Hội thảo nhận được 60 tham luận của các chuyên gia, nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực liên quan; trong đó 50 tham luận được trình bày trực tiếp và 10 tham luận dưới dạng poster. Nội dung thảo luận tập trung vào bốn nhóm chủ đề chính: ô nhiễm nhựa đại dương và chính sách tái chế; các giải pháp kỹ thuật bền vững trong khai thác và nuôi trồng thủy sản nhằm giảm thiểu sản phẩm nhựa; tiếp cận tái chế và kinh tế tuần hoàn trong quản lý rác thải biển, ngư cụ; mối quan hệ giữa nhựa, môi trường và xã hội, nhấn mạnh vai trò nâng cao nhận thức, giáo dục và gắn kết cộng đồng.
Tiến sĩ Quách Hoài Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang cho biết đây là diễn đàn học thuật nhằm chia sẻ, công bố các kết quả nghiên cứu mới nhất về phòng ngừa rác thải biển, phát triển kinh tế tuần hoàn; đồng thời thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo giữa các trường đại học, tổ chức và doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Tại hội thảo, các đại biểu cũng giới thiệu Dự án “Phòng chống, giảm thiểu và tái chế rác thải ngư cụ tại các vùng biển Việt Nam” (Net-Works) do Bộ Môi trường, Hành động khí hậu, Bảo tồn thiên nhiên và An ninh hạt nhân Cộng hòa Liên bang Đức tài trợ.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Quốc Hùng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang, Việt Nam hiện nằm trong nhóm 20 quốc gia xuất khẩu sản phẩm nhựa hàng đầu thế giới sang hơn 55 thị trường. Tuy nhiên, ngành công nghiệp nhựa trong nước vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, trong khi tiềm năng thu hồi nguyên liệu từ rác thải nhựa còn rất lớn. Hiện chỉ khoảng 20% rác thải nhựa được tái chế, chủ yếu bởi các cơ sở nhỏ hoặc doanh nghiệp quy mô hộ gia đình; hoạt động tái chế lưới và ngư cụ đánh bắt cá vẫn ở giai đoạn ban đầu.
Khảo sát bước đầu cho thấy, ngư dân khai thác bằng lưới rê và lưới vét có thể thất thoát trung bình khoảng 1% ngư lưới cụ mỗi năm. Lưới và các dụng cụ đánh bắt bằng nhựa chiếm tỷ lệ đáng kể trong lượng nhựa thải ra biển. Trước thực trạng này, Chính phủ Việt Nam đã ban hành các kế hoạch hành động Quốc gia về quản lý rác thải nhựa đại dương đến năm 2030, trong đó đặt mục tiêu 100% ngư cụ bị mất hoặc thải bỏ được thu gom.
Để góp phần thực hiện mục tiêu trên, Dự án “Phòng chống, giảm thiểu và tái chế rác thải ngư cụ tại các vùng biển Việt Nam” tập trung nghiên cứu tình trạng ngư lưới cụ bị mất, bỏ rơi hoặc thải bỏ tại các vùng biển Việt Nam; đồng thời đề xuất giải pháp giảm thiểu thất thoát ngư cụ, nâng cao nhận thức của ngư dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường biển. Dự án cũng hướng tới xây dựng các giải pháp tái chế nguyên liệu từ rác thải ngư cụ, hình thành chuỗi giá trị tuần hoàn trong ngành thủy sản.
Tính đến tháng 3/2026, dự án đã hoàn thành 6 gói công việc và đạt nhiều kết quả quan trọng. Nổi bật là việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia đầu tiên về ngư lưới cụ thất lạc, bỏ rơi hoặc thải bỏ, với hơn 2.100 ngư dân và 30 doanh nghiệp tàu cá tham gia khảo sát tại Quảng Ninh, Khánh Hòa và Kiên Giang. Nhiều kết quả nghiên cứu của dự án đã được công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế.
Bên cạnh đó, dự án tiến hành phân tích đặc tính vật liệu lưới cá, xây dựng bộ hướng dẫn thực hành tốt cho ngư dân, cảng cá, nhà sản xuất và doanh nghiệp tái chế; đồng thời thành lập ba trung tâm trình diễn tái chế nhựa tại các trường đại học ở Nha Trang, Hạ Long và Kiên Giang. Các trung tâm này đóng vai trò mô hình thử nghiệm kỹ thuật, cầu nối chuyển giao công nghệ giữa trường đại học và doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong ngành nhựa và thủy sản.
Ngoài hoạt động nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, dự án cũng đẩy mạnh truyền thông cộng đồng thông qua phim tài liệu, chiến dịch trên mạng xã hội, ứng dụng ghi nhận vị trí ngư cụ bị bỏ lại; tổ chức các hội nghị quốc tế tại Hạ Long (2024), Kiên Giang (2025) và Nha Trang (2026), từng bước hình thành diễn đàn đối thoại chính sách về quản lý rác thải biển. Nội dung tái chế và kinh tế tuần hoàn cũng được tích hợp vào chương trình đào tạo đại học nhằm duy trì và nhân rộng tác động của dự án sau khi kết thúc tài trợ.
Hội thảo cũng đã ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp của nhiều nhà khoa học quốc tế uy tín đến từ Đại học Khoa học Ứng dụng Ostfalia (Cộng hòa Liên bang Đức) như Giáo sư, Tiến sĩ Harald Gerhard Rau trình bày chủ đề “Truyền thông xã hội hiệu quả - Thách thức đối với nền kinh tế tuần hoàn”; Giáo sư, Tiến sĩ Max Patrick Ehleben trình bày chủ đề “Cơ hội và thách thức của việc tái chế nhựa”; Giáo sư, Tiến sĩ Thomas Dieter Josef Potempa trình bày chủ đề “Sự đa dạng và trách nhiệm của từng nhà sản xuất”,...
Theo Ban tổ chức, Hội thảo Quốc tế về “Phòng ngừa rác thải biển và thực hành bền vững hướng tới nền kinh tế tuần hoàn” được đồng tổ chức tại Trường Đại học Nha Trang, mở ra định hướng xây dựng chuỗi sự kiện khoa học thường niên về tái chế rác thải hướng đến xây dựng nền kinh tế tuần hoàn, một trong những mục tiêu phát triển đất nước của Đảng và Nhà nước trong kỷ nguyên mới./.
