Để sử dụng nguồn nước hiệu quả và bền vững, Cần Thơ cần tăng cường quản lý tổng hợp tài nguyên nước, kiểm soát chặt chẽ các nguồn gây ô nhiễm, nhất là nước thải sinh hoạt, sản xuất và chăn nuôi; đồng thời nâng cao năng lực quan trắc, cảnh báo chất lượng và diễn biến nguồn nước. Việc khai thác nước dưới đất cũng cần được kiểm soát hợp lý nhằm hạn chế nguy cơ suy giảm nguồn nước và sụt lún đất.

 

Theo bà Nguyễn Thị Vân Cơ, Phó trưởng phòng Tài nguyên nước, Khoáng sản và Biển, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ, để sử dụng hiệu quả, bền vững nguồn tài nguyên nước, vấn đề quan trọng là phải nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong quá trình khai thác, sử dụng nước.

 

Việc khai thác tài nguyên nước cần được thực hiện đúng quy định, đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả, đồng thời phải gắn với yêu cầu bảo vệ nguồn nước. Các tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng nước cần thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ liên quan; trong đó chú trọng chế độ báo cáo, quan trắc, giám sát theo quy định; kịp thời phát hiện và khắc phục những vấn đề phát sinh trong quá trình khai thác, sử dụng nước.

 

Bên cạnh đó, quản lý tài nguyên nước cần được thực hiện đồng bộ từ thành phố đến cơ sở. Chính quyền các xã, phường cần chủ động tuyên truyền, hướng dẫn người dân và tổ chức thực hiện các quy định pháp luật; tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác, sử dụng nước trên địa bàn và phối hợp với cơ quan chuyên môn để xử lý những trường hợp vi phạm.

 

Một vấn đề khác được đặt ra là quản lý tài nguyên nước không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước. Doanh nghiệp, người dân và cộng đồng đều cần tham gia vào quá trình bảo vệ nguồn nước, từ việc sử dụng nước tiết kiệm, hạn chế gây ô nhiễm đến chủ động phản ánh những hành vi ảnh hưởng đến nguồn nước.

 

Từ góc độ quản lý tài nguyên nước, việc sử dụng hiệu quả nguồn nước ở Cần Thơ cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa khai thác để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ, duy trì nguồn nước lâu dài. Đây cũng là cơ sở để thành phố chủ động ứng phó với những tác động của biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh nguồn nước và phục vụ nhu cầu sinh hoạt, sản xuất của người dân.

 

Trong sản xuất nông nghiệp, cần đẩy mạnh các mô hình tưới tiết kiệm, sử dụng nước hợp lý, chuyển đổi cơ cấu sản xuất phù hợp với điều kiện nguồn nước và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đối với khu vực đô thị, cần nâng cao tỷ lệ thu gom, xử lý nước thải, khuyến khích tái sử dụng nước phù hợp và sử dụng các giải pháp hạ tầng xanh để tăng khả năng trữ nước, giảm ngập.

 

Bên cạnh các giải pháp về đầu tư và quản lý nhà nước, ý thức của người dân, doanh nghiệp và cộng đồng có vai trò rất quan trọng. Sử dụng nước tiết kiệm, không xả rác và chất thải xuống sông, kênh, rạch; chủ động bảo vệ hành lang nguồn nước sẽ góp phần giữ gìn tài nguyên nước lâu dài.

 

Bà Phạm Ngọc Nga, ở khu vực 1, phường Vị Tân, thành phố Cần Thơ, cho biết, để sử dụng nguồn nước hiệu quả, gia đình bà luôn có ý thức tiết kiệm nước trong sinh hoạt, sử dụng vừa đủ nhu cầu, hạn chế để nước chảy lãng phí và thường xuyên kiểm tra hệ thống cấp nước để kịp thời phát hiện, khắc phục những chỗ rò rỉ. Theo bà Nga, mỗi gia đình cùng nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm sẽ góp phần bảo vệ nguồn nước và bảo đảm nguồn nước phục vụ lâu dài cho cộng đồng.

