Với phương châm "Lấy bảo tồn làm gốc, lấy du lịch sinh thái làm động lực", Cúc Phương đã kiến tạo thành công một vòng tuần hoàn giá trị: Dùng chính thành quả bảo tồn để nuôi dưỡng các sản phẩm du lịch độc đáo, đồng thời trích nguồn thu từ du lịch để tái đầu tư cho công tác cứu hộ và phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng vùng đệm. Một số tour trải nghiệm của Vườn quốc gia Cúc Phương luôn nằm trong danh sách yêu thích và được nhiều du khách thích thú lựa chọn như Tour "Hành trình hồi sinh"; Tour ngắm động vật hoang dã ban đêm; Tour săn ảnh mùa bướm và đom đóm...
Anh David Miller (du khách đến từ Australia) chia sẻ: Tôi rất ấn tượng với cách vận hành tour của Vườn quốc gia Cúc Phương. Mọi quy trình từ việc di chuyển, giữ khoảng cách an toàn đến việc tháo lồng thả động vật đều tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn bảo tồn để tránh làm thú bị hoảng loạn. Nhìn động vật được trả lại quyền sống tự do trong môi trường rừng nguyên sinh tuyệt vời này, tôi thực sự cảm phục những nỗ lực thầm lặng của các kiểm lâm viên và chuyên gia nơi đây.
Chia sẻ cụ thể về các giải pháp chiến lược nhằm hóa giải bài toán xung đột giữa phát triển du lịch và bảo tồn đa dạng sinh học, ông Đỗ Hồng Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Môi trường và Dịch vụ, Vườn quốc gia Cúc Phương nhấn mạnh, Cúc Phương không nhìn nhận cánh rừng đơn thuần là một địa điểm tham quan giải trí mà là một bảo tàng sống, một "ngôi trường lớn" giữa đại ngàn. Từ định vị đó, Vườn triển khai các nhóm giải pháp quản trị và vận hành mang tính cốt lõi. Theo đó, Vườn quốc gia Cúc Phương tập trung phát triển các sản phẩm du lịch có trách nhiệm cao với môi trường. Thông qua các mô hình như tour "Hành trình hồi sinh" hay giải chạy trail thường niên với bộ linh vật là các loài động vật hoang dã bản địa, Vườn chủ động chuyển tải thông điệp bảo tồn trực tiếp đến từng du khách. Để bảo vệ tuyệt đối các chương trình bảo tồn linh trưởng nguy cấp, thú ăn thịt nhỏ, tê tê và rùa nước ngọt, Vườn áp dụng bộ quy tắc điều tiết hành vi vô cùng chặt chẽ đối với các hoạt động trải nghiệm theo mùa tự nhiên (như mùa bướm và đom đóm). Lượng khách được phân luồng, kiểm soát nghiêm ngặt theo giờ; các phương tiện giao thông phát thải bị hạn chế và du khách buộc phải tuyệt đối giữ im lặng, không ô nhiễm ánh sáng khi xem thú đêm nhằm không làm đảo lộn tập tính hoang dã.
Đại diện lãnh đạo Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình đánh giá, những năm gần đây, xu hướng dịch chuyển từ du lịch đại chúng đơn thuần sang loại hình du lịch gắn với cứu hộ, bảo tồn thiên nhiên đang tăng trưởng mạnh mẽ. Đây là phân khúc thị trường tương lai đặc biệt thu hút cư dân tại các đô thị lớn, những người có nhu cầu cao về tìm hiểu, khám phá và chữa lành. Bằng việc xây dựng các chuỗi tour trải nghiệm giàu tính giáo dục, Vườn quốc gia Cúc Phương không chỉ đáp ứng tốt thị hiếu mà còn chuyển hóa thành công mỗi du khách trở thành một đại sứ truyền thông cho thông điệp bảo vệ đa dạng sinh học.
Khép lại một hành trình và mở ra những sinh mệnh mới giữa đại ngàn xanh, mô hình mẫu của Vườn quốc gia Cúc Phương chính là lời khẳng định mạnh mẽ: bảo vệ ngôi nhà chung của muôn loài cũng chính là bảo vệ nguồn sinh kế và tương lai bền vững cho thế hệ mai sau./.
