*Kịp thời tháo gỡ rào cản, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Phát biểu kết luận Hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao các ý kiến trách nhiệm, tâm huyết của các đại biểu nhằm bảo đảm triển khai thực hiện thành công Kết luận số 17-KL/TW về Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đặt ra yêu cầu rất lớn, với 192 nhiệm vụ xây dựng pháp luật, trong đó Chính phủ chủ trì phần lớn nhiệm vụ. Một đạo luật có chất lượng, có tuổi thọ cao hay không thì điểm xuất phát đầu tiên phải từ Chính phủ, các bộ, ngành. Hồ sơ phải đầy đủ, đúng tiến độ và chất lượng phải bảo đảm. Khi đó, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội thẩm tra, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến, chất lượng dự án luật mới được bảo đảm. "Mục tiêu của chúng ta là khắc phục triệt để những hạn chế của nhiệm kỳ trước; đồng thời tiếp tục đổi mới tư duy, phương thức, cách làm; ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo. Công tác lập pháp phải gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; tuyệt đối không để xảy ra lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch Quốc hội, thời gian qua, Quốc hội đã đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật theo hướng: luật chỉ quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội; các nội dung chi tiết sẽ được giao cho Chính phủ, các bộ, ngành quy định để tăng tính linh hoạt và chủ động. Điều này thực hiện đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đó là: Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai; không chỉ mở đường mà còn phải sửa đường.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, hoạt động lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV đạt nhiều kết quả quan trọng, nổi bật nhất là đổi mới tư duy lập pháp, chuyển đổi mạnh mẽ từ trạng thái “bị động chạy theo thực tiễn" sang "chủ động dẫn dắt, lập pháp có kế hoạch bài bản”, làm theo quy trình mới, cách làm mới, ứng dụng công nghệ, thông qua số lượng lớn luật, nghị quyết.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ vẫn còn một số hạn chế. Việc chuẩn bị một số dự án luật chậm tiến độ, nên xảy ra tình trạng xin lùi thời gian trình Quốc hội xem xét, thông qua như: Luật Đất đai (sửa đổi); Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi)... Việc chuẩn bị một số dự án chưa kỹ lưỡng, nên có một số luật mới ban hành đã phải sửa đổi như: Luật Thủ đô năm 2024 sửa đổi, bổ sung nhưng đầu năm 2026 phải sửa đổi toàn diện; Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024 nhưng sửa đổi, bổ sung 2 lần trong năm 2025…

Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý đến việc chậm ban hành văn bản quy định chi tiết như: Luật Công đoàn có hiệu lực từ 1/7/2025 đến nay vẫn chưa ban hành đủ văn bản quy định chi tiết; Luật Tổ chức chính quyền địa phương có hiệu lực từ 1/7/2025 nhưng ngày 26/5/2026 mới ban hành Nghị định... "Đây là căn bệnh tồn tại đã lâu, cần phải sửa dứt điểm. Tôi rất mừng khi Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu rõ: tới đây, khi trình luật thì phải đồng thời chuẩn bị nghị định, thông tư. Nếu làm được như vậy thì luật mới có thể thực hiện ngay, tránh tình trạng luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư", Chủ tịch Quốc hội nói.

Theo Chủ tịch Quốc hội, khi đã có luật, nghị định, thông tư thì vấn đề tiếp theo là triển khai đến người dân, doanh nghiệp và các đối tượng thụ hưởng như thế nào. Đây là nội dung phải tính toán kỹ.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, từ nay đến hết năm 2026 có 61 nhiệm vụ đã được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026; 39 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2027 để đưa vào Chương trình năm 2028; 26 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2028 để đưa vào Chương trình năm 2029; 14 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2029 để đưa vào Chương trình năm 2030. Cùng với đó là những vấn đề cấp thiết, quan trọng phát sinh từ chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại các cuộc họp, cần phải thể chế hóa bằng pháp luật.

Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan, tổ chức sau hội nghị này cần khẩn trương triển khai theo yêu cầu, nhiệm vụ được phân công. Theo đó, các cơ quan khẩn trương hoàn thành việc xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm và triển khai thực hiện ngay việc rà soát, nghiên cứu, thực hiện các nhiệm vụ theo Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16, phải hoàn thành trước ngày 30/6/2026.

