* Bài giảng sinh động nhờ AI
Tại tỉnh Nghệ An, nhiều giáo viên đã chủ động tích hợp AI vào tiết dạy để giải quyết khó khăn về thiết bị và khơi gợi hứng thú cho học sinh.
Dự án “Khám phá nguyên tố – 29 điểm chạm công nghệ” của cô Nguyễn Thị Thu Hiền, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên Thái Hòa đã giành giải Nhất tại Hội thi đồ dùng dạy học tự làm cấp tỉnh. Ảnh: Bích Huệ - TTXVN
Dự án “Khám phá nguyên tố – 29 điểm chạm công nghệ” của cô Nguyễn Thị Thu Hiền, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên Thái Hòa, sử dụng bảng tuần hoàn tích hợp mã QR, kết nối học sinh với các "AI-Storybook" (câu chuyện ngắn về lịch sử phát hiện, tính chất và vai trò của nguyên tố trong đời sống) và các ứng dụng Chatbox mà cô có thể sử dụng. Cách tiếp cận này giúp chuyển hóa dữ liệu khoa học khô khan thành những câu chuyện sinh động, cho phép học sinh tương tác, giải bài tập và xem video thí nghiệm ảo mọi lúc, mọi nơi.
“Thông qua Chatbox, học sinh có thể đặt câu hỏi, tìm hiểu tính chất, ứng dụng, nhờ hỗ trợ giải các bài tập liên quan đến nguyên tố đang học. Việc tương tác này diễn ra ngay trong giờ học hoặc sau giờ học, giúp học sinh chủ động mở rộng kiến thức theo năng lực và nhu cầu cá nhân, thay vì chỉ tiếp thu một chiều từ giáo viên”, cô Hiền cho biết.
Trong các nội dung thực hành, cô cũng khai thác công nghệ để xây dựng hệ thống video thí nghiệm và phản ứng hóa học ảo. Các video được cô tự chọn lọc, biên tập, loại bỏ tạp âm, lồng nhạc không lời nhằm đảm bảo tính chính xác, ngắn gọn và tạo cảm xúc khoa học cho người học.
Xuất phát từ thực tế thiết bị dạy học tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên Quỳnh Lưu đã cũ kỹ, hư hỏng và tâm lý e ngại môn Sinh học của học sinh, cô giáo Bùi Thị Nga đang giảng dạy tại trung tâm này đã chủ động tích hợp "trợ lý ảo" AI vào giảng dạy để đổi mới phương pháp.
Điểm nhấn trong phương pháp của cô Nga là việc sử dụng các ứng dụng AI tích hợp giọng nói để giáo viên và học sinh tương tác trực tiếp. Thay vì truyền thụ một chiều, học sinh có thể đặt câu hỏi về nội dung bài học hoặc các vấn đề thực tiễn liên quan. AI sẽ trả lời bằng giọng nói và đưa ra các gợi mở sâu hơn, giúp học sinh liên hệ kiến thức Sinh học với đời sống như việc giải đáp chính xác và đúng pháp luật về vấn đề hiến tạng hay nạn buôn bán trái phép nội tạng...
Cô Nga đã tận dụng AI như một công cụ hỗ trợ lưu trữ hình ảnh, nội dung bài học đã chuẩn bị sẵn và tự động tìm kiếm, tổng hợp kiến thức. Điểm linh hoạt của phương pháp này là khả năng tùy biến cao; giáo viên có thể điều chỉnh phần mềm để áp dụng cho nhiều môn học khác nhau như Toán, Ngữ văn hay Hóa học.
“Dù AI đưa ra các câu trả lời khá chính xác, tôi lưu ý về thời điểm và thời lượng sử dụng. Với phương pháp này tôi dành khoảng 15 phút sau mỗi tiết học khi học sinh đã nắm vững kiến thức cơ bản để sử dụng AI như một công cụ củng cố và khơi gợi sự tò mò. Giáo viên phải đóng vai trò trung tâm để định hướng và chọn lọc thông tin, bởi công nghệ không thể thay thế được vai trò dẫn dắt và truyền cảm hứng của người thầy trong việc kích thích học sinh khám phá tri thức”, cô Nga phân tích.
“Thông qua Chatbox, học sinh có thể đặt câu hỏi, tìm hiểu tính chất, ứng dụng, nhờ hỗ trợ giải các bài tập liên quan đến nguyên tố đang học. Việc tương tác này diễn ra ngay trong giờ học hoặc sau giờ học, giúp học sinh chủ động mở rộng kiến thức theo năng lực và nhu cầu cá nhân, thay vì chỉ tiếp thu một chiều từ giáo viên”, cô Hiền cho biết.
