Tiền thân của Trường Đại học Nha Trang là Khoa Thủy sản thuộc Học viện Nông Lâm Hà Nội, thành lập năm 1959. Sau nhiều lần thay đổi tổ chức, tháng 10/1976, trường chuyển từ Hải Phòng vào Nha Trang. Từ đây, một trung tâm đào tạo nguồn nhân lực thủy sản từng bước hình thành tại khu vực Nam Trung Bộ. Năm 1981, trường mang tên Đại học Thủy sản và đến năm 2006 chính thức đổi tên thành Trường Đại học Nha Trang.
Điểm nổi bật là nhà trường luôn gắn đào tạo với nhu cầu của ngành thủy sản và thực tiễn sản xuất. Năm 1979, tỉnh giao Trại nuôi trồng thủy sản Cửa Bé để phục vụ thực tập, nghiên cứu. Năm 1980, trường mở lớp đại học Kinh tế Thủy sản đầu tiên tại Nha Trang, đánh dấu bước phát triển từ đào tạo kỹ thuật thủy sản sang đào tạo cả kinh tế, quản lý phục vụ ngành. Hệ thống trại thực nghiệm, tàu nghiên cứu và cơ sở sản xuất từng bước được hình thành, giúp sinh viên tiếp cận trực tiếp với ngư trường, vùng nuôi và doanh nghiệp.
Tiến Sĩ Quách Hoài Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang cho biết, thế mạnh truyền thống về thủy sản tiếp tục được xác định là một trong những nền tảng quan trọng để nhà trường phát triển. Trường hướng tới đào tạo nguồn nhân lực không chỉ đáp ứng yêu cầu trước mắt của doanh nghiệp mà còn thích ứng với những thay đổi của ngành thủy sản hiện đại, chuyển đổi số, kinh tế xanh và phát triển bền vững. Việc đào tạo ngày càng được gắn chặt hơn với nghiên cứu, thực hành, doanh nghiệp và nhu cầu của thị trường lao động.
Trong 50 năm qua, Trường đã đào tạo gần 75.000 cử nhân, kỹ sư; 4.405 thạc sĩ và 123 tiến sĩ. Từ đào tạo kỹ thuật viên, kỹ sư thủy sản ban đầu, trường từng bước hình thành đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực kỹ thuật cho các lĩnh vực thủy sản, kinh tế biển, hàng hải, công nghiệp và nhiều ngành kinh tế - kỹ thuật liên quan. Nhiều kết quả nghiên cứu đã đi từ phòng thí nghiệm ra vùng nuôi và ngư trường. Các nhà khoa học của trường đã nghiên cứu sinh sản nhân tạo, sản xuất giống và nuôi thương phẩm nhiều loài cá biển; phát triển thức ăn công nghiệp cho tôm hùm, cá giò; ứng dụng đèn LED cho nghề lưới vây xa bờ; nghiên cứu nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng của cá ngừ đại dương. Giai đoạn 2009-2014, trường hoàn thiện quy trình sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá chim vây vàng, sau đó chuyển giao cho người nuôi tại Khánh Hòa. Đặc biệt, năm 2023, Trường được giao chủ trì xây dựng Chuẩn chương trình đào tạo quốc gia khối ngành Nông, lâm nghiệp và thủy sản. Đây là một dấu mốc thể hiện vị trí chuyên môn của trường trong hệ thống giáo dục đại học đối với đào tạo nguồn nhân lực thủy sản.
Ông Nguyễn Thanh Hà, UBND tỉnh Khánh Hòa khẳng định, qua 50 năm xây dựng và phát triển tại địa phương, nhà trường đã có đóng góp quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là các lĩnh vực gắn với biển và kinh tế biển; nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học - công nghệ phục vụ sản xuất và đời sống. Trường cũng góp phần hình thành hệ sinh thái kết nối đào tạo, nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng, từng bước khẳng định vị trí trung tâm tri thức, khoa học - công nghệ quan trọng của tỉnh. Trong giai đoạn Khánh Hòa đặt yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và nguồn nhân lực chất lượng cao, tỉnh mong muốn Trường tiếp tục phát huy thế mạnh về thủy sản và kinh tế biển; tham gia giải quyết các bài toán phát triển của địa phương, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Tỉnh định hướng nhà trường phát huy vai trò cơ sở giáo dục đại học chủ lực của địa phương và khu vực, hướng tới phát triển thành đại học vùng, phục vụ rộng hơn cho Khánh Hòa và các tỉnh trong khu vực.
Một dấu ấn khác là khả năng kết nối nghiên cứu với sinh kế cộng đồng. Giai đoạn 2022-2025, đề tài về cá tai bồ đã xây dựng thành công quy trình sản xuất giống nhân tạo và nuôi thương phẩm trong lồng bè bằng thức ăn công nghiệp; đào tạo kỹ thuật viên, tập huấn, chuyển giao kỹ thuật cho người nuôi thủy sản tại Khánh Hòa. Các hoạt động chuyển giao về giống, thức ăn, nuôi thương phẩm, khai thác, bảo quản và chế biến đã từng bước hình thành hệ sinh thái tri thức phục vụ ngành thủy sản. Hiện Trường có hơn 650 viên chức, người lao động, trong đó hơn 450 giảng viên; giảng viên có trình độ tiến sĩ đạt trên 40%. Nhà trường có mạng lưới hơn 100 đối tác quốc tế và đã triển khai hơn 75 đề tài, dự án quốc tế.
Ngày 4/10, Trường Đại học Nha Trang tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển tại Khánh Hòa (4/10/1976 - 4/10/2026). Đây là dấu mốc quan trọng trong hành trình gần 70 năm hình thành và phát triển của nhà trường, trong đó nửa thế kỷ gắn bó với vùng đất Khánh Hòa. Sau nửa thế kỷ hiện diện tại Khánh Hòa, từ đào tạo nhân lực cho ngành thủy sản, Trường Đại học Nha Trang đang mở rộng vai trò thành trung tâm đào tạo, khoa học - công nghệ biển và đối tác tri thức phục vụ phát triển kinh tế biển. Đây cũng là nền tảng để nhà trường tiếp tục cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho Khánh Hòa, khu vực Nam Trung Bộ - Tây Nguyên và ngành thủy sản cả nước trong giai đoạn mới./.
