Giữa những dãy núi đá tai mèo xám bạc, những thung lũng và triền núi ở vùng Cao nguyên đá Đồng Văn (Tuyên Quang) đang được tô điểm bởi sắc trắng, hồng phớt, tím hồng của hoa tam giác mạch. Mùa hoa không chỉ tạo nên cảnh sắc đặc trưng của miền cực Bắc mà còn mở ra hành trình khám phá thiên nhiên, văn hóa và đời sống của đồng bào các dân tộc nơi đây.
Từ ngã ba Phố Cáo, con đường dẫn lên vùng cao nguyên đá mở ra trước mắt du khách những dãy núi nối tiếp nhau, những mái nhà trình tường nép mình bên sườn núi và những hàng rào đá được xếp thủ công qua nhiều thế hệ. Giữa khung cảnh tưởng như chỉ có một màu xám của đá, những vạt hoa tam giác mạch xuất hiện, mang đến sắc màu dịu dàng cho miền đất vốn được biết đến bởi địa hình khắc nghiệt.
Hoa tam giác mạch thường nở từ đầu tháng 10 đến tháng 12 hằng năm. Khi mới nở, những cánh hoa nhỏ mang sắc trắng hoặc hồng phớt, sau đó chuyển dần sang hồng đậm, tím hồng khi bước vào giai đoạn rực rỡ. Sự thay đổi màu sắc theo từng thời điểm khiến những cánh đồng hoa trên cao nguyên đá luôn có vẻ đẹp riêng. Trên nền đá tai mèo sắc nhọn, những thảm hoa mỏng manh tạo nên sự tương phản đặc biệt, vừa mềm mại, vừa làm nổi bật vẻ hùng vĩ của cảnh quan.
Tại khu vực Phố Cáo, hoa tam giác mạch được trồng xen giữa những nếp nhà đất, ven đường và trên các triền núi. Những ngôi nhà trình tường màu vàng đất, mái ngói cũ, hàng rào đá xếp ngay ngắn tạo nên không gian mang đậm dấu ấn kiến trúc truyền thống của người Mông. Khi hoa nở, sắc hồng tím len giữa những bức tường đất và những phiến đá xám, khiến cảnh sắc bản làng thêm sinh động. Năm 2026, riêng xã Phố Bảng triển khai trồng 57 ha hoa tam giác mạch, trong đó có diện tích phục vụ các hoạt động lễ hội và tham quan du lịch.
Rời Phố Cáo, hành trình tiếp tục đến Phó Bảng – nơi vẫn lưu giữ những nếp nhà cổ với tường đất, cửa gỗ và những con ngõ nhỏ mang dáng vẻ trầm mặc. Không gian phố cổ tạo nên một điểm nhấn khác biệt giữa mùa hoa. Nếu những triền núi bên ngoài mở ra khung cảnh rộng lớn, thì trong các ngõ nhỏ, hoa tam giác mạch lại góp thêm sắc màu cho nhịp sống bình dị của cư dân địa phương. Sự kết hợp giữa kiến trúc cũ và cảnh sắc mùa hoa giúp du khách có thêm góc nhìn về một vùng cao nguyên không chỉ có núi đá và những cung đường đèo.
Ở thung lũng Sủng Là, làng văn hóa du lịch Lũng Cẩm là một trong những điểm đến được nhiều du khách tìm tới. Nơi đây nổi tiếng với những ngôi nhà trình tường truyền thống, trong đó có ngôi nhà từng được chọn làm bối cảnh bộ phim “Chuyện của Pao”. Những nương hoa trên lối vào làng và quanh khu dân cư tạo nên khung cảnh đặc trưng mỗi độ cuối thu, đầu đông. Giữa thung lũng được bao bọc bởi núi đá, sắc hoa trải trên những thửa đất nhỏ, làm nổi bật vẻ bình yên của bản làng. Du khách đến đây không chỉ chụp ảnh cùng hoa mà còn có dịp tìm hiểu kiến trúc nhà ở, phong tục và sinh hoạt thường ngày của đồng bào Mông.
