*Người có nhiều công bố quốc tế nhất về các loài động vật mới

Hành trình trở thành một nhà động vật học của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường bắt đầu từ niềm đam mê mãnh liệt với thiên nhiên hoang dã và ý thức trách nhiệm của một nhà khoa học trẻ. Tốt nghiệp Khoa Sinh học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1997, chàng sinh viên Nguyễn Quảng Trường về công tác tại Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật (nay là Viện Sinh học). Đến năm 2007, anh làm nghiên cứu sinh tại Đại học Tổng hợp Bonn, theo chương trình học bổng của Cơ quan Trao đổi hàn lâm Cộng hòa Liên bang Đức. Đến năm 2011, sau khi nhận bằng Tiến sĩ, anh trở về Việt Nam tiếp tục nghiên cứu tại Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật. Sau nhiều năm tham gia giảng dạy và hướng dẫn sinh viên ở các trường đại học, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường đã được bổ nhiệm là Phó Giáo sư năm 2018 và Giáo sư năm 2021 tại Học viện Khoa học và Công nghệ (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam). 

 

Đam mê với các loài động vật ngày càng được nhân lên khi nhà khoa học Quảng Trường tham gia những chuyến khảo sát dài ngày trong các khu rừng nhiệt đới trên dãy Trường Sơn, các khu vực biên giới hay hải đảo; được tiếp xúc và làm việc với những nhà khoa học đầu ngành của Việt Nam cũng như các chuyên gia nước ngoài đến Việt Nam nghiên cứu về đa dạng sinh học.

 

Công trình công bố đầu tiên của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường được đăng tải trên tạp chí của Anh vào năm 1998 về sự suy giảm của các loài lưỡng cư ở khu rừng sau khai thác. Sau đó là hàng loạt công trình công bố trên các tạp chí quốc tế và quốc gia về những phát hiện mới trong hệ sinh thái rừng nhiệt đới ở Việt Nam và các nước lân cận như Lào và Trung Quốc. Trong gần 30 năm nghiên cứu khoa học, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường đã công bố hơn 470 công trình, trong đó có khoảng 350 bài báo đăng trên các tạp chí quốc tế uy tín. 

 

Điều đặc biệt nhất trong sự nghiệp nghiên cứu của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường là những phát hiện về các loài sinh vật mới. Trong giai đoạn 2000-2025, anh cùng với các đồng nghiệp đã phát hiện và mô tả 160 loài bò sát, lưỡng cư mới cho khoa học. Có được thành quả trên là nỗ lực của các nhà khoa học của Viện Sinh học, các trường đại học trong nước và sự hợp tác hiệu quả với các chuyên gia nước ngoài mà Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường xây dựng trong 25 năm qua. 

 

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường cũng là người tiên phong ứng dụng công nghệ hiện đại vào công tác nghiên cứu và bảo tồn nguồn gen các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm. Một trong những loài được anh quan tâm nhất là Rùa Hồ Gươm. Anh đã phân tích nhiều mẫu vật ở các bảo tàng trong nước và nước ngoài, thực hiện hàng loạt các chuyến khảo sát cùng với chuyên gia ở miền Bắc, cung cấp những bằng chứng khoa học xác thực để định danh chính xác loài Rùa Hồ Gươm cũng như xác định các địa điểm phân bố lịch sử của loài này ở Việt Nam...

 

Nghiên cứu mới nhất của nhóm nghiên cứu do Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường dẫn dắt đã ứng dụng các phương pháp mới để đánh giá sai khác di truyền các quần thể địa lý và mô tả phân loài Thằn lằn cá sấu Việt Nam. Những kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa ra các giải pháp nhân nuôi và tái thả động vật về tự nhiên một cách khoa học, tránh lai tạp nguồn gen và bảo vệ tính thuần chủng của quần thể. 

 

Đáng chú ý, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường còn là chủ biên của Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ Việt Nam mới xuất bản năm 2024. Đây là những tài liệu tham khảo quan trọng về các loài bị đe dọa tuyệt chủng ở nước ta. Anh cũng đã tham gia soạn thảo và thẩm định hồ sơ của hàng trăm loài động vật để đưa vào Phụ lục CITES hay danh mục loài hoang dã được bảo vệ tại các Nghị định của Chính phủ cũng như Thông tư của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Đây là những văn bản pháp lý quan trọng trong thực thi các công ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, đồng thời hỗ trợ cho công tác quản lý, bảo tồn và phát triển bền vững đa dạng sinh học của quốc gia...

 

* Những đóng góp được ghi nhận

 

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường luôn tâm niệm, nghiên cứu khoa học phải có những khám phá, phát hiện mới cho nhân loại và phục vụ thiết thực cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Do vậy, anh vẫn miệt mài theo đuổi niềm đam mê phát hiện những điều mới lạ, sự sống kỳ diệu của các loài động vật hoang dã từ núi rừng thiên nhiên. “Việt Nam là đất nước nhiệt đới với tiềm năng đa dạng sinh học rất cao và độc đáo, vì vậy tôi luôn mong ước sẽ có những bạn trẻ đam mê nghiên cứu khoa học, khám phá thiên nhiên và say mê với công tác bảo tồn loài hoang dã của nước nhà”, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường chia sẻ.

 

Những đóng góp không ngừng nghỉ của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường đã được ghi nhận bằng hàng loạt thành tích đáng kể. Liên tục trong các năm từ 2020 đến 2025, anh được nhận danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở và Đảng viên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Anh cũng vinh dự được nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường năm 2021; hai Bằng khen của Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Năm 2025, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường là một trong 8 cá nhân điển hình của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2020-2025 được dự Đại hội thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI năm 2025. 

 

Đánh giá về đồng nghiệp, Viện trưởng Viện Sinh học, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phí Quyết Tiến cho rằng, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường là một cán bộ khoa học có uy tín trong Viện, có năng lực tập hợp, đoàn kết các cán bộ trong đơn vị, được cán bộ, đảng viên tín nhiệm... là tác giả và đồng tác giả của hơn 20 công trình khoa học mỗi năm, hầu hết được đăng trên tạp chí khoa học quốc tế uy tín.

 

“Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quảng Trường chính là hình mẫu tiêu biểu của thế hệ trí thức Việt Nam hiện đại: Bản lĩnh, trí tuệ và luôn tận tâm cống hiến vì sự nghiệp bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học cho các thế hệ mai sau”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phí Quyết Tiến khẳng định./.