 

Theo bà Trương Thị Ngọc Châu, Phòng Tài nguyên nước, Khoáng sản và Biển, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ, pháp luật hiện hành đã quy định cụ thể các mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước, với mức phạt tiền tối đa lên đến 250 triệu đồng đối với cá nhân và 500 triệu đồng đối với tổ chức.

 

Bà Trương Thị Ngọc Châu cho biết, một trong những căn cứ để xác định dấu hiệu vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước là thông tin, số liệu quan trắc khai thác tài nguyên nước do các tổ chức, cá nhân khai thác cung cấp vào hệ thống, phần mềm, phương tiện, thiết bị kỹ thuật của cá nhân, tổ chức hoặc cơ quan quản lý nhà nước. Trong số đó, Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu tài nguyên nước quốc gia cũng là một trong những căn cứ phục vụ việc xác định dấu hiệu vi phạm hành chính.

 

Đáng lưu ý, trường hợp tổ chức, cá nhân tiếp tục khai thác tài nguyên nước khi giấy phép đã hết hiệu lực nhưng trước thời điểm giấy phép hết hiệu lực đã nộp hồ sơ đề nghị cấp hoặc gia hạn giấy phép, thì kết quả thẩm định hồ sơ sẽ là một trong những căn cứ để người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính xem xét, xác định hành vi khai thác tài nguyên nước không có giấy phép theo quy định.

 

Thời gian qua, tại thành phố Cần Thơ, việc phối hợp, tham mưu thực hiện chức năng quản lý nhà nước về nước dưới đất trên địa bàn vẫn còn nhiều bất cập và hạn chế. Công trình khai thác nước dưới đất nhỏ lẻ, tự phát của người dân để phục vụ các hoạt động sản xuất trên địa bàn liên tục tăng lên và chưa bảo đảm tuân thủ theo quy định về đăng ký, cấp phép khai thác, dẫn đến khó kiểm soát, gây nguy cơ ảnh hưởng xấu đến nguồn nước dưới đất như hạ thấp mực nước, nhiễm bẩn, xâm nhập mặn và sụt lún đất, làm ảnh hưởng xấu tới nguồn cấp nước cho sinh hoạt. Mặt khác, tại một số khu vực trên địa bàn thành phố nguồn nước dưới đất có chất lượng không đạt quy chuẩn cho phép, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân khi sử dụng trực tiếp.

 

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những tồn tại nêu trên do thiếu sự tập trung, phối hợp trong quản lý của các ngành, các cấp; tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tài nguyên nước mang lại hiệu quả chưa cao, nhất là đối với các hộ gia đình, cá nhân khai thác cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi thủy sản. Việc khai thác, sử dụng nước dưới đất chưa tối ưu hóa được lợi ích về kinh tế - xã hội, môi trường do nguồn nước dưới đất mang lại.

 

Theo ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ, trong thời gian tới, thành phố chấn chỉnh và tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về nước dưới đất, tối ưu hóa lợi ích về kinh tế - xã hội, môi trường; khắc phục tình trạng khai thác nước dưới đất không phép, đe dọa khai thác vượt quá giới hạn cho phép, bảo đảm an ninh nguồn nước và bảo vệ sức khỏe cho người dân trên địa bàn trước tình trạng nguồn nước mặt đang chịu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và suy giảm dòng chảy từ thượng nguồn.

 

Thành phố khuyến khích tổ chức, cá nhân xây dựng, áp dụng tiêu chuẩn, nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến để quản lý, bảo vệ, phục hồi, phát triển nguồn nước; khai thác, sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, sử dụng nước tuần hoàn, tái sử dụng nước; thu gom, sử dụng nước mưa, bổ sung nhân tạo nước dưới đất; phục hồi nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm; phòng, chống và khắc phục tác hại do nước gây ra.

 

Sử dụng nước tiết kiệm hôm nay, bảo vệ nguồn nước cho ngày mai không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn là nền tảng để Cần Thơ phát triển kinh tế - xã hội bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống và tăng khả năng thích ứng trước những tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu./.