degallaix, ngày càng có nhiều dư địa cho những quốc gia như Việt Nam và Pháp phát huy vai trò. Đây là những nước có vị thế nhưng không tìm cách trở thành cường quốc thống trị, coi trọng quyền tự chủ trong các quyết định của mình và có thể góp phần tránh để quan hệ quốc tế chỉ xoay quanh sự đối đầu giữa các nước lớn.
Cựu Đại sứ Pháp đánh giá đây là một điểm gặp nhau đáng chú ý giữa hai nước. Pháp theo đuổi quyền tự chủ chiến lược, đặc biệt trong khuôn khổ châu Âu, trong khi Việt Nam từ lâu thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, đa dạng hóa và cân bằng. Theo ông, EU và ASEAN là hai cực quan trọng của một thế giới đa cực và Pháp cùng Việt Nam có thể góp phần tăng cường đối thoại giữa hai khu vực.
Từ những lợi thế đó, ông Degallaix xác định 3 hướng cần được ưu tiên trong quan hệ Việt - Pháp thời gian tới, gồm kinh tế và các dự án lớn; đào tạo, nghiên cứu và tăng cường kết nối giữa các thế hệ trẻ; cùng với việc thúc đẩy đối thoại chiến lược, không chỉ ở cấp độ song phương mà còn giữa EU và ASEAN, về khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và những vấn đề lớn liên quan đến những cân bằng quốc tế.
Theo ông Degallaix, Việt Nam và Pháp đang có trong tay một di sản đặc biệt cùng mối quan hệ chính trị rất tốt đẹp. Trong một thế giới đang tái định hình sâu sắc, hai nước có lợi ích chung trong việc xây dựng một mối quan hệ mạnh mẽ hơn, tự chủ hơn và hướng tới 20 năm tới.
Cuối cùng, cựu Đại sứ Pháp tin tưởng chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Pháp sẽ đóng góp quan trọng vào việc hiện thực hóa những mục tiêu đó, đồng thời thúc đẩy những lợi ích và dự án cụ thể của hai nước./.