Trong các nội dung thực hành, cô cũng khai thác công nghệ để xây dựng hệ thống video thí nghiệm và phản ứng hóa học ảo. Các video được cô tự chọn lọc, biên tập, loại bỏ tạp âm, lồng nhạc không lời nhằm đảm bảo tính chính xác, ngắn gọn và tạo cảm xúc khoa học cho người học.
Xuất phát từ thực tế thiết bị dạy học tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên Quỳnh Lưu đã cũ kỹ, hư hỏng và tâm lý e ngại môn Sinh học của học sinh, cô giáo Bùi Thị Nga đang giảng dạy tại trung tâm này đã chủ động tích hợp "trợ lý ảo" AI vào giảng dạy để đổi mới phương pháp.
Điểm nhấn trong phương pháp của cô Nga là việc sử dụng các ứng dụng AI tích hợp giọng nói để giáo viên và học sinh tương tác trực tiếp. Thay vì truyền thụ một chiều, học sinh có thể đặt câu hỏi về nội dung bài học hoặc các vấn đề thực tiễn liên quan. AI sẽ trả lời bằng giọng nói và đưa ra các gợi mở sâu hơn, giúp học sinh liên hệ kiến thức Sinh học với đời sống như việc giải đáp chính xác và đúng pháp luật về vấn đề hiến tạng hay nạn buôn bán trái phép nội tạng...
Cô Nga đã tận dụng AI như một công cụ hỗ trợ lưu trữ hình ảnh, nội dung bài học đã chuẩn bị sẵn và tự động tìm kiếm, tổng hợp kiến thức. Điểm linh hoạt của phương pháp này là khả năng tùy biến cao; giáo viên có thể điều chỉnh phần mềm để áp dụng cho nhiều môn học khác nhau như Toán, Ngữ văn hay Hóa học.
“Dù AI đưa ra các câu trả lời khá chính xác, tôi lưu ý về thời điểm và thời lượng sử dụng. Với phương pháp này tôi dành khoảng 15 phút sau mỗi tiết học khi học sinh đã nắm vững kiến thức cơ bản để sử dụng AI như một công cụ củng cố và khơi gợi sự tò mò. Giáo viên phải đóng vai trò trung tâm để định hướng và chọn lọc thông tin, bởi công nghệ không thể thay thế được vai trò dẫn dắt và truyền cảm hứng của người thầy trong việc kích thích học sinh khám phá tri thức”, cô Nga phân tích.
Ông Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Giáo dục trung học, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An cho biết: "Ứng dụng chuyển đổi số, công nghệ trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy và học tập là xu hướng tất yếu trong quá trình đổi mới giáo dục. AI không chỉ đơn thuần là một công cụ hỗ trợ, mà còn mở ra những phương pháp dạy học sáng tạo và hiệu quả. Cô Hiền và cô Nga là hai trong số rất nhiều giáo viên trên địa bàn Nghệ An chủ động đưa AI vào giảng dạy, hướng dẫn học sinh cách ứng dụng vào việc học. Nhờ AI hỗ trợ, giáo viên có thể tạo ra các bài giảng sinh động và trực quan, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng hơn. Các thí nghiệm ảo với mô phỏng sinh động giúp học sinh hiểu sâu hơn về bài học, từ đó khơi dậy sự hứng thú và niềm đam mê học hỏi. Chúng tôi cũng khuyến khích, trong quá trình tổ chức dạy học giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, chú trọng trải nghiệm, thực hành và dự án khoa học. Từ đó dạy học theo dự án để rèn luyện năng lực hợp tác, tự học và sáng tạo. Các tiết học cần tổ chức linh hoạt, tạo hứng thú cho học sinh, đồng thời bảo đảm an toàn, hiệu quả...".
* Công nghệ là công cụ, giáo viên là trung tâm
Nhiều mô hình đã ứng cụng công nghệ AI vào thiết kế bài giảng giúp cho các tiết học thêm sinh động, học sinh dễ nắm bắt bài học. Ảnh: Bích Huệ - TTXVN
Mới đây, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Nghệ An tổ chức Hội thi “Đồ dùng dạy học tự làm” giáo dục thường xuyên cấp Trung học phổ thông năm học 2025 - 2026. Tại cuộc thi này, các đơn vị đã gửi đến 46 sản phẩm là đồ dùng dạy học thuộc các môn Toán học, Hóa học, Vật lý, Sinh học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Tin học và Ngoại ngữ; tập trung vào các nội dung như thiết bị thí nghiệm, thực hành các môn học, đĩa ghi âm, ghi hình, phần mềm mô phỏng các thiết bị dạy học mô tả các sự vật hiện tượng, các thí nghiệm nội dung phục vụ dạy học tự làm hoặc tranh ảnh, sa bàn, sơ đồ, vật mẫu, biểu bảng, mô hình...
