Hai phiên tòa diễn ra trong thời điểm Cà Mau mở cao điểm tập trung khắc phục những tồn tại, hạn chế trong chống khai thác IUU, hướng tới mục tiêu cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).
Phát biểu khai mạc tại các phiên tòa giả định, Thượng tá Vũ Đình Ngà, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 cho biết, thời gian qua, đơn vị đã phối hợp với các lực lượng chức năng địa phương triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm ngăn chặn, chấm dứt khai thác IUU, góp phần cùng cả nước sớm gỡ bỏ “Thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu đối với thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn một số ít ngư dân vi phạm đến khai thác IUU và chưa nắm hết đầy đủ các quy định pháp luật liên quan. Vì vậy, công tác tuyên truyền cần được đổi mới theo hướng trực quan, dễ hiểu và sát với thực tế vươn khơi, để pháp luật đến gần hơn với ngư dân và được chuyển hóa thành ý thức chấp hành trong từng chuyến ra biển.
Phiên tòa giả định được lựa chọn như một hình thức tuyên truyền trực quan, sinh động. Thay vì chỉ nghe phổ biến quy định, ngư dân được trực tiếp theo dõi một vụ việc từ hành vi vi phạm, quá trình xét xử đến phán quyết của Tòa án, qua đó dễ nhận diện ranh giới giữa hoạt động khai thác hợp pháp và hành vi vi phạm pháp luật.
Tại hai phiên tòa giả định, Hội đồng xét xử “bị cáo” về tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép”, mua tàu cá đã qua sử dụng, thuê ngư phủ và tổ chức cho nhóm này xuất cảnh trái phép sang vùng biển nước ngoài khai thác thủy sản. Hành vi này dẫn đến việc “bị cáo” cùng các ngư phủ bị cơ quan chức năng nước ngoài bắt giữ và xử lý theo pháp luật nước sở tại... Những người có mặt tại hai phiên tòa giả định đều tập trung lắng nghe nội dung cáo trạng của Viện Kiểm sát, cũng phần thẩm vấn xung quanh việc tự ý đưa tàu vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài….
Tham dự các phiên tòa giả định, ngư dân xã Đông Hải và phường Hiệp Thành còn được phát các tờ rơi tuyên truyền, hỗ trợ ngư dân trong việc ra khơi, bám biển, tránh bão; chấp hành nghiêm các quy định của Nhà nước về chống khai thác IUU; tọa đàm pháp luật về chống khai thác IUU...
Ông Phạm Quốc Sử, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Cà Mau, Tổ trưởng Tổ xử lý vi phạm IUU của tỉnh chia sẻ: Điểm đáng chú ý của phiên tòa giả định là đưa quy định pháp luật vào một vụ việc cụ thể, để người dân có thể trực tiếp theo dõi hành vi, chứng cứ, lời khai, trách nhiệm của các bên và hậu quả pháp lý. Cách tuyên truyền này tạo sự khác biệt so với việc chỉ phổ biến các điều khoản. Người xem có thể đối chiếu tình huống trong phiên tòa với công việc của mình, từ đó nhận diện những ranh giới pháp lý cần tuân thủ khi đưa tàu ra khơi.
Theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau, giá trị của phiên tòa giả định không chỉ nằm ở tính răn đe. Quan trọng hơn, người dân được nhìn thấy trước hậu quả pháp lý của một hành vi, từ đó có thể chủ động tránh vi phạm trước khi sự việc xảy ra. Đây cũng là điểm cần được phát huy trong tuyên truyền chống khai thác IUU. Với ngư dân, việc hiểu rõ hậu quả pháp lý ngay từ đầu có thể giúp họ cân nhắc trước những quyết định tưởng như nhỏ trong quá trình hành nghề nhưng có thể dẫn đến vi phạm. Những câu hỏi như hành vi nào bị cấm, đến đâu là vượt ranh giới, mất tín hiệu VMS trong trường hợp nào sẽ bị xử lý hay việc chuyển thiết bị giám sát sang tàu khác có thể dẫn tới hậu quả gì... được giải thích bằng những tình huống gần với thực tế. Khi chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân hiểu rõ hành vi nào bị cấm, giới hạn pháp lý ở đâu và hậu quả của việc cố tình vi phạm, họ sẽ có thêm cơ sở để tự bảo vệ mình trước những rủi ro pháp lý.
Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau chia sẻ, là tỉnh địa đầu cực Nam của Tổ quốc với 3 mặt giáp biển, Cà Mau có nghề khai thác thủy sản phát triển mạnh. Tỉnh xác định công tác chống khai thác IUU là nhiệm vụ chính trị quan trọng, lâu dài. Do đó, sẽ tiếp tục tập trung rà soát, truy vết, xử lý, số hóa toàn bộ tàu cá vi phạm, tàu cá nguy cơ cao, tàu cá sang bán tỉnh ngoài chưa làm thủ tục, đảm bảo có kết quả truy vết cuối cùng; hướng dẫn, hỗ trợ gia hạn giấy phép, thực hiện sang bán theo đúng quy định; hoàn thành cập nhật thông tin định danh các tàu cá còn lại; cập nhật đầy đủ, chính xác dữ liệu thông tin tàu cá vào Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư VneID. Cùng với đó, duy trì công tác tuyên truyền vận động thường xuyên, để ngư dân hiểu và thực hiện tốt các qui định chông khai thác IUU.
Dịp này, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 trao tặng ngư dân xã Đông Hải và phường Hiệp Thành ảnh Bác Hồ, cờ Tổ quốc cùng các phần quà ý nghĩa./.
