Tại buổi lễ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình Bùi Xuân Diệu cho biết, Voọc mông trắng (tên khoa học Trachypithecus delacouri) là loài linh trưởng đặc hữu, chỉ phân bố tại Việt Nam, được phát hiện lần đầu vào năm 1930; hiện được xếp ở mức cực kỳ nguy cấp trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ của Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN), thuộc nhóm 25 loài linh trưởng có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất thế giới.
Hiện tại chỉ còn 5 quần thể sống hoang dã với tổng số ước tính khoảng 500 cá thể. Tỉnh Ninh Bình hiện là nơi sinh sống của trên 90% số cá thể Voọc mông trắng còn lại ngoài tự nhiên trên thế giới. Việc Khu bảo tồn được xác lập với cơ sở pháp lý đầy đủ, ranh giới, diện tích rõ ràng và mô hình quản lý chuyên trách là điều kiện cần thiết để chứng minh giá trị nổi bật toàn cầu về đa dạng sinh học của hệ sinh thái núi đá vôi, đặc biệt là quần thể Voọc mông trắng - loài linh trưởng đặc hữu, quý, hiếm của Việt Nam; đồng thời đáp ứng yêu cầu về tính toàn vẹn và hệ thống bảo vệ, quản lý theo các tiêu chí của Công ước về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới.
Tại buổi lễ, Ban Tổ chức đã công bố Quyết định của UBND tỉnh Ninh Bình về việc thành lập Khu bảo tồn. Vùng rừng núi đá vôi Kim Bảng, các nhà khoa học đã xác minh ngoài thực địa ít nhất 116 cá thể, là quần thể lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Vân Long (Ninh Bình). Khu bảo tồn đã được Thủ tướng Chính phủ đưa vào Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia tại Quyết định số 895/QĐ-TTg năm 2024. Đồng thời, Đại hội Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lần thứ nhất cũng xác định chủ trương kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản văn hóa, bảo vệ môi trường với tăng trưởng kinh tế và chuyển đổi xanh.
Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng có tổng diện tích 3.182 ha, gồm đất có rừng tự nhiên, đất có rừng trồng và đất chưa có rừng, thuộc các địa bàn các phường Lý Thường Kiệt, Tam Chúc và Nguyễn Uý.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Trần Anh Dũng nhấn mạnh, Khu bảo tồn được thành lập tạo cơ sở pháp lý để quản lý, bảo vệ rừng và sinh cảnh một cách thống nhất, lâu dài; bảo vệ quần thể Voọc mông trắng cùng nhiều loài động, thực vật quý hiếm; mở ra điều kiện thuận lợi cho nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường, phục hồi hệ sinh thái và phát triển du lịch sinh thái bền vững.
Để Khu bảo tồn sớm đi vào hoạt động ổn định, thực chất và hiệu quả, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Ninh Bình - đơn vị được giao trực tiếp quản lý Khu bảo tồn thực hiện ngay việc bố trí lực lượng tuần tra, bảo vệ thường xuyên tại những nơi Voọc sinh sống, kiên quyết không để xảy ra săn bắt, cháy rừng, xâm hại sinh cảnh; sớm kiện toàn bộ máy, ban hành quy chế quản lý và triển khai các chương trình bảo vệ, phục hồi rừng giám sát quần thể Voọc theo phương án đã được phê duyệt; đưa khoa học, công nghệ vào quản lý để nắm chắc từng đàn Voọc, từng diễn biến của rừng.
UBND các phường Lý Thường Kiệt, Tam Chúc, Nguyễn Úy phối hợp chặt chẽ với lực lượng kiểm lâm và Ban Quản lý rừng phòng hộ trong tuần tra, bảo vệ rừng, xử lý vi phạm; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động Nhân dân cùng giữ rừng; chăm lo phát triển sinh kế bền vững để người dân vừa tham gia bảo tồn, vừa được hưởng lợi từ bảo tồn. Các sở, ban, ngành hữu quan chủ động phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường bảo đảm nguồn lực thực hiện phương án; kiểm soát chặt chẽ hoạt động xây dựng, khai thác khoáng sản ở khu vực giáp ranh, không để chia cắt, suy giảm sinh cảnh; lồng ghép các chương trình, dự án và huy động nguồn lực hợp tác quốc tế cho bảo vệ rừng, phục hồi sinh cảnh và bảo tồn đa dạng sinh học.
Đây là tiền đề quan trọng để Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND tỉnh Ninh Bình phối hợp với các bộ, ngành Trung ương nghiên cứu, xây dựng hồ sơ để Chính phủ đề nghị Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận khu bảo tồn vào Danh mục Di sản thế giới./.
