Theo quan niệm của một bộ phận người dân vùng cao Quảng Ngãi, “đồ độc” là tập hợp các tạp chất như đất lấy từ mộ người chết, xương động vật, chén mẻ, lông trâu... trộn lẫn với nhau. Khi muốn hại người khác, kẻ xấu dùng “đồ độc” để nguyền rủa hoặc chạm vào nạn nhân. Dù chưa ai từng tận mắt chứng kiến “đồ độc”, nhưng sự mơ hồ này lại bám sâu vào tâm thức, thường bùng phát mỗi khi có người hoặc gia súc đau ốm, chết bất thường. Hệ lụy để lại là vô cùng nặng nề. Xuất phát từ những mâu thuẫn cá nhân, sự nhẹ dạ và thiếu hiểu biết, nhiều người đã bị tung tin đồn vô căn cứ là “cầm đồ thuốc độc”, dẫn đến việc nhiều người bị đuổi khỏi làng, đánh đập, thậm chí xảy ra những vụ án mạng đau lòng.

 

Thực tế cho thấy, các vụ việc này thường xuất phát từ tranh chấp đất đai hoặc bất đồng trong sinh hoạt, giao lưu văn hóa, tác động lớn đến tư tưởng của đồng bào dân tộc thiểu số và an ninh trật tự tại cơ sở. Đơn cử như gia đình anh Phạm Văn Song (thôn Ba Thành, xã Ba Động) từng là nạn nhân khi bị đồng nghiệp đồn thổi vợ sử dụng bùa phép, gây tâm lý hoang mang. Nhờ sự can thiệp, hòa giải kịp thời của chính quyền và Công an xã Ba Động, mâu thuẫn đã được hóa giải, giúp gia đình anh lấy lại cuộc sống bình yên.

 

Để xóa bỏ những tập tục lạc hậu đã ăn sâu bám rễ trong đồng bào dân tộc thiểu số không phải là điều dễ dàng. Các cấp chính quyền và lực lượng công an đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực, bám sát địa bàn với phương châm “gần dân, sát dân” và thực hiện “4 cùng” với nhân dân.

 

Thiếu tá Phạm Văn Cầm, Công an xã Ba Động cho biết, lực lượng công an đã dành nhiều thời gian tuyên truyền, vận động người dân thay đổi nhận thức, tập quán lạc hậu, tích cực tham gia phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội. Cán bộ công an thường xuyên kiên trì tổ chức các cuộc họp thôn bản, tranh thủ uy tín của già làng, trưởng bản hoặc trực tiếp xuống từng hộ dân để giải thích, uốn nắn những suy nghĩ lệch lạc.

 

Bên cạnh công tác vận động trực tiếp, lực lượng chức năng còn kết hợp các dẫn chứng khoa học. Theo Trung tá Bùi Ngọc Vương, Trưởng Công an xã Ba Động, khi người dân có biểu hiện đau ốm, lực lượng chức năng giải thích rõ dựa trên cơ sở y khoa, khẳng định bệnh tật xuất phát từ thể chất chứ không phải do “đồ độc”. Nhờ đó, những mâu thuẫn lớn dần được chuyển hóa thành nhỏ và giải quyết dứt điểm. Mặt khác, các cơ quan chức năng cũng tận dụng các trang mạng xã hội chính thống để đẩy mạnh tuyên truyền, ngăn chặn thông tin xấu độc trên không gian số, không để những suy nghĩ thiếu căn cứ trở thành mầm mống gây mất đoàn kết cộng đồng.

 

Đánh giá về hiệu quả công tác phòng ngừa, ông Nguyễn Hồng Quân, Bí thư Đảng ủy xã Ba Tô cho biết: “Thời gian qua, nhờ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trên địa bàn không có vụ việc lớn nào về nghi kỵ cầm đồ thuốc độc. Khi phát hiện mâu thuẫn, chính quyền địa phương và lực lượng công an đã kịp thời nắm bắt, tham mưu, trực tiếp tới giải thích, hòa giải. Người dân sau khi được giải thích đã hiểu ra, chí thú làm ăn. Nhờ vậy, tình hình an ninh trật tự được giữ vững, đời sống văn hóa, tinh thần của đồng bào ngày càng khởi sắc, góp phần củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc”. Thực tế ghi nhận, nhờ vai trò nòng cốt của lực lượng công an xã chính quy trong việc tổ chức hòa giải, định hướng dư luận, tình trạng nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” những năm gần đây đã giảm hẳn.

 

Bài trừ tận gốc các tập tục phản khoa học, xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, tiến bộ là mục tiêu đang dần hiện hữu tại các địa phương vùng cao Quảng Ngãi. Khi tri thức và pháp luật phủ xanh những khoảng trống trong nhận thức, đời sống tinh thần của đồng bào ngày càng khởi sắc, mở ra một chặng đường phát triển ổn định và bền vững cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số./.