Tòa Thánh – còn được người dân gọi thân thuộc là Đền Thánh – là quần thể kiến trúc gồm hơn 100 hạng mục lớn nhỏ trong khuôn viên rộng khoảng 1,2 km². Đây là tổ đình, cơ sở thờ tự cấp Trung ương của đạo Cao Đài. Công trình khởi công năm 1933, hoàn thành phần xây dựng vào năm 1947 và chính thức khánh thành năm 1955, sau 22 năm thi công liên tục. Điều đặc biệt là Tòa Thánh được xây dựng chủ yếu từ công sức tự nguyện của tín đồ, không nhận thù lao. Theo quan niệm tín ngưỡng, nhiều người còn kiêng cưới hỏi trong thời gian xây dựng để giữ sự hài hòa âm – dương cho công trình. Các nguyên tắc về kích thước, bố cục kiến trúc được thực hiện theo sự chỉ dạy của Đức Lý Giáo Tông qua hình thức cơ bút, tạo nên nét huyền nhiệm riêng cho quá trình hình thành.

  Mặt tiền Tòa thánh Tây Ninh. Ảnh: Thông Thiện/ Báo ảnh Việt Nam  

  Cửu trùng đài (Chính điện) là nơi thu hút du khách nhất trong Tòa Thánh. Khoảng không gian dài 81m, rộng 27m, được phân chia với các không gian khác trong Chính điện bằng 18 cột trụ chia làm hai bên, được chạm khắc, trang trí hình rồng tinh xảo. Ảnh: Thông Thiện/ Báo ảnh Việt Nam  

  Ngoài lối vào chính, Tòa Thánh có 6 lối vào phụ, hai bên có tượng Kim Mao Hẩu (sư tử lông vàng – con vật Văn Thù Bồ Tát cưỡi trong tích truyện Phật giáo). Ảnh: Thông Thiện/ Báo ảnh Việt Nam  

   Bát quái đài là khu vực nằm ở phía cuối của Đền Thánh, có 8 cột trụ rồng xếp thành hình Bát Quái. Ở giữa là quả Càn Khôn với đường kính 3,3m. Đây cũng chính là phần đặc biệt của Tòa Thánh so với các thánh thất khác của Đạo Cao Đài. Ảnh: Thông Thiện/ Báo ảnh Việt Nam  

  Ở trần nhà và những bức tường là các họa tiết chạm khắc vô cùng tinh tế, thể hiện sự tận tâm và tài hoa của những tín đồ đạo Cao đài đã góp phần xây nên công trình này. Ảnh: Thông Thiện/ Báo ảnh Việt Nam  

  Với kiến trúc độc đáo, thể hiện một sự dung hòa của nhiều yếu tố tâm linh từ Đông sang Tây, Tòa Thánh Tây Ninh không chỉ là nơi hành hương của các tín đồ đạo Cao Đài mà còn thu hút một lượng lớn du khách trong và ngoài nước tới tham quan mỗi năm. Ảnh: Thông Thiện/ Báo ảnh Việt Nam  

Bước qua 12 cổng vào được chạm khắc hình Tứ linh (long, lân, quy, phụng) và hoa sen, du khách sẽ ấn tượng trước chánh môn lớn với hình tượng lưỡng long tranh châu. Không gian bên trong mở ra rực rỡ sắc màu và dày đặc biểu tượng tôn giáo. Biểu tượng tối cao của đạo Cao Đài – Thiên Nhãn (con mắt trong tam giác) tượng trưng cho Thượng Đế – được đặt trang trọng tại chính điện. Hai hàng cột rồng uốn lượn sơn xanh, đỏ, trắng chạy dọc theo gian lễ bái, nâng đỡ mái vòm trang trí chín khoảng trời mây và sao. Trên quả Càn Khôn dưới mái vòm là 3.027 ngôi sao, tượng trưng cho vũ trụ bao la.

Kiến trúc Tòa Thánh gây ấn tượng bởi sự giao thoa Đông – Tây rõ nét. Hai lầu chuông và lầu trống cao vút gợi liên tưởng đến tháp chuông của các nhà thờ Thiên Chúa giáo. Phần mái giữa đặt tượng Đức Phật Di Lặc, trong khi tổng thể công trình gợi triết lý “Trời tròn – Đất vuông” của Nho giáo. Bát Quái Đài mang hình thức tương đồng với Bát Quái Đồ của Đạo giáo; bên trong là Cửu Trùng Đài gồm chín cấp tượng trưng cho chín phẩm vị tu hành. Ngoài Thiên Nhãn, nơi đây còn tôn thờ các bậc giáo chủ và danh nhân tôn giáo như Phật Thích Ca, Chúa Jesus, Khổng Tử, Lão Tử, Phật Bà Quan Âm… thể hiện tinh thần dung hợp đặc trưng của đạo Cao Đài.

Khuôn viên Nội ô Tòa Thánh Tây Ninh có diện tích lên đến 100 hecta, xung quanh được bao bọc bằng 4000m hàng rào gạch chắc chắn và 12 cổng tam quan. Ảnh: Thông Thiện/ Báo ảnh Việt Nam

   Khuôn Trên nóc Tòa thánh  viên Nội ô Tòa Thánh costuowngj Phật ngồi trên lưng hổ và tòa sen. Ảnh: Thông Thiện/ Báo ảnh Việt Nam 

  Lầu Chuông Trống ở Tòa thánh Tây Ninh. Ảnh: Thông Thiện/ Báo ảnh Việt Nam