Chính phủ chủ trì thực hiện 171/192 nhiệm vụ lập pháp của cả nhiệm kỳ. Do đó, Chính phủ cần khẩn trương hoàn thành việc rà soát, nghiên cứu sửa đổi các văn bản để kịp thời tháo gỡ rào cản, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số; bảo đảm vận hành thông suốt bộ máy theo mô hình chính quyền 3 cấp. Đồng thời, khẩn trương xây dựng các dự án để kiến nghị tổ chức Kỳ họp không thường lệ nhằm giảm tải cho Kỳ họp thứ 2, thứ 3 sắp tới. Chính phủ phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, thủ tục và bảo đảm chất lượng thì mới trình ra Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan soạn thảo thực hiện thực chất việc lấy ý kiến các đối tượng chịu sự tác động, khắc phục việc văn bản khi được xây dựng thì không có ý kiến góp ý, nhưng khi ban hành lại gặp phản ứng từ đối tượng chịu sự tác động.

Các cơ quan soạn thảo chủ động phối hợp chặt chẽ ngay từ đầu với các cơ quan của Quốc hội và các cơ quan liên quan để chuẩn bị kỹ hồ sơ dự án cả về nội dung và kỹ thuật lập pháp trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội, tạo sự đồng thuận cao ngay từ quá trình thẩm tra, cho ý kiến.

Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, tổ chức được giao chủ trì thực hiện, vừa tham gia, phối hợp ngay từ đầu, vừa theo dõi, đôn đốc và giám sát việc thực hiện; đồng thời, đẩy mạnh giám sát công tác ban hành văn bản quy định chi tiết, thi hành luật.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu các đại biểu Quốc hội tăng cường chủ động nghiên cứu, quán triệt Kết luận của Bộ Chính trị, Đề án của Đảng ủy Quốc hội và Kế hoạch của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; chủ động phát hiện các quy định của pháp luật có vướng mắc khi triển khai trong thực tiễn, kịp thời kiến nghị, đề xuất việc sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ; phối hợp nghiên cứu, rà soát, tổng kết, khảo sát thực tiễn khi có đề nghị.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ban Nội chính Trung ương - cơ quan được Bộ Chính trị giao theo dõi việc thực hiện - tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời tham mưu cho Bộ Chính trị các nội dung về xây dựng pháp luật. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên tiếp tục nâng cao chất lượng giám sát và phản biện xã hội đối với công tác xây dựng pháp luật; tham gia có hiệu quả vào quy trình lập pháp.

Chủ tịch Quốc hội bày tỏ tin tưởng, với tinh thần đổi mới, trách nhiệm cao của các cơ quan, tổ chức, trước hết là Chính phủ, cơ quan của Chính phủ, cơ quan của Quốc hội; sự vào cuộc quyết liệt, sự quyết tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các đồng chí lãnh đạo các ban, bộ, ngành; công tác xây dựng pháp luật sẽ đạt được nhiều kết quả tốt đẹp. Điều này góp phần để nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI trở thành nhiệm kỳ kiến tạo thể chế phát triển; hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước là thời điểm Việt Nam có được một hệ thống pháp luật chất lượng cao, đồng bộ, hiện đại, tiên tiến, tiệm cận các chuẩn mực và thông lệ quốc tế, phù hợp sâu sắc với thực tiễn Việt Nam.

*Thí điểm chấm điểm KPI trong công tác xây dựng pháp luật

Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết, Chính phủ được giao 171/192 nhiệm vụ lập pháp. Nhấn mạnh đây là trách nhiệm rất nặng nề, đồng thời cũng là cơ hội để đổi mới thực chất công tác xây dựng pháp luật, Phó Thủ tướng nêu rõ, Chính phủ xác định xây dựng pháp luật là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của từng bộ, ngành; là công cụ để tháo gỡ những điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, kiến tạo phát triển và nâng cao năng lực quản trị của quốc gia.

