Dấu ấn vùng căn cứ cách mạng
Căn cứ Mường Diềm nay thuộc xã Quy Đức, tỉnh Phú Thọ là vùng đất có truyền thống yêu nước, đoàn kết, cần cù lao động và kiên cường trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, tháng 4/1945, thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ sở cách mạng của Xứ ủy Bắc Kỳ, Ban Cán sự Đảng tỉnh Hòa Bình (cũ) thành lập Căn cứ cách mạng Mường Diềm tại xã Trung Thành (cũ). Đây là một trong bốn khu căn cứ cách mạng quan trọng của tỉnh Hòa Bình (cũ), do đồng chí Phan Lang trực tiếp xây dựng.
Được nhân dân địa phương che chở, giúp đỡ, cán bộ cách mạng tổ chức các lớp huấn luyện quân sự, học chính trị cho đội viên các đội tự vệ, từng bước xây dựng lực lượng. Căn cứ Mường Diềm góp phần quan trọng vào cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tháng 8/1945 tại châu lỵ Chợ Bờ, suối Rút, phố Vãng của tỉnh Hòa Bình (cũ) và Mộc Châu, tỉnh Sơn La, đập tan âm mưu lập “Xứ Mường tự trị” của thực dân Pháp.
Trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ, quân dân Mường Diềm tiếp tục lập nhiều chiến công. Cựu chiến binh Lường Văn Xuôi, xóm Bay, xã Quy Đức nhớ lại, ngày 29/4/1966, ba máy bay trinh sát RF-101C từ hướng Mộc Châu bay vào vùng trời Đà Bắc. Phát hiện, lực lượng dân quân xã nhanh chóng triển khai trận địa phục kích, lợi dụng triền núi và tán cây rừng để ẩn náu. Khi máy bay vào tầm bắn, các lực lượng đồng loạt nổ súng, bắn rơi một chiếc và bắt sống phi công.
Những chiến công trong các cuộc kháng chiến trở thành niềm tự hào của các thế hệ người dân địa phương. Với những đóng góp cho cách mạng, xã Quy Đức được Nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Phát huy truyền thống ấy, người dân nơi đây tiếp tục đoàn kết, nỗ lực vượt khó xây dựng quê hương.
Phát triển sản xuất, nâng cao đời sống người dân
Sau sáp nhập, xã Quy Đức có 20 xóm thuộc diện đặc biệt khó khăn, với 9.462 nhân khẩu; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 96,5%, chủ yếu là Tày, Mường, Dao, Thái. Kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp quy mô nhỏ và phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên. Trước đây, người dân chủ yếu trồng ngô, sắn trên đất dốc, năng suất thấp, thu nhập thiếu ổn định. Những năm gần đây, địa phương từng bước thay đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, hỗ trợ giống mới, phân bón và hướng dẫn kỹ thuật cho người dân. Hiệu quả sản xuất từng bước được nâng lên, đầu ra sản phẩm ổn định hơn. Trên nhiều diện tích, ngô, dứa và cây ăn quả; chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản tiếp tục được duy trì, tạo thêm hướng phát triển cho sản xuất nông nghiệp địa phương.
Từ đầu năm đến nay, toàn xã gieo trồng gần 1.800 ha, đạt hơn 96% kế hoạch; tổng đàn gia súc, gia cầm gần 68.000 con, đạt trên 120% kế hoạch. Nuôi trồng thủy sản có 19 ha mặt nước, 108 lồng cá, sản lượng đạt 4,5 tấn. Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, trong đó nông, lâm, ngư nghiệp chiếm gần 70%; công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, xây dựng 23%; dịch vụ, thương mại, du lịch hơn 7%. Tốc độ tăng giá trị sản xuất ước đạt 8,3%; thu nhập bình quân đầu người đạt gần 40 triệu đồng/năm; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 54,02%. Ngoài ra, nhiều công trình giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế, điện, nước sinh hoạt, nhà văn hóa được đầu tư xây dựng. Đường giao thông đến trung tâm xã được bê tông hóa, nhiều cây cầu kiên cố thay thế cầu tạm, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương và vận chuyển hàng hóa. Cùng với đó, các chương trình hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế được triển khai, giúp người dân có thêm điều kiện đầu tư sản xuất, từng bước nâng cao thu nhập.
Ông Lường Văn Trình ở xóm Kìa, xã Quy Đức cho biết: Gia đình trước đây thuộc diện cận nghèo, cuộc sống chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ. Năm 2024, gia đình ông được hỗ trợ một số thiết bị phục vụ sản xuất, sinh hoạt và tham gia tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật. “Các thiết bị được hỗ trợ giúp việc xay xát lúa, nghiền thức ăn cho vật nuôi thuận tiện hơn, góp phần giảm công lao động, cải thiện thu nhập và điều kiện kinh tế của gia đình”, ông Trình chia sẻ.
Cùng với kinh tế, đời sống văn hóa có nhiều chuyển biến. Người dân tích cực xây dựng đời sống văn hóa, xóa bỏ hủ tục, giữ gìn cảnh quan môi trường xanh - sạch - đẹp. Từ thay đổi trong sản xuất, địa phương ngày càng có thêm những hộ dân có điều kiện kinh tế khá hơn. Tuy nhiên, theo lãnh đạo xã Quy Đức, địa phương vẫn còn không ít khó khăn do địa bàn rộng, địa hình chia cắt, sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ, việc liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm chưa thật sự bền vững; kết cấu hạ tầng ở một số khu vực chưa đồng bộ, đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn.
Chủ tịch UBND xã Quy Đức Đỗ Đại Nghĩa cho biết: Thời gian tới, xã tiếp tục phát huy tiềm năng, lợi thế sau sáp nhập, tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, nâng cao hiệu quả sản xuất; đồng thời chú trọng đầu tư kết cấu hạ tầng, cải thiện đời sống nhân dân. Địa phương tập trung lập quy hoạch chung xã, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, chủ động phòng, chống thiên tai, bảo vệ môi trường và thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội. Xã cũng phấn đấu hoàn thiện các điều kiện để sản phẩm OCOP “Lợn đen bản địa Quy Đức” đạt hạng 3 sao trong năm 2026.
“Chúng tôi xác định phát triển kinh tế phải gắn với nâng cao đời sống nhân dân, giữ gìn bản sắc văn hóa, bảo vệ môi trường và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Phát huy truyền thống của vùng căn cứ cách mạng, xã tiếp tục tạo sự đồng thuận trong nhân dân, từng bước khai thác tốt tiềm năng, xây dựng Quy Đức phát triển toàn diện, bền vững”, ông Đỗ Đại Nghĩa nhấn mạnh.
Từ một vùng căn cứ cách mạng ghi dấu những chiến công trong lịch sử, Mường Diềm hôm nay đã có nhiều đổi thay. Những chuyển biến về hạ tầng, sản xuất và đời sống đang tạo nền tảng để Quy Đức tiếp tục phát huy truyền thống, vượt qua khó khăn, xây dựng quê hương ngày càng phát triển./.
