* Phát triển nghề truyền thống
Tốt nghiệp Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, từng làm việc tại một số doanh nghiệp xây dựng với mức thu nhập ổn định, song trăn trở trước nguy cơ mai một nghề làm giấm truyền thống của gia đình, năm 2017, anh Ngọc quyết định “bỏ phố về quê” để khởi nghiệp.
Theo anh Ngọc, công thức ủ giấm của gia đình do ông ngoại sáng chế và truyền lại cho các thế hệ sau. “Bí quyết” giúp giấm mơ của gia đình luôn giữ được hương vị đặc trưng, được nhiều khách hàng tin dùng chính là sự kết hợp giữa nước mơ ngâm đường lâu năm và nước trà xanh theo tỷ lệ phù hợp, ủ lên men hoàn toàn tự nhiên. Thành phẩm có mùi thơm đặc trưng của mơ, vị chua dịu, thanh mát. Ngoài việc sử dụng làm gia vị trong chế biến món ăn hàng ngày, sản phẩm giấm mơ trà xanh đặc biệt tốt cho cơ thể trong việc điều chỉnh lại chức năng tiêu hóa, hỗ trợ giảm cân, điều chỉnh lượng đường trong máu, góp phần hạn chế các bệnh tiểu đường, ung thư…
Sau quá trình tìm hiểu, nghiên cứu và xây dựng kế hoạch cụ thể, anh Ngọc xác định nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là chuẩn hóa quy trình sản xuất giấm. Thời gian đầu, anh dành nhiều thời gian tìm đọc tài liệu khoa học về lên men giấm; tham khảo, kết hợp phương pháp ủ giấm truyền thống của gia đình với kỹ thuật ủ men bia của Đức, một phần phương pháp sản xuất giấm Balsamic của Italy và quy trình làm trà kombucha sử dụng nấm scoby, từ đó xây dựng công thức phù hợp, bảo đảm tính khoa học và ổn định chất lượng sản phẩm.
Nguyên liệu chính làm nên hương vị giấm mơ trà xanh là lá trà xanh và quả mơ. Trà xanh được anh thu mua từ các hộ dân trồng ven sông Đào; mơ má đào được tuyển chọn từ vùng Mộc Châu, tỉnh Sơn La, ngâm cùng đường thô và mật mía trong thời gian tối thiểu ba năm. Khi sản xuất, nước mơ ngâm được hòa trộn với nước trà xanh và men gốc, ủ từ 3-4 tháng là có thể đưa ra sử dụng.
Sau khi hoàn thiện công thức, anh Ngọc đưa sản phẩm đi thẩm định, đánh giá chất lượng; đồng thời xin ý kiến tư vấn của các chuyên gia tại các viện nghiên cứu thực phẩm, trường đại học, nhà máy bia nhằm tiếp tục hoàn thiện quy trình, chuẩn hóa nhãn mác với tên gọi “Giấm mơ trà xanh Cô Tâm”.
Anh mạnh dạn mang sản phẩm, quy trình sản xuất tham dự nhiều cuộc thi khởi nghiệp sáng tạo do tỉnh và Trung ương tổ chức, qua đó được đánh giá cao và giành nhiều giải thưởng như giải ba tại Cuộc thi Dự án khởi nghiệp Thanh niên nông thôn năm 2021 do Trung ương Đoàn tổ chức và là nhà nông trẻ xuất sắc toàn quốc, được trao Giải thưởng Lương Định Của năm 2021.
* Xây dựng thương hiệu sản phẩm sạch
Quy trình sản xuất đã ổn định, chất lượng sản phẩm được khẳng định và có khả năng đáp ứng các đơn hàng lớn, song thương hiệu “giấm Cô Tâm” vẫn còn khá mới mẻ đối với người tiêu dùng, việc tiêu thụ sản phẩm thời gian đầu gặp không ít khó khăn.
Từ thực tế đó, anh Ngọc chủ động đưa sản phẩm đến các hệ thống cửa hàng thực phẩm sạch trong tỉnh để giới thiệu; tích cực tham gia các hội chợ thương mại trong và ngoài tỉnh nhằm quảng bá, học hỏi kinh nghiệm tiếp thị. Nhờ kiên trì xây dựng thị trường, sản phẩm ngày càng được nhiều khách hàng biết đến, số lượng đơn hàng tăng dần theo thời gian.
Nhận thấy sản xuất nhỏ lẻ khó tạo sức lan tỏa, anh Ngọc thành lập Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nông sản Cô Tâm nhằm xây dựng, phát triển thương hiệu, hoàn thiện các chỉ dẫn về xuất xứ, nguồn gốc sản phẩm. Cuối năm 2022, anh tiếp tục vận động các hộ dân trong thôn thành lập Hợp tác xã Thanh niên Bách Cốc với 7 thành viên, liên kết sản xuất giấm quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường. Hiện tại, Hợp tác xã thanh niên Bách Cốc đang tạo việc làm thời vụ cho 12 lao động địa phương với mức lương 300.000 đồng/ngày công.
Bên cạnh các kênh phân phối truyền thống, anh Ngọc chú trọng đổi mới phương thức bán hàng, tận dụng xu hướng tiêu dùng hiện đại. Các sản phẩm của hợp tác xã được xây dựng hình ảnh bài bản, gắn với câu chuyện sản phẩm để tiếp cận người tiêu dùng trên các nền tảng số. “Việc ứng dụng bán hàng trực tuyến không chỉ giúp tiêu thụ mà hình ảnh của sản phẩm truyền thống đến với người tiêu dùng cũng nhanh hơn, rộng hơn”, anh Ngọc khẳng định.
Không dừng lại ở giấm mơ truyền thống, anh Ngọc tiếp tục nghiên cứu, phát triển các dòng sản phẩm phục vụ nhu cầu làm đẹp, hỗ trợ giảm cân. Hiện mỗi tháng, hợp tác xã sản xuất từ 2.000-3.000 lít giấm các loại như giấm mơ trà xanh truyền thống, giấm mơ detox, giấm tỏi ớt, nước mơ muối tía tô… Nhiều sản phẩm đã được công nhận OCOP 3 sao (Chương trình mỗi xã một sản phẩm). Doanh thu hàng năm của hợp tác xã đạt từ 1,2-1,7 tỷ đồng. Đến nay, các sản phẩm giấm của hợp tác xã đã có mặt tại chuỗi cửa hàng thuộc Hiệp hội Nông nghiệp sạch tỉnh Ninh Bình, các chợ đầu mối, nhà hàng, quán ăn tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.
Theo anh Ngọc, xu hướng người tiêu dùng ưu tiên sử dụng sản phẩm truyền thống, thân thiện với sức khỏe ngày càng rõ nét. Đặc biệt, Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” đã tạo động lực lớn cho các cơ sở sản xuất truyền thống phát triển. Tuy nhiên, có thời điểm sản phẩm làm ra không đủ cung ứng cho thị trường, vì vậy anh mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp, ngành, chính quyền địa phương để mở rộng quy mô sản xuất, tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.
Ông Phạm Quốc Hải, Phó Chủ tịch UBND phường Trường Thi nhận định, mô hình phát triển sản phẩm giấm mơ trà xanh của anh Vũ Minh Ngọc là ý tưởng sáng tạo, góp phần nâng tầm giá trị sản phẩm truyền thống, tạo điểm nhấn cho kinh tế địa phương. Mô hình này đã và đang tạo động lực để các hợp tác xã, hộ sản xuất khác mạnh dạn đổi mới tư duy, đầu tư chế biến sâu, qua đó góp phần thúc đẩy Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) trên địa bàn phát triển bền vững./.