Với tinh thần đó, Chính phủ sẽ tập trung chỉ đạo 5 nhiệm vụ trọng tâm.

Theo đó, khẩn trương ban hành và tổ chức thực hiện ngay kế hoạch của Chính phủ trong việc triển khai định hướng lập pháp của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Kế hoạch phải hết sức là cụ thể, chi tiết. Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, cơ quan ngang bộ phải chủ động chuẩn bị hồ sơ chính sách, dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết theo Kết luận số 17 của Bộ Chính trị và Kế hoạch số 64 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội mà không chờ kế hoạch của Chính phủ thì mới triển khai thực hiện nhiệm vụ.

Chính phủ tiếp tục đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66 gắn với triển khai đồng bộ Kết luận số 09 về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật. Pháp luật phải đi trước mở đường, tạo thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, đầu tư sản xuất kinh doanh và dứt khoát khắc phục tư duy "không quản được thì cấm", không để quy định pháp luật trở thành rào cản của sự phát triển. Mỗi chính sách trình Quốc hội phải trả lời rõ: tháo gỡ điểm nghẽn nào, khơi thông nguồn lực nào, giảm chi phí tuân thủ nào, tạo thuận lợi gì cho người dân và doanh nghiệp. Việc sửa đổi, bổ sung luật phải đặt trong tổng thể hệ thống pháp luật, nhất là kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; đảm bảo đồng bộ, thống nhất, minh bạch, dễ tiếp cận và dễ thực hiện. Luật phải quy định đúng tầm những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, còn những vấn đề biến động nhanh, mang tính kỹ thuật thì giao cho Chính phủ, bộ, ngành, địa phương quy định theo thẩm quyền, đi đôi với việc kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết, Chính phủ sẽ siết chặt kỷ luật nội bộ trong công tác xây dựng pháp luật. Trong đó, kiểm soát chặt chất lượng chính sách ngay từ đầu, tổng kết thực tiễn thực chất, đánh giá tác động đầy đủ, lấy ý kiến đúng đối tượng chịu sự tác động, không làm hình thức, không né tránh vấn đề khó, không để lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm chi phối quá trình xây dựng pháp luật. Đồng thời, phát huy vai trò của Bộ Tư pháp từ khâu thẩm định đến kiểm soát chặt việc tiếp thu giải trình ý kiến thẩm định, khẳng định rõ hồ sơ đủ hay chưa đủ điều kiện để trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Từ quý III năm 2026, Chính phủ sẽ triển khai thí điểm đánh giá, chấm điểm KPI trong công tác xây dựng pháp luật để đo lường tiến độ, đo lường chất lượng, xác định trách nhiệm của từng bộ, ngành và coi đây là căn cứ quan trọng để kiểm điểm, đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.

Nhiệm vụ trọng tâm tiếp theo là đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật. Tập trung khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu ngành; tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ mới nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo, hoạch định chính sách và xây dựng pháp luật.

Phó Thủ tướng chỉ rõ, cần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Chính phủ và Quốc hội trong công tác lập pháp; nhất là chủ động phối hợp với các cơ quan của Quốc hội trong xây dựng chương trình lập pháp, chương trình kỳ họp; xử lý sớm những vấn đề chính sách lớn còn có ý kiến khác nhau; cùng xác định thứ tự ưu tiên, cùng kiểm soát chất lượng từ khâu đề xuất chính sách đến tổ chức thi hành.

Nhấn mạnh khối lượng công việc tới đây rất lớn, yêu cầu tạo chuyển biến về chất lượng thể chế ngày càng cấp thiết, Phó Thủ tướng khẳng định, Chính phủ sẽ chỉ đạo quyết liệt, thường xuyên kiểm điểm tiến độ, kiểm soát chặt chẽ chất lượng chính sách, xử lý nghiêm tình trạng chậm nợ đọng, chuẩn bị hồ sơ không đạt yêu cầu. Đồng thời phối hợp chặt chẽ với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan có liên quan để triển khai hiệu quả Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, tạo chuyển biến thực chất về chất lượng chính sách, chất lượng hồ sơ trình Quốc hội và hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật./.