Trên những vùng sản xuất nông nghiệp của Tây Ninh, sự thay đổi đang bắt đầu từ chính những người trực tiếp gắn bó với ruộng đồng.
Anh Lưu Trần Đức Trọng, (43 tuổi, ở phường Kiến Tường, tỉnh Tây Ninh) cho biết, việc đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng đã giúp nông dân giảm đáng kể công lao động và tiết kiệm thời gian. Hiện hầu hết các khâu trong sản xuất lúa của gia đình anh đều được thực hiện bằng máy móc, từ làm đất, gieo sạ đến phun thuốc bằng thiết bị bay không người lái. Cơ giới hóa không chỉ giải quyết bài toán thiếu lao động nông thôn mà còn giúp giảm chi phí, hạn chế thất thoát và nâng cao hiệu quả sản xuất so với phương thức truyền thống. Quan trọng hơn, việc tiếp cận máy móc, thiết bị hiện đại đang từng bước thay đổi cách nghĩ của người nông dân về sản xuất nông nghiệp.
Ông Lê Thành Trung, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Long Thuận, tỉnh Tây Ninh cho rằng, sản xuất theo phương thức truyền thống đã dần chạm ngưỡng về năng suất. Muốn nâng cao giá trị, người nông dân phải làm chủ khoa học kỹ thuật và chuyển đổi số. Hội Nông dân xã đang vận động hội viên tham gia các mô hình sản xuất an toàn, bền vững theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hướng tới mục tiêu cuối cùng là nâng cao thu nhập cho người dân. Địa phương cũng chú trọng phát triển tổ hợp tác, hợp tác xã nhằm từng bước khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún. Khi tham gia liên kết, nông dân có điều kiện tổ chức vùng nguyên liệu, áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật và nâng cao vị thế trong đàm phán với doanh nghiệp.
Dù vậy, theo ông Lê Thành Trung, khó khăn hiện nay vẫn tập trung ở nguồn vốn hạn chế, đầu ra nông sản có thời điểm chưa ổn định và khả năng tiếp cận công nghệ của một bộ phận nông dân còn chậm. Trong khi đó, đầu tư nông nghiệp công nghệ cao đòi hỏi nguồn vốn lớn, thời gian thu hồi dài; quy mô đất sản xuất còn phân tán cũng gây khó khăn cho việc hình thành những vùng sản xuất tập trung đủ lớn.
Đây cũng là những “điểm nghẽn” khiến doanh nghiệp, hợp tác xã gặp khó khi xây dựng chuỗi liên kết bền vững. Doanh nghiệp cần vùng nguyên liệu ổn định, sản lượng đồng đều, chất lượng được kiểm soát và khả năng truy xuất nguồn gốc, trong khi sản xuất của nhiều hộ vẫn chưa đồng nhất về quy trình. Nếu thiếu một cơ chế liên kết đủ chặt chẽ, rủi ro thị trường có thể làm đứt gãy quan hệ giữa doanh nghiệp và người sản xuất.
Vì vậy, chuyển đổi số trong nông nghiệp cần vượt ra khỏi phạm vi các lớp tập huấn lý thuyết, đi vào những nhu cầu cụ thể của người nông dân và doanh nghiệp như quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, dự báo thị trường, kết nối cung - cầu và đưa sản phẩm lên các nền tảng thương mại điện tử. Cùng với đó là yêu cầu có cơ chế thuận lợi hơn về vốn, đất đai và hạ tầng để khuyến khích nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao.
Trong tiến trình chuyển đổi của nông nghiệp Tây Ninh, vốn và công nghệ có thể được hỗ trợ bằng chính sách, hạ tầng có thể từng bước đầu tư, nhưng yếu tố quyết định vẫn là sự thay đổi tư duy của chính người sản xuất. Khi người nông dân không chỉ biết làm ra nông sản mà còn làm chủ công nghệ, dữ liệu, tiêu chuẩn chất lượng và thị trường; khi hợp tác xã đủ năng lực tổ chức vùng nguyên liệu và doanh nghiệp có thể tham gia chuỗi liên kết ổn định, chuyển đổi số mới thực sự trở thành động lực tạo giá trị mới./.