Không chỉ có giá trị cảnh quan, tam giác mạch còn gắn với đời sống sản xuất của người dân vùng cao. Cây được gieo trồng trên những thửa nương sau vụ thu hoạch, góp thêm nguồn lương thực và sản vật địa phương. Hạt tam giác mạch có thể được sử dụng để chế biến thành các món ăn như bánh, bột; một số sản phẩm từ loại cây này cũng trở thành đặc sản được giới thiệu tới du khách. Những mùa hoa vì thế không đơn thuần là thời điểm ngắm cảnh mà còn gắn với hoạt động canh tác, sinh kế và sự chuyển đổi trong phát triển du lịch của các cộng đồng cư dân.
Tại Lao Xa, vẻ đẹp mùa hoa có thể được cảm nhận trong không gian bản làng của người Mông, nơi những ngôi nhà cổ và nghề chạm bạc truyền thống vẫn là những nét văn hóa đáng chú ý. Những vạt hoa bên đường, trên các khoảng đất giữa núi đá tạo nên điểm nhấn cho hành trình khám phá. Bên cạnh việc ngắm hoa, du khách có thể tìm hiểu nghề chế tác bạc – một nghề thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ, kinh nghiệm và đôi bàn tay khéo léo của người thợ. Đây cũng là hướng trải nghiệm giúp hành trình mùa hoa gắn với việc tìm hiểu những giá trị văn hóa bản địa.
Càng tiến về phía Lũng Táo và khu vực Lũng Cú, cảnh sắc cao nguyên đá càng mở rộng với những triền núi nối tiếp, các bản làng nằm rải rác giữa địa hình đá tai mèo. Những nương hoa được bố trí tại các khu vực có lợi thế về cảnh quan, kết nối với các điểm đến như cột cờ Quốc gia Lũng Cú và làng văn hóa du lịch Lô Lô Chải. Giữa không gian biên viễn, sắc hoa dịu nhẹ làm nổi bật những nếp nhà, con đường và màu xanh của cây trồng trên các thửa đất nhỏ. Đây cũng là dịp để du khách khám phá đời sống văn hóa của cộng đồng người Lô Lô, tìm hiểu những nét kiến trúc và sinh hoạt đặc trưng của bản làng vùng cực Bắc.
Nhằm kéo dài thời gian thưởng ngoạn, năm 2026, tỉnh Tuyên Quang triển khai gieo trồng khoảng 400 ha hoa tam giác mạch tại các xã thuộc vùng cao nguyên đá Đồng Văn. Việc gieo trồng được chia thành ba đợt để hoa nở từ tháng 10 đến hết tháng 12, tập trung vào thời gian diễn ra các hoạt động lễ hội. Các vùng hoa được bố trí dọc những tuyến đường du lịch và tại những điểm có lợi thế về cảnh quan, giúp du khách thuận tiện kết hợp tham quan, trải nghiệm. Lễ hội Hoa tam giác mạch tỉnh Tuyên Quang lần thứ XII năm 2026 mang chủ đề “Âm vang miền đá”, tiếp tục là hoạt động quảng bá hình ảnh vùng đất và con người nơi đây.
Mùa hoa tam giác mạch rồi sẽ qua, những cánh hoa tàn để nhường chỗ cho một mùa gieo trồng mới. Nhưng sức hấp dẫn của cao nguyên đá không chỉ nằm ở những thảm hoa rực rỡ. Đó còn là vẻ đẹp của những bản làng nép mình giữa núi đá, những nếp nhà truyền thống, nghề thủ công được gìn giữ và nhịp sống bền bỉ của đồng bào nơi địa đầu Tổ quốc. Khi sắc hoa hòa cùng cảnh quan và văn hóa bản địa, hành trình đến với cao nguyên đá Đồng Văn trở thành trải nghiệm khám phá sâu hơn về một vùng đất giàu bản sắc của tỉnh Tuyên Quang./.