Nét nổi bật là có nhiều sản phẩm đã ứng dụng công nghệ AI vào thiết kế bài giảng, giúp cho các tiết học thêm sinh động, học sinh dễ nắm bắt bài học như: thiết bị mô hình các hệ cơ quan trong cơ thể người, ứng dụng trợ lý AI tích hợp giọng nói, mô hình dạy học lý thuyết, thực hành lắp ráp sửa chữa máy tính…
Ông Nguyễn Mạnh Hà, Trưởng Phòng Giáo dục thường xuyên – Giáo dục nghề nghiệp, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An cho biết: “Trong quá trình triển khai, các đơn vị cũng đã vận dụng linh hoạt chương trình dạy học của mô hình Giáo dục thường xuyên, sáng tạo các đồ dùng dạy học có tính ứng dụng cao. Nhiều mô hình dạy học được thiết kế mang tính thời sự, phù hợp với bối cảnh mới như sản phẩm Bản đồ Việt Nam sau sáp nhập tỉnh/thành phố, mô hình Hiện tượng ngày và đêm trên Trái đất...”.
Trước xu thế chuyển đổi số, ngành Giáo dục Nghệ An đã tổ chức nhiều chương trình tập huấn nâng cao năng lực ứng dụng AI cho đội ngũ cán bộ, giáo viên. Tuy nhiên, các chuyên gia giáo dục khẳng định, công nghệ không thể thay thế vai trò của người thầy trong việc truyền cảm hứng và dẫn dắt học sinh.
Việc ứng dụng AI cũng đang mở ra hướng đi mới cho tình trạng thiếu hụt giáo viên cục bộ tại một số địa phương. Thông qua các lớp học dạy tiếng Anh liên trường trực tuyến, học sinh ở vùng sâu, vùng xa vẫn có thể tiếp cận với chương trình giáo dục tiên tiến.
Ông Nguyễn Trọng Hoàn, Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An khẳng định: “Để khai thác hiệu quả AI, giáo viên cần giữ vai trò trung tâm trong việc định hướng, chọn lọc thông tin và hướng dẫn học sinh sử dụng công cụ đúng mục tiêu giáo dục. Việc kết hợp giữa học liệu truyền thống và công nghệ số cần được thực hiện linh hoạt, đảm bảo tính chính xác và an toàn trong môi trường sư phạm”./.
Nét nổi bật là có nhiều sản phẩm đã ứng dụng công nghệ AI vào thiết kế bài giảng, giúp cho các tiết học thêm sinh động, học sinh dễ nắm bắt bài học như: thiết bị mô hình các hệ cơ quan trong cơ thể người, ứng dụng trợ lý AI tích hợp giọng nói, mô hình dạy học lý thuyết, thực hành lắp ráp sửa chữa máy tính…
Ông Nguyễn Mạnh Hà, Trưởng Phòng Giáo dục thường xuyên – Giáo dục nghề nghiệp, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An cho biết: “Trong quá trình triển khai, các đơn vị cũng đã vận dụng linh hoạt chương trình dạy học của mô hình Giáo dục thường xuyên, sáng tạo các đồ dùng dạy học có tính ứng dụng cao. Nhiều mô hình dạy học được thiết kế mang tính thời sự, phù hợp với bối cảnh mới như sản phẩm Bản đồ Việt Nam sau sáp nhập tỉnh/thành phố, mô hình Hiện tượng ngày và đêm trên Trái đất...”.
Trước xu thế chuyển đổi số, ngành Giáo dục Nghệ An đã tổ chức nhiều chương trình tập huấn nâng cao năng lực ứng dụng AI cho đội ngũ cán bộ, giáo viên. Tuy nhiên, các chuyên gia giáo dục khẳng định, công nghệ không thể thay thế vai trò của người thầy trong việc truyền cảm hứng và dẫn dắt học sinh.
Việc ứng dụng AI cũng đang mở ra hướng đi mới cho tình trạng thiếu hụt giáo viên cục bộ tại một số địa phương. Thông qua các lớp học dạy tiếng Anh liên trường trực tuyến, học sinh ở vùng sâu, vùng xa vẫn có thể tiếp cận với chương trình giáo dục tiên tiến.
Ông Nguyễn Trọng Hoàn, Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An khẳng định: “Để khai thác hiệu quả AI, giáo viên cần giữ vai trò trung tâm trong việc định hướng, chọn lọc thông tin và hướng dẫn học sinh sử dụng công cụ đúng mục tiêu giáo dục. Việc kết hợp giữa học liệu truyền thống và công nghệ số cần được thực hiện linh hoạt, đảm bảo tính chính xác và an toàn trong môi trường sư phạm”./.
