Đại hội lần thứ X được tổ chức sớm hơn một năm so với thời điểm kết thúc nhiệm kỳ IX (2022–2027), nhằm kiện toàn tổ chức Giáo hội, bảo đảm sự thống nhất trong hệ thống tổ chức sau khi sắp xếp các đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trước đó, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại 34 tỉnh, thành phố đã tổ chức thành công đại hội nhiệm kỳ 2026–2031, tạo tiền đề cho việc triển khai các hoạt động Phật sự trong giai đoạn tiếp theo.
Với trọng trách tổng kết, đánh giá toàn diện những kết quả đạt được, những mặt còn hạn chế và bài học kinh nghiệm trong nhiệm kỳ IX (2022–2026), Đại hội tập trung thảo luận, xác định phương hướng hoạt động Phật sự nhiệm kỳ mới; kiện toàn nhân sự lãnh đạo Giáo hội, suy tôn bổ sung thành viên Hội đồng Chứng minh và suy cử Hội đồng Trị sự nhiệm kỳ X. Đại hội cũng xem xét thông qua Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam sửa đổi lần thứ VIII, cử hành suy tôn hàng giáo phẩm và thông qua Nghị quyết Đại hội, thể hiện ý chí, nguyện vọng của Tăng Ni, Phật tử cả nước.
Đại hội lần thứ X xác định phương châm hoạt động: “Kỷ cương – Đổi mới – Hiệu lực – Hiệu quả”, hướng đến xây dựng Giáo hội đoàn kết, hòa hợp, hoạt động nền nếp và phát triển bền vững. Trong đó, giới luật và đạo hạnh của Tăng Ni tiếp tục được xác định là nền tảng; đổi mới công tác hoằng pháp, giáo dục Phật giáo là nhiệm vụ trọng tâm; phụng sự nhân sinh là phương châm hành động. Đây cũng là định hướng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của Giáo hội, phát huy vai trò của Phật giáo trong đời sống xã hội và sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước.
Đại hội dự kiến có gần 2.000 đại biểu tham dự, trong đó có 1.645 đại biểu Tăng Ni cùng các Phật tử tiêu biểu đại diện cho các giới, các hệ phái và cộng đồng Phật giáo trong nước, ngoài nước. Thành phần tham dự còn có chư tôn đức Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự, các Ban, Viện Trung ương Giáo hội, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại 34 tỉnh, thành phố, đại diện các Hội Phật tử Việt Nam ở nước ngoài và lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng đại diện các cơ quan Trung ương, địa phương.
Nhìn lại nhiệm kỳ IX, Giáo hội Phật giáo Việt Nam ghi nhận nhiều kết quả nổi bật trên các lĩnh vực hoằng pháp, giáo dục, hướng dẫn Phật tử, từ thiện xã hội và hội nhập quốc tế. Trong đó, các hoạt động từ thiện, an sinh xã hội tiếp tục lan tỏa sâu rộng, thể hiện tinh thần từ bi, nhập thế và trách nhiệm với cộng đồng của Phật giáo.
Thượng tọa Thích Minh Nhẫn, Ủy viên Thư ký Hội đồng Trị sự, Phó Ban Thông tin - Truyền thông Đại hội, cho biết tổng giá trị các hoạt động từ thiện, an sinh xã hội của Giáo hội trong nhiệm kỳ IX đạt hơn 7.500 tỷ đồng. Nguồn lực này được triển khai thông qua nhiều hoạt động thiết thực như cứu trợ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai, chăm lo người nghèo, người cao tuổi, trẻ em mồ côi, người khuyết tật; xây dựng nhà tình nghĩa, cầu giao thông và trường học, góp phần chia sẻ khó khăn, cải thiện đời sống người dân tại nhiều địa phương.
Cùng với Đại hội, Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam là dịp nhìn lại hành trình hình thành, xây dựng và trưởng thành của tổ chức Phật giáo thống nhất cả nước kể từ năm 1981. Đây cũng là dịp tri ân các bậc tiền bối hữu công, tôn vinh những đóng góp của các thế hệ Tăng Ni, Phật tử trong việc gìn giữ, phát huy truyền thống Phật giáo Việt Nam, đồng hành cùng dân tộc và tích cực tham gia các hoạt động vì cộng đồng.
Trải qua 45 năm, Giáo hội Phật giáo Việt Nam từng bước củng cố tổ chức, phát huy tinh thần đoàn kết, hòa hợp giữa các hệ phái, đồng thời mở rộng hoạt động trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Những đóng góp trong công tác từ thiện, giáo dục, y tế, bảo vệ môi trường và giao lưu Phật giáo quốc tế đã góp phần khẳng định vai trò, vị thế của Phật giáo Việt Nam trong đời sống dân tộc.
Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X và Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội không chỉ là dịp tổng kết chặng đường đã qua mà còn thể hiện quyết tâm đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động Phật sự trong thời kỳ mới. Trên nền tảng truyền thống đoàn kết, hòa hợp và đồng hành cùng dân tộc, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tiếp tục hướng đến mục tiêu phụng sự đạo pháp, dân tộc và nhân sinh, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của đất nước./.
