Theo báo cáo của Bộ Tư pháp, trên cơ sở các nghị quyết và kết quả rà soát, theo dõi về kết quả thực hiện Chương trình lập pháp năm 2026, tính đến nay, tổng cộng 62 dự án luật, nghị quyết của Quốc hội đang được các bộ, cơ quan nghiên cứu, chuẩn bị để trình Quốc hội thông qua từ nay đến cuối năm 2026.
Về xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết, với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ đã tích cực triển khai nhiều giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết luật, nghị quyết. Trong vòng 10 ngày (từ ngày 15 đến 25/5), số lượng văn bản quy định chi tiết được ban hành tương đối lớn (34 văn bản). Số lượng văn bản chậm nợ giảm từ 30 văn bản xuống còn 26 văn bản.
Tuy nhiên, tình trạng nợ văn bản quy định chi tiết vẫn chưa được giải quyết triệt để (vẫn còn nợ 26 văn bản, trong đó có 16 nghị định, 1 quyết định, 9 thông tư). Nguyên nhân chủ yếu do một số văn bản quy định chi tiết liên quan đến việc thể chế hóa các chủ trương, đường lối mới của Đảng, có nội dung khó, phạm vi tác động rộng và liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực cần thêm thời gian để nghiên cứu, rà soát, đánh giá kỹ.
Ngoài ra, một số bộ chưa thực sự chủ động, quyết liệt trong việc xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết; một số dự thảo văn bản khi gửi thẩm định hoặc trình Chính phủ chưa bảo đảm chất lượng và yêu cầu hồ sơ theo quy định; công tác phối hợp giữa các bộ, cơ quan ngang bộ có lúc còn chưa kịp thời, hiệu quả...
*Hoàn thiện thí điểm chấm điểm KPI trong công tác xây dựng pháp luật
Sau khi nghe các đại biểu báo cáo và cho ý kiến thảo luận, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đánh giá cao sự chủ động của Bộ Tư pháp trong việc làm việc với các bộ, ngành để xây dựng chương trình, bổ sung các dự án luật vào chương trình lập pháp năm 2026 và các kỳ họp sắp tới.
"Từ các nghị quyết của Bộ Chính trị, những chuyên đề, chiến lược về hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật, đến các kết luận của Bộ Chính trị, chỉ đạo của Thủ tướng đều giao cho các Bộ trưởng trực tiếp chỉ đạo công tác xây dựng pháp luật. Lãnh đạo các bộ, ngành phải chú trọng, quan tâm đúng mức, sát sao hơn nữa đối với công tác này. Xây dựng pháp luật cần phải được đặt đúng vị trí, vai trò", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Theo Phó Thủ tướng, cần tiếp tục hoàn thiện và "tái cơ cấu" hệ thống pháp luật theo Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Công tác lập pháp phải phản ứng chính sách nhanh nhạy, kịp thời, không thể làm theo tư duy cũ, hướng tới khơi thông các điểm nghẽn, tạo động lực mới và lợi thế cạnh tranh. Bộ Tư pháp khẩn trương hoàn thiện thí điểm chấm điểm KPI trong công tác xây dựng pháp luật.
Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Tư pháp phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Chính phủ theo dõi, đôn đốc các bộ, cơ quan ngang bộ trong việc bảo đảm tiến độ trình Chính phủ các dự án luật, nghị quyết trong Chương trình lập pháp năm 2026, đặc biệt là các dự án luật, nghị quyết phải trình Chính phủ trong tháng 5 và tháng 6/2026. Không để xảy ra tình trạng chậm, muộn, dẫn đến việc các bộ, cơ quan ngang bộ trình dồn nhiều dự án luật, nghị quyết vào các tháng trước Kỳ họp của Quốc hội, gây khó khăn cho Chính phủ trong việc xem xét, cho ý kiến.
