Bên cạnh các đại công trình hàng nghìn tỷ đồng như sân bay quốc tế hay trung tâm hội nghị đang tăng tốc về đích, câu chuyện bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa đang nhận được sự quan tâm sâu sắc của cộng đồng quốc tế trước thềm APEC 2027. Giữa không gian chuyển mình thành đô thị sự kiện mang tầm vóc quốc tế, nghề phơi cá cơm than truyền thống vẫn miệt mài giữ nhịp, trở thành "đại sứ ẩm thực" mang hồn cốt biển đảo đến gần hơn với bạn bè năm châu.
Dọc theo các vùng bờ biển Phú Quốc, khung cảnh phơi cá cơm than dưới cái nắng vàng rực rỡ từ lâu đã quen thuộc với đời sống ngư dân. Hoạt động này diễn ra quanh năm nhưng nhộn nhịp nhất vào mùa khô. Số liệu thống kê từ các cơ sở chế biến hải sản lớn trên đảo cho thấy, công suất xuất xưởng trung bình trong mùa cao điểm đạt khoảng 5 tấn cá thành phẩm mỗi ngày.
Để tạo ra sản phẩm đạt độ óng ánh và vị ngọt đậm đà đặc trưng, quy trình đòi hỏi sự chuẩn xác từ khâu chọn nguyên liệu đến tỷ lệ chuyển đổi: cứ 10 kg cá cơm than tươi qua công đoạn luộc nước muối với định lượng chuẩn và phơi nắng liên tục trong 6 tiếng sẽ thu được khoảng 4 kg cá khô.
Không chỉ giữ vai trò ổn định kinh tế, nghề thủ công này còn giải quyết việc làm thường xuyên cho hàng nghìn lao động địa phương. Mức thu nhập bình quân của nhân công tham gia sơ chế, luộc và phơi cá dao động từ 300.000 đến 500.000 đồng/người/ngày, giúp nhiều hộ gia đình gắn bó lâu dài với nghề biển.
Đứng trước thềm sự kiện kinh tế - ngoại giao lớn nhất khu vực diễn ra tại đảo ngọc, những người bám nghề lâu năm tại đây mang nhiều trăn trở lẫn niềm tự hào. Chia sẻ về định hướng tương lai, ông Nguyễn Văn Hùng, chủ một cơ sở chế biến cá cơm khô lâu năm tại thị trấn An Thới, bộc bạch:"Nhiều người sợ rằng khi Phú Quốc lên thành phố hiện đại, có sân bay lớn, đón các nguyên thủ và khách quốc tế trong dịp APEC 2027 thì những giàn phơi cá thủ công sẽ mai một. Nhưng tôi nghĩ ngược lại. Khách quốc tế đến đây không chỉ tìm kiếm sự xa hoa của resort năm sao, họ khát khao trải nghiệm văn hóa bản địa thực thụ. Nếu chúng ta chuẩn hóa được quy trình vệ sinh an toàn thực phẩm, nâng cấp bao bì tinh tế hơn, chính những con cá cơm than phơi nắng gió quê hương sẽ trở thành món quà biếu khiến họ nhớ mãi không quên."
Đồng quan điểm này, chị Nguyễn Thị Lành, một thợ lành nghề có thâm niên hơn 15 năm gắn bó với nghề phơi cá tại Dương Đông, chia sẻ thêm:"Mỗi mẻ cá khô ngon đều kết tinh từ mồ hôi và sự nhẫn nại của người thợ dưới cái nắng biển. Chị em chúng tôi đang tự động học hỏi thêm cách đóng gói hút chân không, nhãn mác rõ ràng nguồn gốc. Ai cũng mong muốn đến năm 2027, khi bạn bè thế giới đến Phú Quốc dự APEC, họ sẽ được thưởng thức những món ăn dân dã đậm đà hương vị biển trời đảo ngọc từ chính đôi tay của người lao động địa phương chúng tôi."
Việc đăng cai APEC 2027 không chỉ là cú hích về hạ tầng kỹ thuật mà còn là cơ hội vàng để quảng bá các sản phẩm OCOP và đặc sản vùng miền. Khi các sản phẩm truyền thống như cá cơm than hay nước mắm Phú Quốc được chuẩn hóa và đưa vào chuỗi cung ứng phục vụ các sự kiện ngoại giao, giá trị của nghề thủ công truyền thống sẽ được nâng lên một tầm cao mới. Sự giao thoa giữa một Phú Quốc hiện đại, thông minh trong kỷ nguyên mới và một làng nghề truyền thống đậm đà bản sắc chính là minh chứng sinh động cho sức sống trường tồn của văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế./.
