Nhân dịp này, phóng viên TTXVN tại Mỹ đã phỏng vấn luật sư Đặng Chiến Thắng, cố vấn pháp lý chuyên ngành đăng ký tại Washington DC, về công tác lập pháp của Quốc hội nhiệm kỳ qua và kỳ vọng cho nhiệm kỳ mới.
Với góc nhìn của một luật sư đang hành nghề tại Mỹ và theo dõi tình hình Việt Nam, luật sư Đặng Chiến Thắng cho rằng Quốc hội khóa XV (nhiệm kỳ 2021 – 2026) đã trải qua đại dịch COVID -19 – giai đoạn biến động mang tính lịch sử trên phạm vi toàn cầu, và gánh chịu ảnh hưởng nặng nề vì phong tỏa, cách ly, giãn cách toàn xã hội trong thời gian dài để xử lý dịch bệnh. Dù bối cảnh khó khăn, Việt Nam đã nỗ lực ổn định xã hội và khôi phục kinh tế sau đại dịch. Hoạt động lập pháp của Quốc hội khóa XV vẫn được duy trì tốt với kết quả là thông qua 51 luật và hàng chục nghị quyết quy phạm pháp luật.
Theo đó, những văn bản quy phạm pháp luật về cơ bản đã luật hóa những vấn đề trọng yếu của Việt Nam, từ an ninh quốc phòng, tư pháp, dân sự, kinh tế đến các nội dung quyền con người như giáo dục, y tế, giải quyết khiếu nại và tố cáo. Bên cạnh đó, các luật mới được thông qua cũng kịp thời đề cập đến những lĩnh vực rất mới như trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao, chuyển đổi số, trung tâm tài chính quốc tế… Đây là cơ sở để Việt Nam phát triển theo xu hướng của thời đại, cạnh tranh quốc tế và nâng cao chất lượng con người Việt.
Luật sư Đặng Chiến Thắng cho rằng dù còn sớm để đánh giá hiệu quả và tính ổn định của các luật điều chỉnh những lĩnh vực mới này, song điều quan trọng là Việt Nam đã quan tâm và bắt đầu. Những thay đổi, sửa đổi để mỗi luật phù hợp với điều kiện thực tế trong tương lai là điều tất yếu, và sẽ là khả thi khi đã có cơ sở lý luận pháp lý cho từng vấn đề. Trong kế hoạch làm việc, Quốc hội khóa XV đã kịp thời xử lý các vấn đề hiện tại – tháo gỡ khó khăn về cơ chế quản lý đối với các đô thị lớn tại Việt Nam; đặt các mục tiêu phát triển trung hạn – thông qua các dự án quốc gia trọng điểm; vừa tiếp tục tầm nhìn lâu dài – chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới, giảm nghèo bền vững. Theo ông Thắng, với 51 luật và 31 nghị quyết được ban hành, những nỗ lực trong hoạt động lập pháp của Quốc hội khóa XV là rất lớn, dù một vài vấn đề về phổ quát còn tồn tại trong từng luật cụ thể.
Nhận định về những lĩnh vực pháp luật cần được ưu tiên sửa đổi hoặc hoàn thiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, luật sư Đặng Chiến Thắng đánh giá Việt Nam đã quan tâm và thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân. Quan điểm “dân giàu – nước mạnh” bằng kinh tế tư nhân là bước đi phù hợp và tất yếu dù phát triển kinh tế tư nhân cũng đặt ra các thách thức đối với các nhà làm luật.
Bên cạnh đó, luật sư Thắng cũng bày tỏ sự quan tâm đến việc chuyển dịch các nguồn tài nguyên thuộc sở hữu toàn dân sang cho khu vực kinh tế tư nhân khai thác và sử dụng. Trong đó, vấn đề quan trọng là khu vực kinh tế tư nhân sử dụng và khai thác các tài nguyên này theo hành lang pháp lý nào để vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế và lợi ích của toàn bộ người dân. Theo ông Thắng, luật phải kiểm soát sự dịch chuyển này để không tạo ra sự phân hóa giàu nghèo trong xã hội, không để chỉ có số ít tư nhân hưởng lợi từ tài nguyên thuộc sở hữu toàn dân, phải đảm bảo toàn dân được hưởng các lợi ích đó. Theo đó, việc quản lý, khai thác và sử dụng các tài nguyên sở hữu toàn dân trong phát triển kinh tế - xã hội cần được luật hóa chi tiết trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.
Đề xuất về những đổi mới trong cách thức xây dựng và giám sát việc thực thi pháp luật, luật sư Thắng nhấn mạnh Quốc hội có thể xây dựng cơ chế giám sát chủ động hơn theo đối tượng giám sát. Theo đó, Quốc hội có thể yêu cầu Chính phủ và các bộ ngành báo cáo giám sát kiểm tra định kỳ ngoài kỳ họp Quốc hội đối với các tập đoàn kinh tế lớn, các dự án quốc gia trọng điểm thuộc cả sở hữu nhà nước và tư nhân trong việc quản lý và sử dụng các nguồn tài nguyên thuộc sở hữu toàn dân. Cơ chế chủ động sẽ giúp Quốc hội kịp thời sử dụng quyền lực tối cao của cơ quan này để đại diện cho nhân dân, đảm bảo sự minh bạch về lợi ích của người dân trong các tập đoàn và dự án. Luật sư Đặng Chiến Thắng nhấn mạnh đại biểu quốc hội do dân bầu và đại diện cho quyền và lợi ích của người dân. Chức năng và cơ chế giám sát thực thi pháp luật tại Quốc hội cũng dựa trên nguyên tắc “do dân – vì dân” này, tức là dựa tên kiến nghị và phản ánh của cử tri. “Dân biết – Dân kiểm tra” luôn là sơ sở vững chắc cho hoạt động giám sát của Quốc hội./.