Tuy vậy, không vì sức ép tiến độ mà hạ thấp yêu cầu về chất lượng chính sách, tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất, đồng bộ, khả thi của hệ thống pháp luật. Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp phải phát huy vai trò là cơ quan "gác cổng" về chất lượng xây dựng pháp luật; không chỉ tổng hợp tiến độ mà phải thẩm định thực chất, phát hiện sớm các nội dung còn chồng chéo, mâu thuẫn, chưa rõ thẩm quyền, nguồn lực, chưa đánh giá tác động hoặc có nguy cơ phát sinh khiếu kiện, phản ứng xã hội. Đồng thời, Bộ Tư pháp cần thực hiện nghiêm yêu cầu về thời hạn trình Chính phủ đối với 8 dự án luật do Bộ Tư pháp chủ trì.
Về việc rà soát, đề xuất các dự án luật, nghị quyết vào Chương trình Kỳ họp không thường lệ tháng 7/2026, Phó Thủ tướng giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Văn phòng Chính phủ và các bộ, cơ quan liên quan rà soát kỹ 17 dự án luật, nghị quyết.
Văn phòng Chính phủ phối hợp với Bộ Tư pháp căn cứ số lượng, chất lượng và tiến độ các dự án luật trong tháng 6/2026, tham mưu Thủ tướng Chính phủ tổ chức phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật nếu cần thiết; ưu tiên xem xét các dự án có khả năng trình Kỳ họp không thường lệ tháng 7/2026 và các dự án phục vụ trực tiếp phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh.
*Không để tiếp tục kéo dài khoảng trống pháp lý
Cơ bản thống nhất với các giải pháp, kiến nghị của Bộ Tư pháp về nâng cao chất lượng, khắc phục tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản quy định chi tiết, tuy nhiên, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đánh giá tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản quy định chi tiết tại một số bộ, cơ quan ngang bộ là nghiêm trọng. Đây là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực, hiệu quả thi hành pháp luật, kỷ luật hành chính và môi trường đầu tư, kinh doanh.
Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ xác định việc xây dựng, trình, ban hành văn bản quy định chi tiết là nhiệm vụ chính trị, pháp lý bắt buộc; không để luật, nghị quyết đã được Quốc hội ban hành nhưng chậm đi vào cuộc sống do thiếu văn bản hướng dẫn.
Phó Thủ tướng giao Bộ Tư pháp tiếp tục theo dõi, đôn đốc, hỗ trợ các bộ, cơ quan ngang bộ trong việc tổ chức xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết, tổng hợp tình hình thực hiện của các bộ, cơ quan ngang bộ, báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ; tổ chức thẩm định ngay các văn bản quy định chi tiết khi nhận được hồ sơ đề nghị của các bộ, cơ quan ngang bộ, kiên quyết không kết luận đủ điều kiện trình Chính phủ nếu chất lượng không đảm bảo; phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ cập nhật chính xác tiến độ chậm, nợ văn bản quy định chi tiết, nguyên nhân, trách nhiệm của các cơ quan và đề xuất giải pháp xử lý tại Báo cáo hàng tháng của Bộ Tư pháp trình Chính phủ tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ.
Song song với đó, các bộ, cơ quan ngang bộ tiếp tục triển khai thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng trong xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết.
"Đối với các văn bản quy định chi tiết luật, nghị quyết đã có hiệu lực nhưng chưa ban hành, phải xác định đây là nhóm nhiệm vụ ưu tiên cao nhất, hoàn thành trong thời hạn sớm nhất, không để tiếp tục kéo dài khoảng trống pháp lý", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Ngoài ra, Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Văn phòng Chính phủ và các bộ, cơ quan ngang bộ rà soát, nghiên cứu các nguyên nhân gốc rễ của tình trạng ban hành nhiều nghị định, thông tư quy định chi tiết luật; xác định nguyên nhân gốc rễ từ đâu để tham mưu Chính phủ chỉ đạo căn cơ, bài bản chứ không chỉ là đôn đốc tiến độ như hiện nay.
Bộ Tư pháp không chỉ đốc thúc tiến độ ban hành văn bản, mà phải kiểm soát ngay từ khâu đề nghị xây dựng luật, nghị định. Trong đó, lưu ý nội dung nào phải quy định ngay trong luật, nội dung nào thật sự cần giao Chính phủ, nội dung nào giao bộ, ngành; lý do giao; thời hạn ban hành; tác động đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, chi phí tuân thủ và khả năng thực thi./.
