*Xây dựng vùng sản xuất chất lượng cao
Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, Lâm Đồng có hơn 1 triệu ha đất sản xuất nông nghiệp, tạo lợi thế phát triển đa dạng các loại cây công nghiệp, cây ăn quả và rau, hoa có giá trị kinh tế cao. Trên nền tảng này, tỉnh đang tập trung cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, lấy chất lượng, hiệu quả và phát triển bền vững làm mục tiêu xuyên suốt.
Trong nhóm cây trồng chủ lực, hồ tiêu tiếp tục khẳng định vị thế là ngành hàng mang lại giá trị kinh tế cao. Trong bối cảnh giá thu mua duy trì ở mức 135.000 - 150.000 đồng/kg, người dân có điều kiện đầu tư chăm sóc, cải tạo vườn cây theo hướng bền vững thay vì mở rộng diện tích. Hiện tỉnh có hơn 37.191 ha hồ tiêu, sản lượng khoảng 85.193 tấn mỗi năm.
Những năm gần đây, ngành nông nghiệp tập trung hướng dẫn nông dân áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật như trồng xen, sử dụng trụ sống, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), tăng cường sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học, tưới tiết kiệm, quản lý độ pH đất, đồng thời nâng cao chất lượng sơ chế và bảo quản sau thu hoạch.
Đến nay, tỉnh có hơn 6.491 ha hồ tiêu được sản xuất theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ và Rainforest Alliance. Địa phương cũng đã công nhận hai vùng sản xuất hồ tiêu ứng dụng công nghệ cao tại xã Thuận Hạnh với tổng diện tích gần 1.550 ha. Song song với chuẩn hóa quy trình sản xuất, tỉnh phát triển 22 mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ hồ tiêu trên diện tích khoảng 2.730 ha, thu hút gần 1.300 hộ tham gia, sản lượng hơn 8.200 tấn mỗi năm.
Các mô hình hợp tác xã đang phát huy vai trò trong tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị. Tại xã Đức An, Hợp tác xã thương mại, dịch vụ, chế biến sản xuất nông nghiệp Đoàn Kết quản lý 450 ha cà phê và hồ tiêu; trong đó có 150 ha hồ tiêu đạt chứng nhận Rainforest Alliance và 42,2 ha đạt tiêu chuẩn hữu cơ USDA-NOP của Hoa Kỳ.
Ông Lưu Như Bính, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã thương mại, dịch vụ, chế biến sản xuất nông nghiệp Đoàn Kết cho biết, đơn vị đã xây dựng thành công hai sản phẩm OCOP 3 sao gồm cà phê bột Rừng Lạnh và hạt tiêu đen Rừng Lạnh, đồng thời trở thành đối tác của doanh nghiệp xuất khẩu trong phát triển hồ tiêu hữu cơ. Thời gian tới, hợp tác xã sẽ tiếp tục mở rộng diện tích sản xuất hữu cơ, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho thành viên.
Để nâng cao hiệu quả sản xuất và gia tăng giá trị ngành hàng hồ tiêu, tỉnh Lâm Đồng phối hợp với các đơn vị, doanh nghiệp và hiệp hội chuyên ngành tổ chức nhiều hội thảo, lớp tập huấn, chương trình chuyển giao kỹ thuật nhằm hỗ trợ nông dân, hợp tác xã cập nhật quy trình canh tác tiên tiến, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Theo bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam, trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt các yêu cầu về chất lượng, bảo vệ môi trường và truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với ngành hồ tiêu. Vì vậy, người sản xuất cần chuyển từ phương thức canh tác theo kinh nghiệm sang ứng dụng khoa học - kỹ thuật, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời tham gia các hợp tác xã và chuỗi liên kết với doanh nghiệp để được hướng dẫn quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng, đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu.
Cùng với hồ tiêu, sầu riêng đang trở thành ngành hàng tăng trưởng mạnh của Lâm Đồng nhờ lợi thế về quy mô vùng nguyên liệu và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu. Hiện tỉnh có khoảng 45.300 ha sầu riêng, lớn nhất cả nước. Hai giống chủ lực Ri6 và Dona được sản xuất theo hướng ứng dụng công nghệ cao với hệ thống tưới tiết kiệm kết hợp bón phân, quản lý dịch hại tổng hợp, sử dụng phân hữu cơ và ghi chép nhật ký sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, nhờ đó nhiều vườn đạt năng suất từ 15 - 25 tấn/ha.
Địa phương cũng đang đẩy mạnh chuẩn hóa vùng nguyên liệu phục vụ xuất khẩu. Hiện khoảng 14.400 ha sầu riêng được sản xuất theo hướng ứng dụng công nghệ cao (chiếm hơn 32% diện tích tỉnh), hơn 1.015 ha đạt chứng nhận VietGAP. Đến nay, Lâm Đồng đã được cấp 346 mã số vùng trồng với diện tích hơn 13.297 ha và có 70 mã số cơ sở đóng gói được công nhận, tạo nền tảng quan trọng để mở rộng xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc.
Bên cạnh hồ tiêu và sầu riêng, cây cà phê với diện tích 328.732 ha tiếp tục giữ vai trò là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của tỉnh. Nhiều vùng cà phê được tái canh, chuyển sang sản xuất hữu cơ, ứng dụng tưới tiết kiệm và đầu tư chế biến sâu nhằm nâng cao chất lượng hạt cà phê. Đối với các cây trồng có lợi thế như bơ, mắc ca, chanh dây cùng nhiều loại cây ăn quả khác, tỉnh định hướng phát triển theo hướng hình thành vùng nguyên liệu tập trung, tăng cường liên kết với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu và xây dựng các sản phẩm OCOP gắn với thương hiệu địa phương.
*Nâng cao năng lực cạnh tranh nông sản
Theo ông Phan Nguyễn Hoàng Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, thời gian qua địa phương tập trung phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp xanh và nông nghiệp thông minh; từng bước hình thành các vùng sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ tiên tiến, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Nhiều sản phẩm nông sản của tỉnh đã đạt các tiêu chuẩn quốc tế và có mặt tại những thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Australia và New Zealand.
Để tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh, ngành nông nghiệp tỉnh tiếp tục cơ cấu lại theo hướng hiện đại và bền vững; tập trung phát triển các sản phẩm chủ lực gắn với nhu cầu thị trường. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ; hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và minh bạch thông tin sản phẩm nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu.
Cùng với đó, Lâm Đồng ưu tiên thu hút đầu tư vào lĩnh vực chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch và phát triển hệ thống logistics nhằm khai thác hiệu quả vùng nguyên liệu, giảm chi phí trung gian, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản. Tỉnh cũng đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường thông qua thương mại điện tử và các chuỗi bán lẻ hiện đại, đồng thời phát huy vai trò của doanh nghiệp và hợp tác xã trong tổ chức sản xuất, tiêu thụ theo chuỗi giá trị.
Theo ngành nông nghiệp tỉnh, trong bối cảnh cạnh tranh trên thị trường quốc tế ngày càng gay gắt, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị và đẩy mạnh chế biến sâu sẽ tiếp tục là định hướng xuyên suốt. Với lợi thế về quy mô sản xuất, điều kiện tự nhiên thuận lợi cùng sự chuyển biến mạnh mẽ trong ứng dụng khoa học - công nghệ và tổ chức sản xuất, địa phương đang từng bước xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh, bền vững, qua đó nâng cao sức cạnh tranh sản phẩm của các cây trồng chủ lực trên thị trường trong nước và quốc tế./.
